Сабақ даӯамында оқушыларды элементар қателерге жол қойдырмау


Мәселелердiң шешилуин тексеру тәсiлдерi



бет11/13
Дата02.01.2022
өлшемі1.08 Mb.
#147433
түріСабақ
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13
Байланысты:
маселени тендеу мен шешу(таяр)
Көп өзгерушiлi функцияларды үйрету әдiсi
Мәселелердiң шешилуин тексеру тәсiлдерi.

Тексеру шешудiң жумақлаўшы этабында жұргизилип, соның нәтижесинде орынланған шешимнiң дурыс яки қәте екендiгi анықталады.

Тексеру ўақтында бiр қатар пикир жұриту ямаса әмели әрекеттер тикарында «болғанлығы себепти, мәселе дурыс (надурыс) шешилген» талқылаўы тұриндеги жумақ шығарылған болуы керек.

Мәселенiң дурыс шешилгенин анықтаудың бiр қанша тәсiлдерi бар`

1. Ш а м а л а у. Бұл тәсiлдың мазмуны шешу жумағының дурыслығын белгiлi дәрежедеги қәтелик пен жобалаў болып табылады. Шамалаўды қоллану «Мәселе дурыс шешилген бе?» сурағына тек шешимдеги алынған жумақ жобалаўға сай келген жағдайда ғана дәл жауап береди.

Төмендеги мәселенiң шешимин тексерудiң барысында бұл тәсилди қоллануда талқылаўдың қалай өткерилетуғынын көрсетейик`

«Бiр бөлекте 5 м гезлеме, екiншисинде де осындай гезлемеден 7 м бар. Егер екi бөлек ұшiн 36000 сум төленген болса, онда әр бiр бөлек қанша турады?».

Дәслеп мәселенiң мазмунын анализдеў тикарында әр бiр бөлек гезлеменiң қунының 36000 сумнан кем екенин және екiнши гезлеме бөлегинiң бiрiншiсинен қымбат екендiгiн анықлаймыз. Шешуди орынлап, 5+7=12 (м), 36000/12 = 3000 (сум), 3 5 = 15000 (сум), 3 7 = 21000 (сум), ақыйқатында да әр бiр бөлек 36000 сумнан кем туратуғынын және екiнши бөлек бiрiншiсинен қымбат екендiгiн көремиз. Алынған жумақ жобалаўға сай келеди, шамасы мәселе дурыс шешилген.

Осы мәселенi шешудiң жумағында төмендегилерди алдық деп ойлайық` бiрiншi бөлек 21000 сум турады, екiншиси 15000 сум. Бұл жумақларды жобалаў мен салыстырып, әр бiр бөлек 36000 сумнан арзан туратуғынын көремиз, бiрақ екiнши бөлек бiрiншiден арзан, ал ол қымбат болуы керек. Демек, шешудiң бiр жеринде қәте жиберiлген және табылған нәтиже надурыс. №1тени табу ұшiн дәслеп есаплаўлар тексериледи. Егер есаплаўларда қәте болмаса, онда шешуди қайтадан орындау керек. Орынланған әр бiр амалди мәселенiң шарты мен салыстырып және оның мәнисин анықлап, амаллердiң дурыс та4лап алынғанлы2ын тексеруге болады.

2. А л ы н ғ а н н ә т и ж е н и ҳ ә м м ә с е л е н i ң ш a р т ы н с а л ы с т ы р ы п қ а р а у. Бұл тәсiлдың мазмуны табылған нәтижени мәселенiң текстине киргизуден және талқылаўлар тикарында бұл жағдайда, гәплерде қарама-қарсылық пайда болмай ма, соны анықтаудан iбарат.

Мейли мына, «Отырғызу ұшiн 600 алма және 400 ерик нәли алып келiндi. Оларды теңнен қатарларға отырғызды. Бунда алмалар ериклерге қарағанда 5 қатарға көп болып шықты. алмалар және ериклер әр қайсысы өз алдына неше қатарға отырғызылған?»- мәселесин шешуде ериклер 10 қатарда ал алмалар 15 қатарға отырғызылған деген нәтиже алынған болсын.

Мәселенiң текстин ондағы сурақды жауап пен алмастырып оқыймыз. «Отырғызу ұшiн 600 алма және 400 ерик нәлi алып келинди. Оларды теңнен қатарларға отырғызды. Буннан кейин алмалар ериклерге қарағанда 5 қатарға көп болып шықты. алмалар 15 қатар, ал ериклер 10 қатар болды».

Бұл тексттеги гәплерде қарама-қарсылық жоқ па, соны анықлаймыз. Мәселен былайынша талқылаймыз. Мәселенiң шартынде «алмалар ериклерге қарағанда t қатарға көп болып шықты» деп айтылған. Пайда болған алмалардың қатар санын ериклердiң қатар саны мен салыстырамыз. алмалар қатары - 15, ериклер қатары - 10. 15 саны 10 нан 5 ке артық. Демек, бұл қатнас орынланады.

Мәселедеги бар, басқа қатнасты тексеремиз әр қатардағы ағашлар санының тең болу шарты. Буның ұшiн бiр қатардағы алмалар санын және бiр қатар ериклер санын табамыз` 600/15 = 40~ 400 /10 = 40. Бұл қатнас та орындалады.

Мәселеде бар барлық қатнастар тексерилди және гәплерде қарама-қарсылық жоқ екенлиги анықланды. Демек, мәселе дурыс шешiлген.

3.М ә с е л е н i ә р қ ы й л ы т ә с i л д е р м е н ш е ш у.

Мейли мәселенi қандайда бiр тәсiл мен шешуден белгiлi бiр нәтиже алынған болсын. Егер оны басқа тәсiл мен шешкенде де сол нәтижеге алып келсе, онда мәселенiң дурыс шешилгени аққында жумақ шығаруға болады.

Айтылғанларды анық мысалдарда тұсiндiрейiк. Мәселе қараймыз` «А пунктинен 60 км/сағат тездiк пен жұк машинасы жолға шықты. А пунктинен оның кейнiнен 2 сағаттан соң 90 км/сағат тезлик пен жеңiл машина жолға шықты. Жеңiл машина жұк машинасын А пунктинен қандай қашықлықта қуып жетеди?» Мейли берiлген мәселенiң шешилуи арифметикалық тәсiлде орынланған болсын`

90 - 60 = 30 (км/сағат) 120/ 30 = 4 (сағат)

60 2 = 120 (км) 90 4 = 360 (км)

Ж а у а б ы Жеңiл машина жұк машинасын А пунктинен 360 км аралықта қуып жетеди. Алынған нәтиженiң дурыстығын тексеру ұшiн бұл мәселенi алгебралық тәсiлде, яғни x 90 = (x + 2) 90 теңлемесин дузип шешемиз, бунда х сағат - жеңiл машинаның қозғалыс ўақыты. Нәтижеарифметикалық шешуде қандай болса, сондай екен. Демек, берiлген мәселе арифметикалық тәсiлде да дурыс шешилген.

Егер мәселе ең дәслеп арифметикалық тәсiл мен шешилген болса, онда оның шешиминiң дурыстығын бұл мәселенi теңдеу дузу методы мен, шешусиз-ақ тексеруге болатуғындығын байқаймыз. Бұл жағдайда тексеру тәсiлi, оның графикалық шешилуи, сондай-ақ бiрiншi тәсiлден өзгеше болған арифметикалық тәсiл мен шешилуiнен iбарат болуы мұмкiн.

Мәселелердiң тексерусиз шешими жоқ деп ойлаўға да болмайды. Шешудiң дурыстығы, ең алды мен мәселе ұстиндеги жумыстың басқа барлық басқышларында анық және логикалық талқылаўлар жұргизудiң нәтижесинде иске асырылады.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді