Сабақтың тақырыбы В. В. Докучаевтың топырақ туралы түсінігі



бет6/7
Дата20.11.2021
өлшемі404.85 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

Топырақ эрозиясы   (грек тілінен аударғанда-«бұзамын» деген мағынаны білдіреді) дегеніміз, оның су немесе жердің әсерінен бұзылуы.Су және жел немесе дефляция эрозиясын бөліп көрсетуге болады.Топырақты бұзатын күш ретінде біріншісінде,ал екіншісінде ауаның қозғалысы болып табылады.Эрозия ауаның интенсивті қызметіне дейін де болған.Қатты заттардың беттік сулармен мұхитқа шайылып келуі, ауада үнемі топырақ шаңының болуы бұл құбылыстың болуын дәлелдейді.Белгілі мәліметтер бойынша сары топырақтар жел эрозиясының өнімдерінің ауадан тұнуының нәтижесінде түзілген. Су және жел эрозиясы  брлық жерлерде орын алады. Жел эрозиясының интенсивтілігі желдің жылдамдығы мен ұзақтығына , кеңістіктің ашықтығына және топырақтың жағдайына тікелей тәуелді.Ұқсас  жағдайларда эрозияға жеңіл топырақтар көп ұшырайды.Эрозияны топырақтың құрғақтығы, гумусқа кедейлігі  күшейтеді.Жел эрозиясының ерекше түрі құрғатылған жерлерге, әсіресе,шымтезекті жерлерге тән.Бұл топырақтар материалдың байланысының төмен болуымен сипатталады.Мұндай эрозиялық процестер Украина мен Белоруссия территориясында байқалған. Су эрозиясыәсіресе, топырақтары интенсивті өңделетін, ашық кеңістіктерде, жауын шашын мөлшері жоғары болатын аудандарда басым болады.Су эрозиясы орманды дала зонасында басым.Сонымен қатар , дала және орманды зоналарда да кеңінен таралған.Топырақты өңдеуден басқа эрозиялық процестердің болуына,әсіресе таулы аудандарда, үлкен территорияда орманды кесу,өсімдік жабынын жою,мал жаю,туризм және т.б. әсер етеді. Антропогенді эрозияның ерекше түріне ирригацияның , яғни топыраққа көп мөлшерде су массасының берілуіне байланысты эрозия жатады.Бұл су сіңіп үлгермейді де,топырақ бетімен ағады.Ирригациялық эрозия кезінде бір уақытта эрозия да, топырақтың сортаңдануы да жүреді.

  • Топырақ эрозиясы   (грек тілінен аударғанда-«бұзамын» деген мағынаны білдіреді) дегеніміз, оның су немесе жердің әсерінен бұзылуы.Су және жел немесе дефляция эрозиясын бөліп көрсетуге болады.Топырақты бұзатын күш ретінде біріншісінде,ал екіншісінде ауаның қозғалысы болып табылады.Эрозия ауаның интенсивті қызметіне дейін де болған.Қатты заттардың беттік сулармен мұхитқа шайылып келуі, ауада үнемі топырақ шаңының болуы бұл құбылыстың болуын дәлелдейді.Белгілі мәліметтер бойынша сары топырақтар жел эрозиясының өнімдерінің ауадан тұнуының нәтижесінде түзілген. Су және жел эрозиясы  брлық жерлерде орын алады. Жел эрозиясының интенсивтілігі желдің жылдамдығы мен ұзақтығына , кеңістіктің ашықтығына және топырақтың жағдайына тікелей тәуелді.Ұқсас  жағдайларда эрозияға жеңіл топырақтар көп ұшырайды.Эрозияны топырақтың құрғақтығы, гумусқа кедейлігі  күшейтеді.Жел эрозиясының ерекше түрі құрғатылған жерлерге, әсіресе,шымтезекті жерлерге тән.Бұл топырақтар материалдың байланысының төмен болуымен сипатталады.Мұндай эрозиялық процестер Украина мен Белоруссия территориясында байқалған. Су эрозиясыәсіресе, топырақтары интенсивті өңделетін, ашық кеңістіктерде, жауын шашын мөлшері жоғары болатын аудандарда басым болады.Су эрозиясы орманды дала зонасында басым.Сонымен қатар , дала және орманды зоналарда да кеңінен таралған.Топырақты өңдеуден басқа эрозиялық процестердің болуына,әсіресе таулы аудандарда, үлкен территорияда орманды кесу,өсімдік жабынын жою,мал жаю,туризм және т.б. әсер етеді. Антропогенді эрозияның ерекше түріне ирригацияның , яғни топыраққа көп мөлшерде су массасының берілуіне байланысты эрозия жатады.Бұл су сіңіп үлгермейді де,топырақ бетімен ағады.Ирригациялық эрозия кезінде бір уақытта эрозия да, топырақтың сортаңдануы да жүреді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік