Тақырыбы : Эволюциялық процестердің негізгі бағыттары мен жолдары. Ұйымдастыру кезеңі

Loading...


Дата30.03.2020
өлшемі0.95 Mb.
түріСабақ
Тақырыбы : Эволюциялық процестердің негізгі бағыттары мен жолдары.

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу және көңіл – күйлерін сұрау.

Үй тапсырмасы: Түр түзілу. Осы тақырыпқа байланысты терминдерді сөзжұмбақ түрінде жасадым. 1-7 ге дейін жауаптарын тауып электронды тақтаға жазады.

  • 1.Түр түзілудің қай жолы түр аумағының жеке бөліктеріндегі экологиялық жағдайлармен байланысты болады. Экологиялық

  • 2. Организмдердің нақтылы ортада тіршілік етіп, ұрпақ қалдыруын қамтамасыз ететін әрекет. Бейімділік

  • 3. Түрлі табиғи кедергілерге байланысты бір түр дараларының еркін шағылысуы мүмкін болмайтын жағдайы. Оқшаулану

  • 4. Белгілі бір аймақта тіршілік ететін, генофонды ортақ, бір түр дараларының оқшауланған шағын тобы.Популяция

  • 5. Популяциядан жаңа түрдің түзілуі ненің нәтижесі болып табылады. Микроэволюция

  • 6. Түр түзілудің қай түрінде табиғи кедергілерге байланысты, аймақ бөліктерге бөлініп кетеді. Географиялық

  • 7. Пайда болған жаңа түр бастапқы түрден байланысын үзіп, олармен шағылысуы мүмкін болмайтын, өз алдына дербес даралар жиынтығын не деп атаймыз? Түр түзілу

Түр түзілудің қай түрі және оған сипаттама бер?



Түр түзілудің қай түріне жатады және сипаттама бер?





Галапагос аралдарындағы Дарвин зерттеп сипаттаған қунақтар қай түр түзілуге мысал бола алады?



Жаңа сабақтың мақсаты : Органикалық дүние эволюциясының бағыттары мен жолдарын қарастыру, А.Н.Северцов пен И.И. Шмальгаузеннің ұсынған сызбанұсқасын түсіндіру.

Әдісі: Түсіндірмелі – көрнекілік, нұсқаушы - ойға түсіруші.(слайд, электрондық тақта)

Сабақ құрылымы: Макроэволюция дегеніміз- түрден жоғары деңгейіндегі жүйелік топтар: туыстар, тұқымдастар, отрядтар, кластар, типтердің түзілу процесі. Макроэволюциялық процестің нәтижесінде жер бетінде тіршілік пайда болып, қазіргі кезеңдегі тірі организмдердің жүйесі қалыптасады.Органикалық дүние барлық замандар мен кезеңдерде жердің геологиялық және климаттық жағдайларына бейімделіп дамыды.Орыс ғалымдары А.И.Северцов пен И.И.Шмальгаузен эволюциялық әрекеттің екі бағытын және оның жүзеге асырынуның 3 жолын атап көрсетті.

Биологиялық прогресс- түрдің немесе басқа да жүйелік топтардың тіршілік үшін күресте жеңіп шығуы.
Оқушылар кестені толтырады.

Сипаттама

Нәтижесінде нелер түзіледі

Жүйелік топтардағы даралар санының артуы.

Таралу аймағының кеңеюі

Организмдер қоршаған ортаға бейімделеді.


Түр дараларының саны артады.

Түрдің таралу аймағы кеңейеді.

Жаңа популяциялар, түр тармақтары және түрлер түзіледі.

Биологиялық прогреске кері процесс биологиялық регресс.Биологиялық регресс- организмдердің таралу аймағын азайтады;



Сипаттама

Себебі

Неге итермелейді.

Аймақтың тарылуы

Түр дараларының азаюы

Түрлердің ығысуы

Түрлердің жойылу



Жойылу

Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларынан өзгеруі



Паразиттік тіршілік ететін организмдерге

Қозғалмай бекініп, тіршілік ететіндер

Жер астында және үңгірлерді тіршілік ететін жануарлардың жеке мүшелернің қарапайымдануы.



Оқушыларды 6-топқа бөліп, биологиялық прогрестің негізгі жолдарын меңгеруге баулу,яғни анықтамасын айтқан соң оқушылар өздері ізденеді.

Биологиялық прогрестің негізгі жолдары.Ароморфоз – Идиоадаптация - Дегенерация

1. Ароморфоз (грекше "аіrо" — көтеру, "тоrрһа" — пішіні), оны кейде арогенез деп те атайды. Бұл кезде организмдердің құрылысында күрделі өзгерістер байқалады. Арогенез кезінде — даралардың құрылым деңгейі күрделеніп тіршілік етуге бейімділігі арта түседі. Мысалы, эволюция процесінің нәтижесінде 2 қабатты жануарлардан пайда болған жалпақ құрттарда үшінші мезодерма қабаты пайда болды. Оған буылтық құрттардағы қан айналым жүйесінің пайда болуы, хордалыларда ішкі қаңқаның жетілуі, омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының және т.б. мүшелерінің күрделенуі жатады. Ароморфоз — тұқым қуалайтын өзгергіштік пен табиғи сұрыпталудың негізінде қалыптасады. Жануарлардың белсенді қозғалысы, тыныс алу мүшелеріндегі күрделі өзгерістер (желбезек, өкпенің пайда болуы), балықтардан бастап құстар мен сүтқоректілерде жүрек құрылысының күрделенуімен қатар жеке веналық қан тамырлар мен артериялық қан тамырларға бөлінуі, т.б. Мұның бәрі де жануарлардың белсенді тіршілік етіп, сыртқы орта жағдайларына бейімделуін арттырады. Ароморфоз — эволюция барысында ұзақ уакыт сақталып макроэволюцияда жаңа ірі жүйелік топтардың (тип, класс, отряд) пайда болуына әсерін тигізеді. Ароморфоз биологиялық прогреске жетудің негізгі жолы болып саналады. Өсімдіктердегі күрделі ароморфоздық өзгеріске — спора арқылы көбеюден тұқыммен көбеюге көшуін (ауысуын), гүлдің, жемістің пайда болуын мысал ретінде атауға болады. Ароморфоздың эволюцияның ең негізгі жолына: бір жасушалылардан көп жасушалыларға; екі қабатты организмнен үш қабаттыға; төменгі сатыдағы хордалылардан жоғары сатыдағы хордалыларға дейін дамуын атауға болады.



2. Идиоадаптация (грекше "idios" — ерекшелігі, латынша "adaptatio" — бейімделушілік). Идиоадаптация (аллогенез) — биологиялық құрылым деңгейін күрделендірмей өзгертпей тіршілік үшін күресте организмдердің өзіне пайдалы белгілі бір орта жағдайына бейімделушілігі. Әрбір түр белгілі бір ортада тіршілік ететіндіктен дәл осы ортаға тән пайдалы бейімделушілік калыптасады. Мұндай бейімделушілік кезінде организмдердің жалпы құрылыс деңгейлері күрделенбей-ақ прогрессивті дамуына мүмкіндік туады.Идиоадаптация – биологиялық құрылым деңгейін күрделендірмей, өзгертпей тіршілік үшін күресте организмдердің өзіне пайдалы белгілі бір орта жағдайына бейімдеушілік.

Скат (су түбінде тіршілік ету салдарынан(су тығыздығы басу әсерінен) жалпақ пішінді балыққа айналған).Жануарлардың бүркеніш (жасырушы) реңі, өсімдіктердің тікенектері, безді түктері, скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп, жалпак пішіндінді болуы — идиоадаптация (аллогенез) мысалдарына жатады .Қорек аулау тәсіліне қарай құстардың аяқтарындағы саусақтарының өзгеріске ұшырауы, өткір саусақтары қорегін бүріп ұстауға, тоқылдақтың саусақтары ағаш діңінде еркін қозғалуға, құтанның ұзын сирағындағы саусақтары батпаққа батып кетпей, жеңіл қозғалып қорегін табуға бейімделген. Аллогенез кезінде тірі организмдер тіршілік ортасына әрқайсысы жекелей бейімделеді. Жануарлардағы нақты аллогенезге — аяқтарының құрылысындағы ерекшеліктер (көртышқандар, тұяқтылар, ескекаяқтылар); құс тұмсықтарының түрлі пішінді болуы — (жыртқыш құстарда — имек тұмсық, балықшы құстарда —өте ұзын түмсық, қайшыауыздарда самырсын тұқымдарын шағу үшін — айқасқан тұмсық, т.б.); түрлі жәндіктердің, балықтардың бүркеніш реңдері, т.б. жатады. Өсімдіктердегі аллогенезге тозаңдануын, жемістері мен тұқымдарын таратуға бейімделуін атауға болады. Қандауырша мен омыртқалы жануарлардың арғы тегі ертедегі бассүйексіздер болған. Тарихи дамудың әсерінен қандауыршаның құрылым деңгейі күрделенбей, сұрыпталудың әсерінен теңіз түбіндегі құмда тіршілік етуге бейімделушілігі дамыған. Қорыта айтқанда, идиоадаптадиялық бейімделу арқылы микроэволюциялық процестер жүзеге асады.



3.Дегенерация(катагенез грекше “каtа”- қарапайымдану,кері кету) - эволюциялық дамуында қарапайымдана түсу деген ұғымды білдіреді. Оны морфофизиологиялық регресс деп те атайды Дегенерация- жалпы құрылым деңгейін қарапайымдатып төмендету арқылы организмдердің бейімделгіштік өзгерісі .

Жалпы регресс — организмнің барлық құрылымының қарапайымдануынан, ал жеке регресс жеке мүшелерін жоғалтуынан айқын байқалады. Бұл кезде организмдердің тіршілік ету ортасына пайдасыз мүшелері регреске ұшырап жойылады, оның орнына бейімделу ыңғайына қарай жаңа мүшелер пайда болады. Дегенерация (катагенез) кезінде организмдердің жалпы құрылым деңгейі қарапайымдала келе орта жағдайына бейімделеді. Катагенез (морфофизиологиялық регресс:) паразитті тіршілік етуге көшкен организмдерде, бір орынға бекініп тіршілік ететін жануарларда, жер астында және үңгірлерде тіршілік ететін жануарлардың жеке мүшелерінен айқын байқалады. Паразитті тіршілік етуге көшкен организмдердегі катагенез мысалдарына: паразитті тіршілік ететін жануарларда (жалпақ құрттарда) сезім, ас қорыту мүшелерінің жойылып, жүйке жүйесі құрылысының қарапайымдануын атауға болады. Жойылған мүшелерінің орнына өздеріне пайдалы, иесінің ішектеріне жабысып бекіну үшін ауыз айналасында сорғыштар мен бекінгіш өскіндер дамиды. Адамның асқазанында болатын сиыр таспақұрты 18 — 20 жыл өмірінде 11 млрд-қа жуық жұмыртқа салады. Олардың жұмыртқаларын иесінің денесі қорғайтындықтан өте қарқынды көбейіп, кең таралуына мүмкіндік туады. Өсімдіктердегі катагенез — олардың паразиттік тіршілік етуімен тығыз байланысты.

Арамсояу.Екінші паразит өсімдік — арамсояу (повилика) басқа өсімдіктерге жіңішке қызғылт немесе сары түсті жіп тәрізді сабақтарымен шырмалып өседі. Оның тамыры, жапырақтары жойылған, тамырдың орнына өсімдіктің шырынын copy үшін жіңішке мөлдір сарғыш түсті сабағының әр жерінен емізікшелер пайда болған. Оралған өсімдіктің сабағына емізікшелерін қадап, өзіне қажетті қорегін сорып алады және оны жабысқан өсімдіктен ажырату өте киынға соғады.
Бекіту. 1- тапсырма. Сабақты бекіту сұрақтары:

1. Эволюциялық процестегі екі бағытты кімдер ұсынды?

2. Бұл бағыттарды атаңдар?

3. Биологиялық прогрестің жетістікке жету жолдарын атаңдар?

4. Биологиялық прогресс пен регресске сипаттама бер?

5. Ароморфоз, идиоадаптация, дегенерация дегеніміз не?

6. Өсімдікке тән ароморфоз белгілері?

7. Жануарларға тән ароморфоз белгілері?

8. Өсімдіктердегі идиоадаптацияға мысалдар келтіріңдер?

9. Жануарлардағы идиоадаптацияға мысалдар келтіріңдер?

10. Дегенерацияға мысалдар келтіріңдер?

2 – Тапсырма. Биологиялық прогрестің негізгі жолдарын, яғни ароморфоз, идиоадаптация және дегенерацияны анықтау.

1.Өсімдіктердің бунақденелілермен тозаңдануға бейімделуі.

2. Гүлден жемістің түзілуі.

3.Құстардың аяқтарындағы саусақтарының өзгеріске ұшырауы.

4. Шошқа цепенінің ас қорыту мүшесінің болмауы.

5. Сүтқоректілердің жүрегінің төрт қуысты болуы.

6. Өсімдіктердің тікендерінің пайда болуы.

7.Жануарлардың өкпесі мен миының күрделенуі.

8.Жануарларда жылықандылықтың пайда болуы.

9. Эволюция процесінде түр, туыс, тұқымдас тәрізді ұсақ жүйеліктердің пайда болуы.

10. Ірі таксондар, яғни класс,типтердің түзілуі.

Ароморфоз

Идиоадаптация

Дегенерация

2,5,7,8,10

1,3,6,9

4

Бағалау .

8-9 бал арасы “5”- өте жақсы.

6-7 бал арасы “4” – жақсы.

4-5 бал арасы “3” – қанағат.

1-3 бал арасы “2” - қанағатсыз.

Аты – жөні_________________________________________________________


1

2

3

4

5

6

7

8

9

10






























Бағалау


Осы смайликтерді шығарып алып барам,балалар осы смайликтерді көтереді соған байланысты мен олардың сабақты қаншалықты түсінгендерін білеміз.




Күні:

Сыныбы:11

Пәні:Биология

Сабақтың тақырыбы :  Биологиялық прогреске жетудің жолдары.
Сабақтың мақсаты: Органикалық дүние эволюциясының бағыттарын қарастыру, А.Н.Северцовтың ұсынған сызбанұсқасын түсіндіру.

Сабақтың міндеттері:    

1. Білімділік: өсімдіктер мен жануарлар эволюциясы туралы білімді кеңейту, ароморфоз, идиоадаптация, дегенерация ұғымдарын түсіндіру.

2.Тәрбиелік: өзара сыйластыққа , адамгершілікке  тәрбиелеу, пәнге қызығушылығын арттыру.

3.Дамытушылық : оқушылардың дүниетанымын кеңейту арқылы «жеке тұлға» қалыптастыру.



Сабақтың типі:  аралас сабақ.

Сабақтың формасы:  жеке, жұптық, ұжымдық  жұмыс түрлері .

Әдісі: Түсіндірмелі – көрнекілік, нұсқаушы - ойға түсіруші.

Пәнаралық байланыс: тарих, география 

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу және көңіл – күйлерін сұрау.

1 мин


Үй тапсырмасын тексеру.15 мин

Биологиялық прогресс- түрдің немесе басқа да жүйелік топтардың тіршілік үшін күресте жеңіп шығуы.

Оқушылар кестені толтырады.



Сипаттама

Нәтижесінде нелер түзіледі

Жүйелік топтардағы даралар санының артуы.

Таралу аймағының кеңеюі

Организмдер қоршаған ортаға бейімделеді.


Түр дараларының саны артады.

Түрдің таралу аймағы кеңейеді.

Жаңа популяциялар, түр тармақтары және түрлер түзіледі.

Биологиялық прогреске кері процесс биологиялық регресс.Биологиялық регресс- организмдердің таралу аймағын азайтады;



Сипаттама

Себебі

Неге итермелейді.

Аймақтың тарылуы

Түр дараларының азаюы

Түрлердің ығысуы

Түрлердің жойылу



Жойылу

Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларынан өзгеруі



Паразиттік тіршілік ететін организмдерге

Қозғалмай бекініп, тіршілік ететіндер

Жер астында және үңгірлерді тіршілік ететін жануарлардың жеке мүшелернің қарапайымдануы.



Сабақ құрылымы: 20 мин

Макроэволюция дегеніміз- түрден жоғары деңгейіндегі жүйелік топтар: туыстар, тұқымдастар, отрядтар, кластар, типтердің түзілу процесі. Макроэволюциялық процестің нәтижесінде жер бетінде тіршілік пайда болып, қазіргі кезеңдегі тірі организмдердің жүйесі қалыптасады.Органикалық дүние барлық замандар мен кезеңдерде жердің геологиялық және климаттық жағдайларына бейімделіп дамыды.Орыс ғалымдары А.И.Северцов пен И.И.Шмальгаузен эволюциялық әрекеттің екі бағытын және оның жүзеге асырынуның 3 жолын атап көрсетті.



Биологиялық прогресс- түрдің немесе басқа да жүйелік топтардың тіршілік үшін күресте жеңіп шығуы.

Биологиялық прогрестің негізгі жолдары.Ароморфоз – Идиоадаптация - Дегенерация

1. Ароморфоз (грекше "аіrо" — көтеру, "тоrрһа" — пішіні), оны кейде арогенез деп те атайды. Бұл кезде организмдердің құрылысында күрделі өзгерістер байқалады. Арогенез кезінде — даралардың құрылым деңгейі күрделеніп тіршілік етуге бейімділігі арта түседі. Мысалы, эволюция процесінің нәтижесінде 2 қабатты жануарлардан пайда болған жалпақ құрттарда үшінші мезодерма қабаты пайда болды. Оған буылтық құрттардағы қан айналым жүйесінің пайда болуы, хордалыларда ішкі қаңқаның жетілуі, омыртқалы жануарларда жүрек құрылысының және т.б. мүшелерінің күрделенуі жатады. Ароморфоз — тұқым қуалайтын өзгергіштік пен табиғи сұрыпталудың негізінде қалыптасады. Жануарлардың белсенді қозғалысы, тыныс алу мүшелеріндегі күрделі өзгерістер (желбезек, өкпенің пайда болуы), балықтардан бастап құстар мен сүтқоректілерде жүрек құрылысының күрделенуімен қатар жеке веналық қан тамырлар мен артериялық қан тамырларға бөлінуі, т.б. Мұның бәрі де жануарлардың белсенді тіршілік етіп, сыртқы орта жағдайларына бейімделуін арттырады. Ароморфоз — эволюция барысында ұзақ уакыт сақталып макроэволюцияда жаңа ірі жүйелік топтардың (тип, класс, отряд) пайда болуына әсерін тигізеді. Ароморфоз биологиялық прогреске жетудің негізгі жолы болып саналады. Өсімдіктердегі күрделі ароморфоздық өзгеріске — спора арқылы көбеюден тұқыммен көбеюге көшуін (ауысуын), гүлдің, жемістің пайда болуын мысал ретінде атауға болады. Ароморфоздың эволюцияның ең негізгі жолына: бір жасушалылардан көп жасушалыларға; екі қабатты организмнен үш қабаттыға; төменгі сатыдағы хордалылардан жоғары сатыдағы хордалыларға дейін дамуын атауға болады.



2. Идиоадаптация (грекше "idios" — ерекшелігі, латынша "adaptatio" — бейімделушілік). Идиоадаптация (аллогенез) — биологиялық құрылым деңгейін күрделендірмей өзгертпей тіршілік үшін күресте организмдердің өзіне пайдалы белгілі бір орта жағдайына бейімделушілігі. Әрбір түр белгілі бір ортада тіршілік ететіндіктен дәл осы ортаға тән пайдалы бейімделушілік калыптасады. Мұндай бейімделушілік кезінде организмдердің жалпы құрылыс деңгейлері күрделенбей-ақ прогрессивті дамуына мүмкіндік туады.Идиоадаптация – биологиялық құрылым деңгейін күрделендірмей, өзгертпей тіршілік үшін күресте организмдердің өзіне пайдалы белгілі бір орта жағдайына бейімдеушілік.

Скат (су түбінде тіршілік ету салдарынан(су тығыздығы басу әсерінен) жалпақ пішінді балыққа айналған).Жануарлардың бүркеніш (жасырушы) реңі, өсімдіктердің тікенектері, безді түктері, скат пен камбала балықтарының су түбіне бейімделіп, жалпак пішіндінді болуы — идиоадаптация (аллогенез) мысалдарына жатады .Қорек аулау тәсіліне қарай құстардың аяқтарындағы саусақтарының өзгеріске ұшырауы, өткір саусақтары қорегін бүріп ұстауға, тоқылдақтың саусақтары ағаш діңінде еркін қозғалуға, құтанның ұзын сирағындағы саусақтары батпаққа батып кетпей, жеңіл қозғалып қорегін табуға бейімделген. Аллогенез кезінде тірі организмдер тіршілік ортасына әрқайсысы жекелей бейімделеді. Жануарлардағы нақты аллогенезге — аяқтарының құрылысындағы ерекшеліктер (көртышқандар, тұяқтылар, ескекаяқтылар); құс тұмсықтарының түрлі пішінді болуы — (жыртқыш құстарда — имек тұмсық, балықшы құстарда —өте ұзын түмсық, қайшыауыздарда самырсын тұқымдарын шағу үшін — айқасқан тұмсық, т.б.); түрлі жәндіктердің, балықтардың бүркеніш реңдері, т.б. жатады. Өсімдіктердегі аллогенезге тозаңдануын, жемістері мен тұқымдарын таратуға бейімделуін атауға болады. Қандауырша мен омыртқалы жануарлардың арғы тегі ертедегі бассүйексіздер болған. Тарихи дамудың әсерінен қандауыршаның құрылым деңгейі күрделенбей, сұрыпталудың әсерінен теңіз түбіндегі құмда тіршілік етуге бейімделушілігі дамыған. Қорыта айтқанда, идиоадаптадиялық бейімделу арқылы микроэволюциялық процестер жүзеге асады.



3.Дегенерация(катагенез грекше “каtа”- қарапайымдану,кері кету) - эволюциялық дамуында қарапайымдана түсу деген ұғымды білдіреді. Оны морфофизиологиялық регресс деп те атайды Дегенерация- жалпы құрылым деңгейін қарапайымдатып төмендету арқылы организмдердің бейімделгіштік өзгерісі .

Жалпы регресс — организмнің барлық құрылымының қарапайымдануынан, ал жеке регресс жеке мүшелерін жоғалтуынан айқын байқалады. Бұл кезде организмдердің тіршілік ету ортасына пайдасыз мүшелері регреске ұшырап жойылады, оның орнына бейімделу ыңғайына қарай жаңа мүшелер пайда болады. Дегенерация (катагенез) кезінде организмдердің жалпы құрылым деңгейі қарапайымдала келе орта жағдайына бейімделеді. Катагенез (морфофизиологиялық регресс:) паразитті тіршілік етуге көшкен организмдерде, бір орынға бекініп тіршілік ететін жануарларда, жер астында және үңгірлерде тіршілік ететін жануарлардың жеке мүшелерінен айқын байқалады. Паразитті тіршілік етуге көшкен организмдердегі катагенез мысалдарына: паразитті тіршілік ететін жануарларда (жалпақ құрттарда) сезім, ас қорыту мүшелерінің жойылып, жүйке жүйесі құрылысының қарапайымдануын атауға болады. Жойылған мүшелерінің орнына өздеріне пайдалы, иесінің ішектеріне жабысып бекіну үшін ауыз айналасында сорғыштар мен бекінгіш өскіндер дамиды. Адамның асқазанында болатын сиыр таспақұрты 18 — 20 жыл өмірінде 11 млрд-қа жуық жұмыртқа салады. Олардың жұмыртқаларын иесінің денесі қорғайтындықтан өте қарқынды көбейіп, кең таралуына мүмкіндік туады. Өсімдіктердегі катагенез — олардың паразиттік тіршілік етуімен тығыз байланысты.Арамсояу.Екінші паразит өсімдік — арамсояу (повилика) басқа өсімдіктерге жіңішке қызғылт немесе сары түсті жіп тәрізді сабақтарымен шырмалып өседі. Оның тамыры, жапырақтары жойылған, тамырдың орнына өсімдіктің шырынын copy үшін жіңішке мөлдір сарғыш түсті сабағының әр жерінен емізікшелер пайда болған. Оралған өсімдіктің сабағына емізікшелерін қадап, өзіне қажетті қорегін сорып алады және оны жабысқан өсімдіктен ажырату өте киынға соғады.



Бекіту. 1- тапсырма. Сабақты бекіту сұрақтары: 8 мин

1. Эволюциялық процестегі екі бағытты кімдер ұсынды?

2. Бұл бағыттарды атаңдар?

3. Биологиялық прогрестің жетістікке жету жолдарын атаңдар?

4. Биологиялық прогресс пен регресске сипаттама бер?

5. Ароморфоз, идиоадаптация, дегенерация дегеніміз не?

6. Өсімдікке тән ароморфоз белгілері?

7. Жануарларға тән ароморфоз белгілері?

8. Өсімдіктердегі идиоадаптацияға мысалдар келтіріңдер?

9. Жануарлардағы идиоадаптацияға мысалдар келтіріңдер?

10. Дегенерацияға мысалдар келтіріңдер?
2 – Тапсырма. Биологиялық прогрестің негізгі жолдарын, яғни ароморфоз, идиоадаптация және дегенерацияны анықтау.

1.Өсімдіктердің бунақденелілермен тозаңдануға бейімделуі.

2. Гүлден жемістің түзілуі.

3.Құстардың аяқтарындағы саусақтарының өзгеріске ұшырауы.

4. Шошқа цепенінің ас қорыту мүшесінің болмауы.

5. Сүтқоректілердің жүрегінің төрт қуысты болуы.

6. Өсімдіктердің тікендерінің пайда болуы.

7.Жануарлардың өкпесі мен миының күрделенуі.

8.Жануарларда жылықандылықтың пайда болуы.

9. Эволюция процесінде түр, туыс, тұқымдас тәрізді ұсақ жүйеліктердің пайда болуы.

10. Ірі таксондар, яғни класс,типтердің түзілуі.


Ароморфоз

Идиоадаптация

Дегенерация

2,5,7,8,10

1,3,6,9

4

Үй тапсырмасы: Биологиялық прогреске жетудің жолдарын оқу. 1мин



Бағалау .

Достарыңызбен бөлісу:
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
бойынша жиынты
жалпы конкурс
білім беретін
Барлы конкурс
республикасы білім
ызмет регламенті
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік ызмет
дістемелік сыныстар
Конкурс ткізу
стандарттарын бекіту
мемлекеттік мекемесі
Мектепке дейінгі
дебиеті маманды
дістемелік материалдар
білім беруді
жалпы білім
ауданы кіміні
конкурс туралы
мектепке дейінгі
рметті студент
облысы бойынша
мерзімді жоспар
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
Конкурс жариялайды
дарламасыны титулды
дістемелік кешен
ызметтер стандарттарын
разрядты спортшы
мелетке толма
директоры бдиев

Loading...