Пәні бойынша оқУ-Әдістемелік кешен


Сын есімдердің сөйлемдегі қызметі



Pdf көрінісі
бет22/85
Дата14.09.2022
өлшемі1.42 Mb.
#290262
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   85
Байланысты:
Қазақ тілі силлабус
D4CECCD1-5F91-40D7-803E-928A5AE125CC, Орыс тілі жауаптары рубежка, Информ. письмо Шоқан оқулары - 26 (1), Ағылшын тілін мезгілі, Документ (1), Астана, Документ (2), 1606415888, Қандай қиын бауыр басу, Кожамберды Меруерт, Dream Vacation, Дильназ КА 111 менеджмент, Бекман Назерке ФИИ-204, 18.01.22, Химия-9 кл
Сын есімдердің сөйлемдегі қызметі. Тілімізде қолданылып 
жүрген сын есімдер негізінен заттың не құбылыстың сындық 
сипаттарын білдіретіндіктен сөйлемде басым көпшілігінде әрі 
негізгі қызметі анықтауыш болу. Мысалы: Олар қызық кітап 
сатып алды. Ақ киімді, денелі, ақ сақалды, соқыр, мылқау 
танымас тірі жанды (Абай). 
Есім сөз таптарының бірі – сан есім. Тілімізде сан есімдер 
сандық мөлшерді білдіре отырып, зат есімдермен тіркескенде 
нақтылы ұғымдық мағынаны білдіреді де (үш адам, жиырма кісі 
т.б.) жеке қолданғанда (екі, төрт, алпыс) абстрактілі ұғымда 
жұмсалады. Ал құрамы жағынан дара, күрделі сан есімдер 
болып бөлінеді. Мысалы: бес, үш, мың т.б. дара болса, жиырма 
төрт, он-он бес, төрт-төрттен т.б. күрделі сан есімдер. Сан 
есімдердің семантика-морфологиялық топтары. Сан есімдер 
сандық 
мөлшерлік 
ұғымдарды 
білдіруде 
семантика-
морфологиялық тұрғыдан мына секілді алты топқа бөлінеді: 
есептік, реттік, болжалдық, жинақтық, топтық, бөлшектік 
сан есімдер


36
Сан есімдердің сөйлемдегі қызметі. Ал сөйлемде сан 
есімдер негізінен анықтауыштық қызмет атқарады. Өйткені сан 
есімдер сан мөлшерін, сан ретін, шамасын білдіру сияқты 
өздеріне тән негізгі қызметті атқарғанда, үнемі анықтауыш 
болады да, анықтайтын сөзінің алдында (бұрын) қолданылады; 
яғни сөйлемдегі сан есімдермен байланысатын сөздер – қабыса 
байланысса да, жанаса байланысса да, орын жағынан ылғи сан 
есімдерден кейін қалып отырады.
Есімдіктер – сөйлем құрамында басқа есім сөз таптары 
орнында (зат, сан, сын есімдердің), яғни зат атауының, сындық 
белгілердің, сандық мөлшерлердің тікелей өзін емес, солардың 
орнында қолданылатын сөз табы. Мәселен, бес адам келеді 
дегеннің орнына олар келеді. Есімдіктердің тематикалық кейбір 
(семантикалық) топтары. Мағыналық тобына қарай тіліміздегі 
есімдіктер мына секілді жеті топқа бөлінеді. 1) жіктеу, 2) сілтеу, 
3) сұрау, 4) өздік, 5) белгісіздік, 6) болымсыздық, 7) жалпылау 
есімдіктері.


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   85




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
Сабақ жоспары
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
білім беретін
оқыту мақсаттары
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
болып табылады
қызмет стандарты
жалпы білім
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
арналған әдістемелік
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
Әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді
республикасының білім
туралы жалпы
атындағы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Жұмыс бағдарламасы
пайда болуы
қазақ тілінде