Пәні бойынша оқУ-Әдістемелік кешен



Pdf көрінісі
бет20/85
Дата14.09.2022
өлшемі1.42 Mb.
#290262
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   85
Байланысты:
Қазақ тілі силлабус
D4CECCD1-5F91-40D7-803E-928A5AE125CC, Орыс тілі жауаптары рубежка, Информ. письмо Шоқан оқулары - 26 (1), Ағылшын тілін мезгілі, Документ (1), Астана, Документ (2), 1606415888, Қандай қиын бауыр басу, Кожамберды Меруерт, Dream Vacation, Дильназ КА 111 менеджмент, Бекман Назерке ФИИ-204, 18.01.22, Химия-9 кл
Негізгі әдебиет1. [1.7: 1], 2. [1.7: 15], 3. [1.7: 17]. 
Қосымша әдебиет: 1. [1.7: 1], 2. [1.7: 16]. 
 
№ 9 дәріс тақырыбы: Зат есім. Көмекші есім. Олардың зат 
есімше түрленетіні. Көмекші есімдердің қызметі. Сын есім. Сан 
есім. Есімдік.
Сөз табының ішінде атауыш сөздерге әрі есімдер тобына 
жататын үлкен сөз табының бірі – зат есімдер. Зат есім деген 
негізінен зат атаулының бәріне қойылған есім сөздер 
болғанымен, сөз семантикасына байланысты табиғат және 
қоғамдық құбылыстар да зат атауы ретінде қызмет 
атқаратындықтан, олар да зат есім сөз табы құрамына енеді. 
Олай болса бұл топқа ұғымдар мен түрлі түсінік атаулары да 
жатады.
Зат есімдер семантикалық жағынан бірнеше топтарға 
бөлінеді. Мәселен, зат есім тобына нақтылы (конкретті) зат 
атауларымен бірге абстрактілік яғни дерексіз ұғымдар да кіреді. 
Мысалы: көл, тау, адам, темір дегендер көзге көрінетін, қолмен 
ұстауға келетін деректі, нақтылы заттар болса, сана, ақыл, 
адамгершілік, 
зұлымдық 
дегендер 
абстрактілі 
ұғымдар 
болғанымен, бұлар да дерексіз ұғымдардың атаулары. 
Сондықтан зат есімдер семантикалық мағыналарына орай 
конкретті (нақтылы), абстрактілі (дерексіз) болып екі топқа 
бөлінеді.


34
Ал лексика-семантикалық ерекшеліктері жағынан зат 
есімдерді адамзат, ғаламзат, эмоционалды-экспрессивті зат 
есімдер және көмекші есімдер деп топтап бөлуге болады. 
Тілімізде қолданылып жүрген зат есімдерді лексика
грамматикалық жағынан жалпы және жалқы есімдер деп те 
бөлуге болады. Мәселен, бізді қоршаған ортада (табиғат, 
қоғамдық) бірыңғай сұрақтарға жауап беретін бір типтес заттар 
бар да және оларда бір-бірінен ажырату, даралау үшін аталатын, 
тек жекелеу мақсатында аталатын екінші бір топ атаулар тағы 
бар. Зат есімдердің кейде толық, кейде лексикалық мағынасы 
солғындап, бірде сөйлемнің жеке мүшесі болса, бірде күрделі 
мүше құрамында дәнекерлік қызмет атқаратын әрі зат есімдерше 
түрленетін есімдер тобын көмекші есімдер деп атайды. Олар: 
асты, үсті, маңы, жаны, қасы, төбесі, тұсы, беті, шеті, 
сырты, арасы, алды, басы, түбі, іші т.б. сөздер. 
Морфологиялық құрылымы жағынан зат есімдер түбір 
немесе жұрнақ қатысымен келе беретіндіктен, жалаң, ал 
құрамында кемінде екі түбірлі болып келуіне байланысты 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   85




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
рсетілетін қызмет
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
болып табылады
арналған жиынтық
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
қызмет стандарты
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
тақырыптық жоспар
Әдістемелік кешені
Қысқа мерзімді
туралы жалпы
республикасының білім
атындағы жалпы
Жұмыс бағдарламасы
Қазақстанның қазіргі
пайда болуы
қазақ тілінде