Принциптері Орындаған: Бектасова Балнұр Мұратқызы

Loading...


Дата23.09.2020
өлшемі0.54 Mb.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

«М.ӘУЕЗОВ атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті»

ТАРИХ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ

«АРНАЙЫ ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯ» КАФЕДРАСЫ

Тақырыбы: Арттерапияның түзету

принциптері

Орындаған: Бектасова Балнұр Мұратқызы

ТП-18-2К1

Қабылдаған: Абдукаримова Улжан Ануаровна

Қазіргі таңда арттерапияның айтарлықтай анық бағыттарын көрсету қиын. Дегенмен де дәстүрлі түрде арттерапия төрт негізгі психотерапевттік концепцияларға негізделеді.

1. Психоаналитикалық арттерапия.

2. Психодинамикалық арттерапия

3. Гуманистік арттерапия.

4. Экзистенциалды арттерапия

5. Трансперсональды арт-терапия.

Сәйкесінше, негізгі ереже – бейсаналыққа қол жеткізу, іштегі кикілжіңдер туралы білу, катарсис.

Бұл пациенттің түс, фантазия, қорқыныш және т.б. өз бетінше (үйде) салу техникасы мен сеанста суреттерді интерпретациялауы (пациенттің терапевтпен бірге). Немесе терапевттің тапсырмасымен сеанста пациент жиі қолданған, вербальды маркер деп аталатын ұғымдарды салу, әсіресе “мазасыздану”, “қорқыныш”, “қабылдамау”, “таңдану” және т.б. ұғымдар.

Fingerpaint техникасы өте кең таралған – қолын немесе саусақтарын бояуға батырып спонтанды сурет салу (Mosse, 1940).



Психоаналитикалық арттерапия.

Психодинамикалық арттерапия (dynamically oriented art therapy), оның негізін қалаушы (“arttherapy pioneer”) Фрейд пен Юнгтің шәкірті Маргарет Наумбург (M. Naumburg) болып есептеледі.

Кілттік ұғымдар: ұжымдық және жеке бейсаналық, архетиптік символдар, әсер ету. Бұл бағыт қазіргі таңда Батыста юнгтік аналитикалық психотерапия нұсқаларының бірі ретінде кең дамыған. Депрессиялық сырқаттар мен зият кемістігі бар балалармен жұмыс істей отырып, ол пациенттің өнерін символикалық сөйлеу түрінде қарастырды.

Арттерапевттермен динамикалық бағдарланған пациент өзінің дәл қазіргі сәттегі ішкі жай-күйінің суретін салып, суретке (жағдайына емес) атау беретін техника да кең қолданылады. Мұны бір мезгілде терапевт те жасайды. Содан соң суреттер салыстырылып, пациент айырмашылығын сипаттайды, өз суреті мен терапевт суретіне ассоциация береді. Осылайша терапевттік диалог құрылады.



Психодинамикалық арттерапия

1. Жеке тұлға біртұтас күйде зерттелу керек.

2. Адам өмірі біртұтас ретінде зерттелуі керек (яғни онтогенездің барлық кезеңдері - туылғаннан өлуге дейін).

3. Өзін-өзі дамыту және өзін-өзі жүзеге асыру - адам өмірінің негізгі мақсаттары болып табылады (олар мағына мен мәнді құрайды).

4. Өмірдің үш негізгі бағыттары бар: рахатқа деген қажеттілік, қолдау және қауіпсіздік қажеттілігі және шығармашылық жетістікке жету қажеттілігі.

Гуманистік арттерапия.

Гуманистік психологияның негізгі ережелерін жалпы алғанда төмендегідей қысқаша сипаттауға болады (Шарлотта Бюлер):

5. Әрбір адам тұлғаның жеке басын сипаттайтын негізгі қажеттіліктерді модельге біріктіруге деген терең қажеттілікке ие.

6. Әр адам жанның көмегімен кикілжіңдік тенденциялар мен полярлықты теңестіру қажеттілігіне тап болады.

7. Кінә және мазасыздану суперэгоны ғана «іздеудің» нәтижесі болып табылмайды. бірақ көбінесе өзіндік креативті әлеует немесе саналы өмір стилін жасаудағы сәтсіздіктерді жою салдары болып табылады.

8. Тұлға – реинтеграцияға және полярлық байланыстарды біріктіруге деген ұмтылысқа бүкіл өмір барысында үнемі өзгермелі және сонымен қатар бір мезгілде тұрақты.

Гуманистік психологияның негізгі ұғымдары (А. Маслоу, А.Гольдштейн, К.Роджерс, Дж. Рин және басқалар): өзін-өзі дамыту қажеттілігі (Маслоу бойынша бұл – кез-келген іс-әрекеттің қайнар көзі болып табылады), тұтастық, бірегейлік, жеке өсу процесі.

Жалпы алғанда, арт-терапиядағы гуманистік көзқарас үш философиялық жорамалға негізделген:

1. «Ақылсыз» адамдар жоқ, нақты проблемаларға тап болған адамдар бар. Өмір сүруге деген ұмтылысты күшейту, өмір мәнін табу қабілетін дамыту және өмір салтын барынша креативті етуге көмек көрсету шығады.

2. Барлық адамдарға тән түрлі өмір кезеңдерінде (өмірлік дағдарыстар теориясы) сәтті жүзеге асу (өзін-өзі өзектендіру) қабілетсіздігі.

3. Өзін-өзі өзектендіру нәтижелері жеке тұлға өмірді рухани ететін өзіндік трансцендентті мақсаттарын тұжырымдау жағдайына жеткенше стерильді болып табылады.

Гуманистік арт-терапияның мақсаты – полярлық арасындағы (мысалы, махаббат – жек көру, әлсіздік - күш, алшақтау - жақындау, ынтымақтастық - бәсекелестік, тәуелділік - тәуелсіздік, үстемдік - бағыну, және т.б.) теңгерімділікті сақтай алатын жеке тұлғаның тепе-теңдігін дамыту. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін адамның жаһандық мақсаттарын нақтылау қажет. Осыдан гуманистік арттерапияның жеке адамның көкжиегін кеңейту міндеті келіп шығады:

- өмірдің тұтастығын қолдау (дамыту),

- шынайы даралыққа жету,

- автономиядан тұлғааралық байланыстар жақындығына көшу,

- негізгі өмірлік мақсаттарды тұжырымдау,

- өмір шеңберінде шынайы перспективаларды дамыту,

- ішкі өмірлік дағдарыстарды адекватты қабылдау (мысалы, «сындарлы жалғыздық» түсінігі),

- символдық коммуникацияның аса терең деңгейлерін дамытуда эмпатия мен интуицияны пайдалану.

Экзистенциалды арттерапия гуманистік психологияның жеке тұлғаға деген қатынас туралы негізгі ережелерін қабылдай отырып, индивидке символикалық деңгейде берілген экзистенциалды бастан кешу мен дағдарыстардың болмай қоймайтындығы туралы көзқарастармен толықтырды. Ал өмір сүрудің символикалық деңгейі – бұл адамның түр ретіндегі сипатына тән ерекшеліктер. Арттерапия – дамудың осы кезеңіндегі (қалыпты) индивидтің символикалық деңгейінің өзгеруі (қайта құру, трансгрессия және т.б.) және бұзылған, бұрмаланған символдық үрдістің (патология) қалпына келуі.

Символдар бізге туғаннан берілмейді, олардың дамуының белгілі кезеңдері бар (Л.Уилсон қараңыз):

1. Предперцепция (сезім деңгейі, нейропсихологиялық құбылыс).

2. Гештальттің құрылуы, бастапқы сезімдер нысанға айналады, ал нысан танылады (адаммен де, жануармен де).

3. Толық гештальт - тек енді сезімде емес, ақыл-ой жүйесінде бір нәрсеге иелік ету мүмкіндігі бар. Бұл нақты абстракция және концептуализация.



Трансперсональды арт-терапия. Бұл мектептің негізгі ережелері төмендегілер болып табылады:

- әр адамда бір рухани бастау («рухани Мен») болады

- бұл рухани бастау ұжымдық бейсаналықпен байланысты (дамудың шексіз ресурсы, тұтастықты қалпына келтіру ретінде)

- дамушы тұлға - бұл барлық деңгейлерде интеграцияланған, біртұтас тұлға

- бейсаналық терең қабаттарына қол жеткізу экстраординарлық жағдайларда қажет (ауыр сырқат, дағдарыс, жарақат, шығын және т.б.)

- мұндай қол жеткізу тек сана бақылау жойылған жағдайда ғана мүмкін болады

- сананы бақылау сананың өзгертілген күйлерін қолданғанда мүмкін болады.

- сананың өзгертілген жағдайларында трансперсональды тәжірибелер (А.Маслоу бойынша тәжірибелер шыңы) мүмкін. Ол жеке адамға оның тәжірибесінде жоқ материалға қол жеткізуге мүмкіндік береді.

- мұндай тәжірибеде алынған психологиялық материал міндетті түрде

танылуы мүмкін болып табылады. Олай болмағанда бұл жеке тұлға үшін деструктивті болуы мүмкін.



- мұндай тәжірибе кез келген адамда болуы мүмкін, бірақ адам психиканың соншалықты терең деңгейлерін қабылдауға психологиялық «дайын» ​​болуы керек.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Абдукаримова У.А. «Сурдопедагогикадағы арттерапиялық әдістемелер» 5В010500-«Дефектология» мамандығының студенттері үшін практикалық сабақты ұйымдастыруға арналған әдістемелік нұсқау.

2. Бетенски М. Что ты видишь? Новые методы арт-терапии / М. Бетенски; Пер. С англ.М. Злотник. - М.: Изд-во ЭКСМО-Пресс, 2002. - 256 с.

3. Дженнингс С. Сны, маски и образы. Практикум по арт-терапии /С. Дженнингс, А. Минде; Пер. С англ.И. Динерштейн. - М.: Эксмо, 2003. - 384 с.

Достарыңызбен бөлісу:
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
рсетілетін қызмет
Сабақ тақырыбы
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
бекіту туралы
Әдістемелік кешені
туралы хабарландыру
тоқсан бойынша
Сабақ жоспары
бағалауға арналған
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
тоқсанға арналған
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
арналған жиынтық
туралы анықтама
Қазақстан республикасының
білім беретін
республикасы білім
мамандығына арналған
қойылатын жалпы
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
мемлекеттік әкімшілік
жиынтық бағалауға
бағалау тапсырмалары
арналған әдістемелік
Қазақстан тарихы
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
арналған тапсырмалар
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
әдістемелік кешені
Мектепке дейінгі
ортақ біліктілік
Қазақстан облысы
қызмет регламенті
ткізу туралы
конкурс қатысушыларына
біліктілік талаптар
мамандығы бойынша

Loading...