Семинар сабақ Тақырыбы: «Тұлға теориясындағы әлеуметтік-когнитивтік бағыт»


Ал мақсат қоюға негіз болатын қажеттілік мəселесі де А.Маслоу теориясынан тыс қалмаған, ол қажеттіліктер иерархиясын (пирамидасын) төмендегідей көрсеткен

Loading...


бет2/2
Дата09.04.2020
өлшемі140.73 Kb.
түріСеминар
1   2

Ал мақсат қоюға негіз болатын қажеттілік мəселесі де А.Маслоу теориясынан тыс қалмаған, ол қажеттіліктер иерархиясын (пирамидасын) төмендегідей көрсеткен

Егер бұл суретті талдайтын болсақ, адамға табиғатынан берілген физиологиялық қажеттілік (тамақтану, тыныс алу, ұйықтау, сексуалды қажеттіліктер) базалық қажеттілік ретінде бірінші кезеңге алынады. Екінші кезеңге қорғануға деген қажеттілік (материалдық, тұрмыстық қажеттіліктер, денсаулығын сақтау, өмірінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету). Төменгі қажеттіліктер қанағаттандырылған жағдайда үшінші кезеңге əлеуметтік қажеттіліктер (қарым-қатынасқа түсу арқылы отбасына, досқа, махаббатқа деген қажеттіліктер) келеді. Төртінші кезеңге өзін сыйлатуға деген, өз ортасында белгілі бір беделге ие болуға деген қажеттіліктерді жатқызады. Бесінші кезеңге, əрі қажеттіліктердің ең биік шыңы — адамның өзін жүзеге асыруға, өзін өзектендіруге деген қажеттіліктерін жатқызады.



А.Маслоу зерттеулері бойынша өзін өзектендірген адамдар саны өте аз болып келеді екен, оның себебін төмендегідей көрсетеді:

  • төменгі жəне     жоғарғы   мотивацияны        қанағаттандыруға         кедергі      келтіретін       əлеуметтік жағдайдың əсері;

  • өз мүмкіндіктерін бағаламау, өз қабілетіне күмəндану, сəттілікке деген қорқыныш адамның өзін жетілдіруіне кедергі келтіреді;

  • қауіпсіздікке деген қажеттіліктің жоғары болуы адамның өзгеруіне, өсуіне, жетілуіне кедері келтіреді, өйткені оның салдары тəуекелге, қателесуге, қобалжуға əкелуі мүмкін .

Жалпы жоғарғы қажеттіліктердің қанағаттандылмауын адам аңғармауы мүмкін жəне оны жүзеге асыруға деген ниеті де саналы бола бермейді, дегенмен, адамның өсуіне кедергі келтіріп, психологиялық денсаулығына əсер етуі мүмкін (апатия, депрессия; адамдарды, өмірді жақсы көрмеу; бүгінгі күнмен өмір сүру; əлемде болып жатқандарға, жаңа ақпараттарға қызығушылық танытпау; өшпенділік, жек көру, эгоизм; бір нəрсеге қол жеткізуге тырыспау; өмірдің мəнін жоғалту; нашақорлыққа, ішімдікке əуестену).

А.Маслоу өзін өзектендірудің бірнеше жолдарын төмендегідей көрсетеді:

  • өзімізде жəне бізді қоршаған ортада болып жатқандарды саналы түрде аңғара білу;

  • түрлі мəселелерді шешкенде белгілі таныс шешімдерден гөрі, жаңа жолдарды қарастыруға тырысу;

  • жағдаятқа деген өзіндік қатынасын қалыптастыру, шешім қабылдауда өзгелердің пікірі мен көзқарасынан тəуелсіз болу;

  • шыншылдық жəне жауапкершілікті өз қолына алу;

  • өз инстинкті мен пікіріне сеніп, соған сəйкес əрекет ету (кəсіп таңдауда, өмірлік жар таңдауда, тамақтану режимі жəне т.б.);

  • өз қабілеттерін өзіне ұнайтын іс-əрекет түріне бағыттау арқылы дамыту;

  • өзін өзектендірудегі өтпелі кезең — адам жан тəнімен берілген жағдайда тұтас əлеммен үйлесімде болғанда, ойы айқын жəне нақты болады, əлемге деген көзқарасы өзгеріп, өзі содан шабыт алады;

  • өзін өзектендірудегі келесі қадам — өзіндегі «психологиялық қорғаныстарды» анықтау (проекция, рационализация, ойдан шығарып тастау, идентификация жəне т.б.) жəне оны бұзу:

  • өзін өзектендіру қажеттіліктерін қанағаттандыру, өмірдің мəнін түсіну жəне өзін жетілдірудегі өзінің мəнін жүзеге асыру .

А.Маслоу бойынша, адамда бұл қажеттіліктер кезеңмен орындалуы қажет. Мысалы, төменгі қажеттіліктер қанағаттандырылса, адамның тамағы тоқ, отбасы бар, материалдық қамтамасыз етілген болса да бұл толық бақытқа қол жеткізуге мүмкіндік бермейді.

Төменгі қажеттіліктерді адам алдымен маңызын түсініп айтарлықтай  қанағаттандырған жағдайда жоғары қажеттіліктерді өтеу үшін жүріс-тұрысында мотивация пайда болады. Сонымен физиологиялық қажеттіліктер қанағаттандырылғанда қауіпсіздікке деген қажеттіліктер туындайды. Осылайша төменгі қажеттіліктерді қанағаттандыру негізінде қарым-қатынасқа деген, мамандықты игеруге, өзінің шағын ортасына деген қажеттіліктер пайда болады. А.Маслоу адамдардың өз идеалына қол жеткізу үшін өмірлік қажеттіліктерін құрбан етуге баратындықтарында жоққа шығармайды (аштық жариялау, өз өмірін қию), ал кейбір адамдарда махаббатқа, отбасына деген қажеттіліктен гөрі, карьера жасау қажеттіліктерін жүзеге асыруы мүмкін. А.Маслоу бойынша, адам орта есеппен физиологиялық қажеттілігін 85 %, қауіпсіздікке деген қажеттілігін 50 %, өзін сыйлатуға деген қажеттілігін 40 %, ал өзін өзектендіруге деген қажеттілігін 10 % қанағаттандырады деп болжайды 

Достарыңызбен бөлісу:
1   2
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
бойынша жиынты
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
білім беретін
жалпы конкурс
Барлы конкурс
республикасы білім
ызмет регламенті
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
дістемелік сыныстар
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
мемлекеттік ызмет
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік мекемесі
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
Мектепке дейінгі
дебиеті маманды
білім беруді
жалпы білім
дістемелік материалдар
мектепке дейінгі
ауданы кіміні
мерзімді жоспар
конкурс туралы
облысы бойынша
рметті студент
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
дарламасыны титулды
Конкурс жариялайды
дістемелік кешен
разрядты спортшы
мелетке толма
ызметтер стандарттарын
аласы кіміні

Loading...