Тақырыбы: Вирустар. Онын табиғаты. Оның иесі жасушасымен әсерлесуі


Бактериофагтар – бактерияларды зақымдайтын вирустар



бет8/8
Дата14.09.2022
өлшемі1.85 Mb.
#290379
1   2   3   4   5   6   7   8
Байланысты:
Вирустар. Онын табиғаты. Оның иесі жасушасымен әсерлесуі.
ОМ ЗАҢЫ, акт, акт, акт, акт, Abai Kazakh National Pedagogical University
Вироидтар

Бактериофагтар – бактерияларды зақымдайтын вирустар.

Көптеген фагтардың пішіні шәует немесе сперматозоид тәрізді. Олар нуклеин қышқылын қамтитын бас және процесстен тұрады. Кейбір фагтарда өсінді өте қысқа немесе мүлдем болмайды. Фагтардың өлшемдері орта есеппен 20-дан 200 нм-ге дейін ауытқиды. Бастың орташа диаметрі 70-100 нм, процестің ұзындығы 80-200 нм.


Фагтардың химиялық құрамы негізінен нуклеин қышқылы мен ақуыздың болуымен анықталады. Олардың көпшілігінде сақинаға тұйықталған қос тізбекті ДНҚ бар. Кейбір фагтардың құрамында РНҚ болады. Процестің дистальды бөлігінің жамылғысының астындағы кейбір фагтардың бөлшектерінде лизоцим ферменті болады.

Фагтардың практикалық қолданылуы

Бактериофагтар генетикалық кодты ашуға және геннің жұқа құрылымын зерттеуге ыңғайлы модель болып табылады. «Фаг-бактериялық жасуша» жүйесі вирус пен жасуша арасындағы қарым-қатынасты, атап айтқанда, онкогенез процестерін зерттеу үшін тамаша объект болып табылады.

Қалыпты фагтар биотехнологияда және гендік инженерияда рекомбинантты ДНҚ және іс жүзінде пайдалы қасиеттері мен сипаттамалары бар микроорганизмдердің штаммдарын алу үшін векторлар ретінде қолданылады. Олар микроорганизмдердің өзгергіштігінің күшті факторы болып табылады.

Фагтар инфекция қоздырғыштарын анықтау үшін қолданылады. Фагтардың жоғары спецификалылығына байланысты қоздырғыштың түрін немесе түр ішіндегі нұсқаларды анықтауға болады.

Фагтар жұқпалы ауруларды емдеу және алдын алу үшін қолданылады. Қазақстанда стафилококк, стрептококк, дизентерия, протей, псевдомонас, іш сүзегі, сальмонелла және басқа фагтардың өндірісі жолға қойылған.

ҚОРЫТЫНДЫ

Вирустардың жасушалармен әрекеттесуінің соңғы сатысы жасушадан енші вирус бөлшектерін шығару немесе шығару болып табылады. Суперкапсидтері жоқ қарапайым вирустар жасушаның жойылуын тудырады және жасушааралық кеңістікке енеді. Липопротеинді қабықшасы бар басқа вирустар бүршіктену арқылы жасушадан шығады. Бұл жағдайда жасуша ұзақ уақыт бойы өміршеңдігін сақтайды. Кейбір жағдайларда вирустар зақымдалған жасушалардың цитоплазмасында немесе ядросында жиналып, кристал тәрізді шоғырлар – инклюзия денелері түзіледі.

Әдебиеттер

1. Медициналық микробиология. Б.А.Рамазанова және Қ.Құдайбергеновтың редакциялауымен шығарған.Алматы 2005 жыл.

2. С.Ж.Стамбеков "Генетика" 2002 жыл.

3. Микробиология және вирусология Ү.Т.Артықбаев және Г.Д.Асемова, К.Х.Алмағанбетова Астана 2005 жыл.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
рсетілетін қызмет
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
болып табылады
арналған жиынтық
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
қызмет стандарты
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
тақырыптық жоспар
Әдістемелік кешені
Қысқа мерзімді
туралы жалпы
республикасының білім
атындағы жалпы
Жұмыс бағдарламасы
Қазақстанның қазіргі
пайда болуы
қазақ тілінде