Оқулықтарда оның саны 25, кейде 26. Фонетиканың бас оқулығы: "Қазіргі қазақ тілінде мынандай 25 дауыссыз бар: б, в, г, ғ, д, ж, з, й, к, л, м, н, п, р, с, т, у, ф, Х, ц, ч, ш, қ, ң"



Pdf көрінісі
бет5/18
Дата19.01.2023
өлшемі307.67 Kb.
#417223
түріОқулық
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18
Байланысты:
4-лекция
Kazak tili Metodika 1 kl Rus basic, ана тілі 27.05, 1-лекция, 3-лекция
х‚ ц‚ ч. 
3
Àéäàðîâ ±., ²½ðûøæàíîâ °., Òîìàíîâ Ì. Ê¼íå ò¾ðêi æàçáà åñêåðòêiøòåðiíi» òiëi. Àëìàòû, 
1971. 86-87, 156, 200, 205-á.


4
Дауыссыз фонемалар акустика-артикуляциялық ерекшеліктеріне қарай ‰шке 
жіктеледі. 
1. Дауыстың (салдырдың деуге болады) қатысына (айтылмына) қарай 
дауыссыздар әдетте ‰шке бөлінеді: 
а) ‰нділер: л‚ м‚ н‚ ң‚ р‚ й‚ у; 
ә) ұяңдар: б‚ г‚ ғ‚ д‚ ж‚ з‚ в 
б) қатаңдар: п‚ к‚ қ‚ т‚ ш‚ с‚ ф‚ һ‚ ц‚ ч. 
Ұяңдар мен қатаңдар ‰нсіздер делінеді. Алфавит тәртібін жақсы білген 
жағдайда дауыссыздардың бұлай жіктелуін есте сақтау қиындық тудырмайды. 
Алғашқы он әріптің ‰шеуі (а‚ ә‚ е) дауыстылардың‚ қалған жетеуі ұяңдардың 
таңбасы болып шығады. Жеті ұяңның жеті қатаң сыңары болатынын жақсы білу 
керекб‚ г‚ ғ‚ д‚ ж‚ з‚ в‚ п‚ к‚ қ‚ т‚ ш‚ с‚ ф. Мұны білудің маңызы: қатаңдардан 
кейін келген б‚ г‚ ғ‚ ұяңдары ‰немі қатаңданып айтылады: төртпала (төрт бала)‚ 
беспала (төрт бала)‚ төртк‰л (төрт г‰л)‚ беск‰л‚ төртқалым (төрт ғалым)‚ 
басқалым; орыста да осылай: фход (вход)‚ фстать (встать)‚ фкусь (вкус)‚ фторой 
(второй)‚ офца (овца) т.б. 
Бұлай болатыны қатаң мен ұяң салдыры жағынан сәйкес келмейді де‚ жазуда 
болмаса‚ айтуда қатар тұра алмайды. 
‡нділер – жетеу. ‡ш жерде жеті – 21. Қалған дыбыстар (х‚ һ‚ ц‚ ч
қатаңдардың қатарынан орын алады. Бұлардың бір-бірінен айырмасы дауыстың 
және салдырдың қатысуы дәрежесіне байланысты. Сонда ‰нділерде дауыс (тон) 
басым да‚ салдыр (20%) аз; ұяңдарда керісінше‚ салдыр (80%) басым да‚ дауыс 
(20%) аз болады. Ал қатаң дауыссыз тек салдырдан (100%) жасалады (яғни оларға 
дауыс қатыспайды). 
Дауыссыздарға дауыстың қатысу дәрежесін білудің маңызы зор. Осыны 
білгенде ғана бала-ға‚ қыз-ға‚ ат-қа‚ ас-қа дегендерге неге қосымша ғ‚ қ т‰рінде 
жалғанады‚ ақ ешкі‚ қара қой айтуда неге ағешкі‚ қара


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




©melimde.com 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бағдарламасына сәйкес
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
Реферат тақырыбы
бағалауға арналған
сәйкес оқыту
Сабақ жоспары
оқыту мақсаттары
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
білім беретін
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасы
Қазақстан тарихы
жиынтық бағалаудың
мерзімді жоспар
тоқсанға арналған
республикасы білім
Жалпы ережелер
бекіту туралы
нтізбелік тақырыптық
арналған жиынтық
жалпы білім
болып табылады
Қазақстан республикасының
Зертханалық жұмыс
арналған әдістемелік
рсетілетін қызмет
оқыту әдістемесі
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
Қысқа мерзімді
білім берудің
пәнінен тоқсанға
тақырыптық жоспар
қызмет стандарты
туралы жалпы
атындағы жалпы
пайда болуы
әдістемелік ұсыныстар
Жұмыс бағдарламасы
қарым қатынас
емтихан сұрақтары
пәнінен тоқсан