ТҮркияның қайта құрылуы


Тіл білімі саласында — түрік тілін араб-парсы элементтерінен мейлінше



бет3/13
Дата02.01.2022
өлшемі1.2 Mb.
#147509
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Байланысты:
Ататюрк14
ашы0 саба0 9 сын 25.11
Тіл білімі саласында — түрік тілін араб-парсы элементтерінен мейлінше

тазартып, бүкіл халық еркін түсінетін және қолданатын деңгейге көтеру

басты мақсат етілді; Ататүріктің басшылығымен және тікелей араласуымен

ұйымдастырылған «Түрік тіл қоғамы» (1932 жыл) өзінің тарихында бұл

бағытта орасан көп жұмыс атқарды (көптеген сөздіктөр жарияланды, ондаған

мың араб-парсы сөздері түрік түбірлес жаңа сөздермен ауыстырылды, соңғы

жылдары Еуропа тілдерінен енген сөздерге де түрікше баламалар табу ісі

табысты жүріп жатыр), араб жазуының орнына латын жазуы енгізілді (1928 жылы);

Ататүрік КСРО-ның құлайтынын сонау 30-жылдарда-ақ (яғни 60 жылдай бұрын) көрегендікпен болжай білген, сондықтан сол кезден-ақ Түркияның бұған дайын болуы керектігін айтқан. Мысалы, Ататүрік Түркия Республикасының 10 жылдығына орай 1933 жылы еткен салтанатты жиында сөйлеген тарихи сөзінде былай деген:

«Бүгін Кеңестік Ресей – көршіміз, одақтасымыз. Бұған біз бүгін мұқтажбыз. Бірақ, ертең не боларын ешкім кесіп айта алмайды. Дәл Осман империясы сияқты, дәл Аустрия-Венгрия сияқты оның да ыдырауы мүмкін, бөлшектенуі мүмкін. Бүгін қолында мықтап ұстап отырған халықтары уысынан шығып кетуі мүмкін. Әлемде сонда жаңа тепе-теңдік орнайды. Міне, сонда Түркия не істейтінін білуге тиіс. Біздің бұл «досымыздың» билігінде тілі бір, наным- сенімі бір, өзегі бір бауырларымыз бар. Соларға қол ұшын беруге дайын болуымыз керек. Дайын болу деген сөз — сол күнді күтіп отыру деген сөз емес. Әсіресе, рухани көпірлерге мән беруіміз керек. Тіл — бір көпір, наным- сенім — бір көпір, тарих — бір көпір…

Сол жылдарда болған бір жиында Ататүрік тағы да былай деген екен: «Мен ең алдымен біртұтас түрік ұлтшылымын! («Күллі түркі халықтарына ортақұлтшылмын!» дегені — Ф.Ә.) Солай тудым, солай өлемін. Түрік бірлігінің күндердің күнінде шындыққа айналатынына сенемін. Түрік бірлігіне (түркі халықтарының бірлігіне — ред.) сенемін. Ертеңнің тарихы өзінің жаңа кезеңдерін түрік бірлігімен бастайтын болады. Әлем бейбітшілік пен тыныштықты сол кезеңдерден табады».



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді