Практикалық сабаққа арналған тапсырмалар (Жалпы медицина, педиатрия) Талдағыштар физиологиясы. Жалпы қасиеттері. Көру, соматосенсорлық талдағыштар



бет3/3
Дата22.11.2022
өлшемі91.53 Kb.
#361043
түріСабақ
1   2   3
Байланысты:
{Физио.Мадияр}


Часть

Структура

Светопреломляющие среды

Роговица, передняя камера, хрусталик, стекловидное тело

Световоспринимающая часть

Сетчатка

Тапсырма №6. Кестені толтырыңыз. Берілген сипаттамаға / анықтамаға сәйкес қызметті / бұзылысты / аномалияны үш тілде атап жазыңыз

қызмет / бұзылыс/ аномалия

сипаттама / анықтама

Қазақша

На русском

English




Дальтонизм

Дальтонизм




түсті қабылдау аномалиясы (ерлер х-хромосомасында белгілі бір геннің болмауы)

Бинокулярлық көру

Бинокулярное зрение

Binocular vision

екі көзбен қарағанда заттың бейнелері торлы қабықтың тиісті немесе бірдей бөлімдеріне түседі және осы екі бейне ми қыртысындағы көру орталығының бір аймақтарына келіп түседі. Сондықтан түйсігінде бірігіп біреу болып көрінеді.

Сфералық аберрация

Сферическая аберрация

Spherical aberration

көз бұршағының шетінен өткен сәулелер оның ортасынан өткендерге қарағанда күштірек сынады

Көру өткірлігі

Острота зрения

Visual acuity

көз ажырата алатын екі нүкте арасындағы ең аз қашықтық

Анық көру нүктесі

Четкая точка зрения

A clear point of view

зат анық көрінетін көз бен зат арасындағы ең қысқа қашықтық

дейтеранопия

дейтеранопия

deuteranopia



жасыл түсті қабылдай алмау

протанопия

протанопия

protanopia



қызыл түсті қабылдай алмау

тританопия

тританопия

tritanopia

көк және күлгін түсті қабылдай алмау

Қараңғыға бейімделу

Адаптироваться к темноте

Adapt to darkness

көздің жарыққа сезімталдығының артып (көру пигменттерінің қалпына келуінен), әлсіз жарық жағдайына бейімделуі

ахромазия

ахромазия

achromasia



түсті мүлем ажырата алмау (сауытша аппаратының зақымдалуы)

Жарыққа бейімделу

Адаптация к свету

Light adaptation

көздің жарыққа сезімталдығының төмендеп, қатты жарық жағдайына бейімделуі

Көз рефракциясы

рефракция

refraction



сәулелердің аккомодациялық өзгерістерсіз сындырылуы

Аккомодация

Аккомодация

Accommodation

көздің әр түрлі қашықта орналасқан заттарды анық көруге икемделуі

Көру аймағы

Поле зрения

line of sight

көзді бір нүктеге қадағанда көрінетін кеңістік



Соматосенсорлық талдағыш

Тапсырма №7. Соматосенсорлық талдағыштың өлімдері. Кестені толтырыңыз

бөлімі

Құрылымдар




Лемниск жолы

Жұлын-таламус жолы

Рецепторлық

терінің (жанасу және қысым сезімдерін) және ет рецепторларының серпіністері

Ауырсыну, температуралық сезімдерінің серпіністері

Өткізгш

жұлын түйіні (1-нейрон)  дорзалды/артқы бағандары  сопақша ми Голля және Бурдах ядролары (2-нейрон)  қиылыс  таламустың вентралды ядролары (3-нейрон)



жұлын түйіні (1-нейрон)  жұлынның сұр затының артқы мүйіздері (2- нейрон)  жұлын-таламустық жолы  таламустың вентралды ядролары (3-нейроны)

орталық

Ми сыңарлары қыртысының соматосенсорлық аймағы (артқы орталық қатпар)







Тапсырма №8. Тері рецепторларының түрлері. Рецепторларды үш тілде атап, олардың атауларымен с сәйкестендіріңіз

Рецепторы

Атауына сәйкес әріптер

Қазақша

На русском

English

Жанасу рецепторлары

Рецепторы прикосновения

Touch receptors



Е

Қысым мен діріл рецепторлары

Рецепторы давления и вибрации

Pressure and vibration receptors



D

Жылу рецепторлары

Рецепторы тепла

Heat receptors



A

Суық рецепторлары

Рецепторы холода

Cold receptors



C

Ауырсыну рецепторлары (ноцицепторлар)

Болевые рецепторы (ноцицепторы)



Pain receptors (nociceptors)



D













Рецепторлардың атауы










A. Руффини денешіктері










B. Бос жүйке ұштары










C. Краузе сауытшалары










D. Фатер-Пачини денешіктері










E. Мейснера денешіктері











Тапсырма №9. Проприорецепторлар. Проприорецепторлардың түрлерін атаңыз

ет ұршығы ішіндегі біріншілей сезімтал жүйке ұштары;

ет ұршығы ішіндегі екіншілей сезімтал жүйке ұштары;

сіңірдегі Гольджи рецепторлары.


Тапсырма №10. Ноцицепторлар. Тітіркендіргіштің табиғатына қарай ноцептордың түрлерін атаңыз

Механоцицептор – тым күшті механикалық әсерлерден.

Термоноцицепторлар – тым күшті жылу әсерлерінен.

Хемоноцицепторлар – биологиялық белсенді заттар (кинины), белгілі бір көнцентрацияда К+, Са2+ иондары, гистамин, серотонин, Н+ ионы.

2-БӨЛІМ
Ситуациялық есептер
Ситуациялық есептерді шешіп, сұрақтарына жауап беріңіз
1-есеп. Ер кісі түрлі қашықтықта орналасқан заттарға кезек-кезек қарады (суретке қараңыз). Жауаптарыңызды түсіндіріңіз.





1. Қай заттар оған анық көрінеді? Жауабыңызды түсіндіріңіз

Жауап:
Көздің өткірлігін анықтау үшін 12 жолды, көлемі әр түрлі мөлшердегі әріптерден тұратын Сивцев кестесі пайдаланылады. Кестенің сол жағында әр жолдағы әріптердің қалыпты жағдайда көріну қашықтығы (Д) жазылған.
Қалыпты жағдайда 1-қатардағы әріптер 50 м, 10-қатардағы 5 м қашықтықтан анық көрінеді.
Көздің өткірлігін жақсы жарықтандырылған кестені 5 м қашықтыққа қойып тексереді. Егер зерттелуші адам 10-қатардағы әріптерді жақсы көре алса, көздің өткірлігі (V) 1-ге тең болғаны. Егер зерттелуші 1- жолдағы әріпті ғана көре алса, 5-ті 50 метрге бөліп, көздің өткірлігі 0, 1-ге тең екенін білуге болады. Көздің өткірлігі (V) кестенің оң жағында жазылған.


Бул жерде 50 м-ден 10 см дейін айқын көрінеді



2. Қайсысы анық көрінбейді? Жауабыңызды түсіндіріңіз

Жауап:

 Анық көру нүктесі деген бар ол осы зат анық көрінетін көз бен зат арасындағы ең қысқа қашықтық.
10 см-ден жақын заттар адамға анық көрінбейді.
2-есеп. Серік пен Берік. Олардың жасы әр түрлі. Кезекті медициналық тексеру кезінде Серіктің жақынды айқын көру нүктесі 13 см, ал Беріктікі – 32 см екендігі анықталды. Шамамен жастары қандай? 

1. Олардың қайсысы үлкен? Жауабыңызды түсіндіріңіз

Жауап:

2. Шамамен жастары қандай? Жауабыңызды түсіндіріңіз

Жауап:

Жауабы:Бул жерде Берік жақынды көруі жақсы ал Серіктікі нашар болып тур бул жерде үлкені Серік деп ойлайм жасы 28 Берік 18де.
3-есеп. Науқастың көру қабілетін тексерген. Сонда, көру аймағын зерттеу нәтижесінде төмендегідей сурет алынған.




1. Көру жолының қай жерінің зақымдалуы осындай салдарларға әкелуі мүмкін?

Жауап:

2. Көру жолының сызбасын салып, зақымдалған жерін көрсетіңіз

Жауап:

Соқыр дақ (көру жүйкесінің көз алмасынан шығатын жері) жарықты сезбейді, себебі ол жерде таяқшалар мен құтылар болмайды. Сондықтан заттың бейнесі соқыр даққа түссе, көру сезімі пайда болмайды. Торлы қабықтағы соқыр дақты Мариотт тәжірибесі арқылы көрсетуге болады.
Жұмысты орындау. Зерттелуші адам ақ түсті крест пен дөңгелек салынған қара қағазды қолына ұстап, сол көзін жауып, оң
көзімен суреттегі крестке қарап (ақ
дөңгелек сырт жағында қалады),
біртіндеп оны көзіне жақындатады. Шамамен 15-25 см қашықтықта ақ дөңгелек көрінбей кетеді, себебі крестке көзді тоқтатқанда, одан шашыраған сәулелер белгілі бір қашықтықта сары даққа түседі де, ал дөңгелектен шашыраған сәулелер соқыр даққа түседі, сондықтан дөңгелек көрінбей қалады.
5-есеп. 55 жастағы әйел. Жас кезінде миопиясы болмаған. Қазір кітап, газет оқығанда оларды көзінен алыстатып ұстайды. 

1. Бұл неге байланысты? Жауапты түсіндіріңіз.

Жауап:

Жақыннан көргіштік / миопия. Көз өсі > 22,5-
23мм араснда болады ол осы козінің жақынға беймделіп калуынын туындап отыр
Емдеуі яғни Коррекция – екі жағы ойыс линза қолдану.
6-есеп. Эстезиометрия әдісімен зерттелушінің терісінің сезімталдығы анықталған. Вебер циркулінің екі инесінің арасы 20 мм етіп алынған. Осындай жұп иненің жанасуынан арқа мен алақан терісінде туындайтын сезімдерде айырмашылық болады ма? Қандай айырмашылық болады?

1. Осындай жұп иненің жанасуынан арқа мен алақан терісінде туындайтын сезімдерде қандай айырмашылық болады?

Жауап:


Дененің әр жеріндегі жанасуды қабылдайтын рецепторлардың орналасу жиілігі бірдей емес. Сондықтан жанасу сезімталдығы анықталады. Зерттеу Вебер циркулі немесе эстезиометрмен жүргізіледі. Эстезиометрдің екі ұшын теріге тигізгенде екі сезім туады, енді екеуінің арасын біртіндеп жақындатып отырып тактилдік сезімнің табалдырық мөлшерін табады. Табалдырық
Сурет 5 Сивцев кестесі

мөлшері (күші) деп екі сезім тудыратын эстезиометр ұштарының (терінің тітіркендірілетін екі нүктесінің) минималдық ара қашықтығын айтады. Жанасу сезімталдығы неғұрлым жоғары болса оның табалдырық күші соғұрлым төмен болғаны.


Жұмысты орындау. Вебер циркулін немесе эстезиометрді алып оның екі ұшын теріге бір мезгілде тигізіп, екі сезім тудыратын минималды ара қашықтықты табады. Бұл қашықтықты азайтқанда бір ғана сезім пайда болады. Саусақ ұшындағы, білезіктегі, білектегі, мойындағы, мұрындағы тактилді сезімнің табалдырық мөлшеріне кері шама оның сезімталдығын көрсетеді. Сезімталдықты тексергенде циркульдің екі ұшының температурасы және өткірлігі бірдей болуы керек және бір мезгілде теріге тигізілуі қажет. Тәжірибені екі рет орындап, оның орташа арифметикалық саны алынады.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
Реферат тақырыбы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
Қазақстан тарихы
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
мерзімді жоспар
Жалпы ережелер
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
рсетілетін қызмет
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
болып табылады
арналған жиынтық
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
қызмет стандарты
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
білім берудің
тақырыптық жоспар
пәнінен тоқсанға
туралы жалпы
Қысқа мерзімді
атындағы жалпы
пайда болуы
Жұмыс бағдарламасы
әдістемелік ұсыныстар
республикасының білім
қарым қатынас
Әдістемелік кешені