Пәні бойынша оқУ-Әдістемелік кешен



Pdf көрінісі
бет37/85
Дата14.09.2022
өлшемі1.42 Mb.
#290262
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   85
Байланысты:
Қазақ тілі силлабус
D4CECCD1-5F91-40D7-803E-928A5AE125CC, Орыс тілі жауаптары рубежка, Информ. письмо Шоқан оқулары - 26 (1), Ағылшын тілін мезгілі, Документ (1), Астана, Документ (2), 1606415888, Қандай қиын бауыр басу, Кожамберды Меруерт, Dream Vacation, Дильназ КА 111 менеджмент, Бекман Назерке ФИИ-204, 18.01.22, Химия-9 кл
Негізгі әдебиет:1. [1.7: 23], 2. [1.7: 24], 3. [1.7: 25] 4. [1.7: 26]. 
Қосымша әдебиет: 1. [1.7: 1], 1. [1.7: 14]. 
 
№ 14 дәріс тақырыбы: Сабақтас құрмалас сөйлем. Аралас 
құрмалас сөйлем.
Құрмалас 
құрамындағы 
компоненттердің 
бір-бірімен 
салаласа байланысуы – жай сөйлемдерді құрмаластырудағы 
негізгі және бастапқы тәсілі. Салаласа құрмаласу деп құрмалас 
сөйлем құрамына енген компоненттердің грамматикалық 
жағынан бір-біріне тәуелді, бағынышты болмай, өзара теңдік 
қатынаста тұрып, салаласа құрмаласуын айтады. Салалас 
құрмалас сөйлем компоненттері тиянақты болады дегенде біз 
олардың мағыналық немесе интонациялық тиянақтылығын емес, 
компоненттердің баяндауыш формасы жағынан тиянақты 
болатынын айтамыз. Егер компоненттер мағыналық жағынан 
немесе интонациялық жағынан тиянақты болатын болса, олар 
құрмалас сөйлем компоненті бола алмас еді Бірақ салалас 


56
құрмалас сөйлем компоненттерінің байланысы олардың бір-
бірімен мағына жағындағы, мағыналық іліктестіктері арқылы 
ғана емес (әрине, бұл негізгі белгі), сонымен бірге, басқа да 
көптеген көмекші тәсілдер арқылы да байқалады. Сондай 
грамматикалық тәсілдің бірі – интонация. Әрбір салалас сөйлем 
аяқталған біртұтас интонациямен ғана айтылады. Ал оның әр 
компонентінен кейін келетін интонация – аяқталмаған
тиянақсыз, санамалы, салаластырушы интонация болады. 
Мұндай интонация пікірдің аяқталмағанын, тағы бірдемелердің 
айтылуы керектігін, жалғасы барлығын білдіріп тұрады. Салалас 
сөйлем 
компоненттерін 
бір-бірімен 
құрмаластыратын 
грамматикалық тәсілдер ішіндегі маңыздысы – жай сөйлемдерді 
жалғаулықтар арқылы құрмаластыру тәсілі. Компоненттердің 
мағыналык катынасы жағынан алғанда, қазақ тілінде салалас 
құрмалас сөйлемнің сегіз түрі бар. Олар: 1. Мезгілдес салалас. 2. 
Себептес салалас. 3. Қарсылас салалас. 4. Талғаулы салалас. 5. 
Кезектес салалас. 6. Түсіндірмелі салалас. 7. Салыстырмалы 
салалас. 8 Шартты салалас. Бұлардың алдыңғы үшеуі 
жалғаулықты да, жалғаулықсыз да болып келеді, 4-5 сандағылар 
тек жалғаулықты түрде, соңғы үшеуі жалғаулықсыз түрде 
айтылады. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   85




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
рсетілетін қызмет
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
болып табылады
арналған жиынтық
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
қызмет стандарты
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
тақырыптық жоспар
Әдістемелік кешені
Қысқа мерзімді
туралы жалпы
республикасының білім
атындағы жалпы
Жұмыс бағдарламасы
Қазақстанның қазіргі
пайда болуы
қазақ тілінде