Сана философиясы



Дата14.09.2022
өлшемі8.35 Kb.
#290179
Байланысты:
Философия дәріс 2 (1)
Анкета опрсник изм 1, коррекионная работа соц работника, 8-ші сабақ Сымсыз желілер 6сынып

Дәріс 2. Дүниені философиялық түсінудің негіздері. Сана, рух және тіл

  • .
  • Торайғыров университет

Сана мəселесі- философиядағы басты жəне күрделі, түсіндіруге қиын мəселелердің бірі, себебі сананы көру, өлшеу, сезім мүшелері ар қылы қабылдау мүмкін емес, бірақ сана адамның жануарлар дүниесінен ерекшелігін көрсететін факторлардың бірі, сана арқылы адам мен оны қоршаған ортаның арасындағы байланыс жүзеге асырылатыны күмəнсіз. Сондық танда философия тарихында сана, жан, бейсаналық ұғымдарының төңірегінде үнемі пікір таластар жүріп отырды жəне олар қазірде жалғасуда.

  • Сана мəселесі- философиядағы басты жəне күрделі, түсіндіруге қиын мəселелердің бірі, себебі сананы көру, өлшеу, сезім мүшелері ар қылы қабылдау мүмкін емес, бірақ сана адамның жануарлар дүниесінен ерекшелігін көрсететін факторлардың бірі, сана арқылы адам мен оны қоршаған ортаның арасындағы байланыс жүзеге асырылатыны күмəнсіз. Сондық танда философия тарихында сана, жан, бейсаналық ұғымдарының төңірегінде үнемі пікір таластар жүріп отырды жəне олар қазірде жалғасуда.

Сананың түрлері

  • Қоғамдық сана
  • Құқықтық сана
  • Эстетикалық сана
  • Адамгершілік сана

Сананы түсінуде екі үлкен топқа бөлуге болады:

  • Сананы түсінуде екі үлкен топқа бөлуге болады:
  • Материалистік – сананы материяның дамуында пайда болатын табиғи қасиеті деп түсіну;
  • Идеалистік - сананы материяға жат,одан алғашқы, жаратылыстан тыс пайда болатын рухани субстанция деп ұғыну.

Қоғамдық сана – қоғамның өзін-өзі, өзінің қоғамдық болмысын және қоршаған ортаны түйсінуінің (осознание) нәтижесінде пайда болатын қоғамдағы әр түрлі пікірлердің, теориялардың, идеялардың, діни сенімдердің жиынтығы.

  • Қоғамдық сана – қоғамның өзін-өзі, өзінің қоғамдық болмысын және қоршаған ортаны түйсінуінің (осознание) нәтижесінде пайда болатын қоғамдағы әр түрлі пікірлердің, теориялардың, идеялардың, діни сенімдердің жиынтығы.
  • Жеке сана мен қоғамдық сананың арақатынасын жеке мен тұтастың арақатынасы ретінде қарастыруға болады. Жеке сана қоғамдық сананың бөлігі, оның құрамында қоғамдық сананың элементтері ылғи да болады. Адам өмірге келгенде қоғамда өзіне дейін қалыптасқан өндірістік қатынастарға, қоғамның экономикалық негізіне ғана емес, рухани мәдениет пен мәдени құндылықтар дүниесіне қадам жасайды.

Рух мәселесі

  • Рух - кең мағынада сана, психикалық іс-әрекеттің жоғарғы формасы, тар мағынада ойлау ұғымымен бара-бар келеді. Кең түрде алғанда, рух деп біз адамның психикалық өмірінің ең биік, санамен байланысты, оны жетілдіруге, кемеліне келуге итермелейтін, дүние мен қоғамды бірлікке, үндестікке шақырып, осы жолда оны өзгертуге бағытталған көріністерін айтамыз.

Рух мәселесін зерттеген ғалым Г. Гегель ғылымды 3-ке бөледі:

  • Логика- өзінде және өзі үшін болатын идея туралы ғылым;
  • Табиғат философиясы- өзінің болмысында болатын идея туралы ғылым;
  • Рух философиясы- өзінің өзге болмысынан өзіне қайтып оралатын идея туралы ғылым

Рух философиясы да үш бөліктен тұрады:

  • Субъективтік рух: антропология - рух феноменологиясы- психология; Субъективтік рух – жеке адам санасы, жаны («өзі үшін рух»);
  • Объективтік рух: құқық-моральдік-әдептілік (үй іші, қоғам, мемлекет); Объективтік рух-рухтың келесі сатысы, «тұтас қоғам рухы»
  • Абсолюттік рух: өнер-дін-философия.

ФИЛОСОФИЯДАҒЫ ТІЛІ МӘСЕЛЕСІ

    • Тіл философиясы - тіл білімінен көп бұрын пайда болған. Лингвистика дүниеге келген күнінен бастап философиямен тығыз байланыста келеді. Ежелгі Греция сияқты кейбір елдерде тіл теориясымен алғаш айналысушылар философтар болған. Платон мен Аристотельдің грамматикалық категорияларды логикалық тұрғыда баяндаулары, оларды логикаға тәуелді етулері ойлау мен тіл арасындағы қарым-қатынасты зерттеуден туғандығы даусыз. 
    • Бұл мәселемен сол дәуірдің көрнекті ойшылдары — Гердер, Шлегель, Гумбольдт, Шлейхер, Штеинталь, Потебня, Вунт сияқты ғалымдар айналысты


Достарыңызбен бөлісу:




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
Сабақ жоспары
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
білім беретін
оқыту мақсаттары
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
болып табылады
қызмет стандарты
жалпы білім
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
арналған әдістемелік
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
Әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді
республикасының білім
туралы жалпы
атындағы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Жұмыс бағдарламасы
пайда болуы
қазақ тілінде