Оқулық Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі бекіткен Аламаты, 2011 (075. 8)


Педагогикалық тәжірибе алмасудың ережелері



бет13/19
Дата16.01.2017
өлшемі1.58 Mb.
#274
түріОқулық
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   19

2. Педагогикалық тәжірибе алмасудың ережелері

Педагогикалық озық тәжірибенің қолданылуы мен жалпылауында кемшіліктерді болдырмау үшін мына ережелерге бағыну керек:

1. Ең басты педагогикалық озық тәжірибені бастамас бұрын өзің үшін педагогикалық озық тәжірибенің тұтасымен әр ел мектептерінде қалай сипатталатынын нақты анықтап алу қажет.

2. Мектеп өмсірінің барлық жақтарымен танысу қажет. Бұл үшін бір сыныпта күні бойы сабақ кестесі бойынша өткізілетін зерттеушіні қызықтыратын барлық сабақтарға қатынасу керек. Егер сіздің ғылыми ізденісіңіз балалармен бірге жүргізілген жұмыстардың формалары мен әдістерінен көрініс тапса, онда озық тәжірибені жалпылауға кірісе бастауға болады.

3. Педагогикалық тәжірибені үйренуді мұғалімдер, тәрбиешілер ұжымынан, олардың жұмыстық қарым-қатынас стилінен, жалпы көзқарастар мен жалпыға бірдей талаптардан бастау керек. Атап айтқанда озық тәжірибенің негізін нақ осы анықтайды. Балалар ұжымы мен педагогикалық ұжымдар арасындағы оқушылар мен оқытушылар арасындағы қарым-қатынас жүйесін білу қажет. Осыдан кейін барып қызықты оқу мәселесі бойынша материал жинақтауға кірісуге болады.

4. Педагогикалық тәжірибені дұрыс түсініп, бағалау үшін жан-жақтағы бақылаушылардан бас тартып, педагогикалық ұжымға топ мүшесі ретінде (сынып жетекшісі, мұғалім) немесе мұғалімдердің зерттеу тобы жетекшісі ретінде (кеңес мәселесінің шығарылуы) енуі керек. ғалым барлық жағдайда да мектептің оқу және тәрбие жұмыстарына белсене қатынасуы қажет, әйтпесе ол педагогикалық тәжірибені түсіне де, дұрыс бағалай да алмайды.

5. Елдің үздік мұғалімінің тәжірибесі – бұл ең алдымен педагогикалық шығармышылық болып табылады, мұның негізінде қазіргі педагогика ғылымының дамуы жатыр. Сондықтан педагогикалық озық тәжірибені үйренудің қазіргі ғылым тұрғысынан оның талдауы бар.

6. Бір мұғалімнің, бір мектептің педагогикалық озық тәжірибесіне сілтеме жасап, шектеп қоюға болмайды. Ең жақсы дәлелдеме – алдыңғы және қатардағы көптеген мұғалімдердің , бірнеше мектептердің тәжірибесін салыстыруы. Тек осының жүзінде берілген педагогикалық тәжірибенің шындығында ғылыми құндылығын, оның өзектілігі мен таратылу мүмкіндігін анықтауға болады.

7. Педагогикалық озық тәжірибені жалпы сипаттап қана қоюға болмайды, оны дамытып, әрі уақытта жалпылып отыру қажет. Бұл әрі ең қиын, әрі ең жеңіл жағдайларды дәлелдеудің тәсілі болып табылады. Бұл жағдайда ғалым мәселені шешу жолдарының бірнеше түрін белгілей алады, яғни мұғалімдермен келісіп, олардың әрқайсысын қараттырып, өздері анықтап, қайсысы жақын екенін тексерту. Сонымен қатар зерттеу тақырыбы бойынша оқу мен тәрбиелеуге қатысты бірнеше варианттарды қарастыруға болады, яғни әр мұғалімге өз тапсырмаларын орындауға беріп, кейін алынған нәтижелерді салыстыруға болады.

8. Педагогикалық озық тәжірибені жалпылаудың ең қиын, дегенмен ең асыл жолы – бұл мұғалімдерді ғылыми зерттеу жұмысының дағдысына үйрету, өзінің шығармашылық ізденісінің, өзінің тәжірибесін сипаттауда, оларды талдауда да көмек көрсету. Мұғалім кейін өзі зерттеуші болған кезде, бұл оның педагогикалық жұмысқа деген жалған қызғушылығын емес, ол өзінің ой әрекетін жағдайластырады, шығармашылыққа қарай тартылады. Педагогикалық озық тәжірибенің нақты болуы үшін, оны жалпылауда зерттеудің ғылыми әдістерін қолдану қажет: бақылау, сауалнама, тестілер және т.б.

9. Ғылыми зерттеуде педагогикалық озық тәжірибені эксперименттік жұмыстың кіріспесі немесе оның қорытындысы ретінде қызмет етуі керек. ғалым эксперимент бастауына мектепте бар жақсыны анықтайды, бұл оның ғылыми болжауына мәлімет жинауға көмектеседі. Эксперимент нәтижесін көптік тәжірибемен тексеру керек. Бұл экспериментте ненің пайдалы екенін, ненің мұғаліммен жеңіл игерілетінін, қиындық кездестірмейтінін анықтауға көмектеседі. Мұндай ғылыми тәжірибенің тексеруінсіз рекомендация (кепілдеме) беруге болмайды.

Озық тәжірибені мектепаралық, аудандық, облыстық, республикалық деп бөлуге болады. Бұрын Кеңес өкіметі кезінде одақтық озық тәжірибе де болды. Озық тәжірибе әлемдік деңгейде болуы мүмкін. Озық тәжірибенің осылай бөлінуі – тәжірибенің қай деңгейде танылғанына байланысты.

Озық тәжірибенің жай тәжірибеден артықшылығы – логикасы, әдісі, тәсілі жағынан ерекше нәтиже беретін, жалпы мектеп қабырғасында қолдануға болатын тиімді тәжірибе. Озық тәжірибенің жолы қиын. Ол бірден қабылданып таныла бермейді. Себебі:

а) Ұстаз өзін-өзі көрсете бермейді, сөзден қашады;

б) Ұстаздардың арасындағы көреалмаушылық жол бермейді;

в) Теориялық сауат жетіспейді;

г) Мектеп басшыларынан қолдау таппауы да мүмкін.

Сондықтан жаңашыл ұстаздар В. Ф. Шаталов, Ш. А. Амонашвили, С. Н. Лысенкова, И. П. Волков, Е. Н. Ильин, Т. А. Гончарова, А. Б. Резник, И. П. Иванов, қазақстандық ұстаздар Қ. Нұрғалиев, Р. Нұртазина, А. Исқақов т.б. еңбектеніп, көп қиындықтан өтіп, елге озық тәжірибелі болып танылды.

Озық тәжірибенің ең жоғары деңгейі – жаңашылдық. Жоғарыда аты аталған ұстаздар – жаңашылдар. Олар жаңа идеяны ұсынады. Сондықтан оларда жаңашыл дейді. Олардың негізгі идеясы – ұстаздық қызметтестік, яғни ұстаз бен шәкірттің қызметтестігі. Жаңашылдардың он идеясы бар:

а) Ұстаз бен шәкірттің бірлесіп еңбектенуі.

б) Баланы өз ықтиярымен оқыту.

в) Шәкірттің өзін еркін сезінуі, сенімінің артуы.

г) Тірек сигналы арқылы оқыту.

д) Қиындықты жеңе білу.

е) Ірі блокпен оқыту.

ж) Баланы өз қалауы бойынша оқыту.

з) Істелген ісіне (оқуына) талдау жасау.

и) Баланы тұлға деп ескеру.

к) Шығармашылық түрде өзін-өзі басқару.

Озық тәжірибенің жай тәжірибеден тағы бір айырмашылығы оның ғылыми өлшемдері болады.

Олар – озық тәжірибенің көкейкестілігі, келешектілігі, жаңалығы, жоғары нәтижелілігі, тиімділігі, педагогикалық, психологиялық, әдістемелік ғылымдарға сәйкестігі, тұрақтылығы, үйлесімділігі, шығармашылық түрде қолдануға мүмкіндігі.

Озық тәжірибенің өзі алуан түрлі болады:

а) педагогикалық жаңалық ашу;

б) педагогикалық құрал-жабдықтарды т.б. ойлап табу;

в) педагогикалық ойды, құрал-жабдықты дамыту.

Озық тәжірибе ұстаздық шеберлікке жақын. Бірақ айырмашылығы бар. Озық тәжірибелі ұстаз - өз ісінің шебері.

Озық тәжірибе мектеп ұжымының дамуына үлкен әсер етеді. Сондықтан мектеп, аудандық білім басқармаларының басшылары тәжірибені жинақтап таратуда жетекші роль атқаруы тиіс. Тәжірибе нұсқау бойынша жинақталып таратылмайды. Жоғарыда айтқандай озық тәжірибе өз деңгейінде (мектепаралық, аудандық, облыстық, республикалық) жинақталып таратылуы тиіс, оған басшылық жасайтын ұжым жетекшілері жауапты.

Мектеп көлеміндегі озық тәжірибені басшылар былай түсінуі тиіс:

а) озық тәжірибе мектеп жұмысының, оны басқарудың сапасын жақсартады;

б) озық тәжірибеден жастар үйренеді;

в) ұстаздар ұжымының дамуына, өсуіне әсер етеді;

г) педагогика ғылымдарына сүйенеді, теориялық білім алады.

Озық тәжірибенің жолы ауыр. Себебін доғарыда айттық. Жалпы озық тәжірибенің негізгі элементтері:

а) Ұстаз көтерген мәселенің мазмұнын, маңызын, негізін өзі жақсы түсінуі тиіс.

б) Пән бойынша білімін алдына қойған педагогикалық мәселелерді шешуге пайдалану.

в) Ұстаздың зертханасы, оның байлығы, пайдалануы.

г) Ұстаздың өзінің жұмыс ырғаға, әдісі.

д) Ұстаздық құралдарыд дұрыс пайдалана білу.

е) Істің нәтижесі.

Озық тәжірибелі ұстаздың зертханасы бірден қалыптаспайды. Оған көп жылдар кетеді. Тәжірибелі ұстаз өзіне ұстаздық зертхана жасау үшін көп еңбектеніп, бір көтерген мәселесінің нәтидесіне жетуге ұзақ ізденіс үстінде болады. Мектеп басшылары осындай ұстаздар арқылы жастарды үйретуі керек. Бұл – олардың парызы.

Озық тәжірибенің өзін қабылдау әртүрлі жағдайда өтеді. Біреулер жаттанды түрде, кейбіреулер түсінбей, үшіншісі селқостықпен озық тәжірибені өзінше қабылдауы мүмкін.

Озық тәжірибені дұрыс түсіну үшін соны іштей қабылдап түсіну қажет, сонда ғана озық тәжірибені дұрыс қолдана алады. Озық тәжірибені таратуға ұжым болып атсалысқаны жөн. Мұндай жағдай тек ұжымды жақсы басқара білетін мектеп директоры, оның көмекшілерінің арқасында болады.

Мектеп ұстаздарының тәжірибесіне көптеген мәселелер жатады: сабақ беру, ата-аналармен жұмыс, сыныптан немесе мектептен тыс жұмыстар, балалар ұжымын ұйымдастыру т.б.

Тәжірибе насихат үшін жинақталмайды. Тәжірибе тәлім-тәрбиені жақсарту үшін керек.Сондықтан тәжірибе тірнектеп жиналады, сараптан өтеді, елдің көзіне түседі, халық бағалайды. Тәжірибе бір адамның абыройы емес, ұжымның абыройы.

Сондықтан тәжірибені жинақтау үшін:

а) Ұжымды дұрыс түсіндіріп тәжірибе жинақтауға жұмылдыру;

б) тәжірибені мектептен, аудан, облыс, республика мектептерінің жақсы жақтарын жинақтау және осы жұмысқа барлық ұстаздар қауымын қатыстыру керек;

в) Озық тәжірибені әрбір ұстаз қолдану керек деп түсіну;

г) Озық тәжірибені жаттанды қабылдамай өзіне керек жерін пайдалану.

Озық тәжірибені жинақтау, насихаттау, тарату, пайдалану жолдары, әдістері, түрлері бар.

Біріншіден, озық тәжірибені түсіндіру, насихаттау, ұйымдастыру және тарату.

Екіншіден, мектепте озық тәжірибе бөлмесін ашып, керекті әдебиеттермен қамтамасыз ету. Озық ұстаздарды шақырып, баяндамасын тыңдап керекті материалдарды алып қалу. Озық тәжірибені жинақтай алатын ұстазды басқа мектептерге жіберіп алу. Өзара сабаққа қатысып, сабақтың нәтижесін талдау. Озық тәжірибелі ұстаздарға жастарды бөліп жетекшілік жасауды жүктеу.

Үшіншіден, тәжірибе мен теорияны байланыстыру: педагогикалық, психологиялық, әдістемелік әдебиеттерден теорялық білім алу, теориялық білімді сабақпен ұштастыру, жинақталған материалдарды қорытындылап, сараптап баяндама жасау.

Төртіншіден, жалпы ұжымдық бір тақырып төңірегінде жұмыс істеу. Әрине мұнда аудандық, облыстық мекеме басшылары қолдау көрсетсе дұрыс болар еді. Жалпы ұжымдық тақырып белгілі ғалымдардың, ғылыми институттың немесе департаменттің тапсырысы бойынша зерттеледі.

Бесіншіден, озық тәжірибені жинақтау, насихаттау, таратудың талдау, өздігінен талдау жасай алу әдістерін білген жөн.

Алтыншыдан, бұл мәселеге тәжірибелі ұстаздар қамтылады. Мұндай ұстаздардың барын мектеп басшылары біліп, тәжірибе жинақтап таратуға тартқаны жөн.

Жетіншіден, тәжірибелі озат ұстаздардың ашық сабағына пәндес, пікірлес, ниеттес ұстаздардың қатысқаны жөн. Бұл жерде алып-қашпа сөзге, өсекке немесе асып кеткен сыншыл-міншілерге жол бермеу керек. Барлық жұмыстың нәтижесі қорытындыланып үлкен отырыста (әдістемелік кеңес, конференция, педагогикалық оқулық т.б.) баяндама жасалады. Сөйтіп барлық озық тәжірибеге жол ашылады.

Аудандық, облыстық, республикалық білім жетілдіру ұжымдары аудандық облыстық, республикалық деңгейде эксперимент, зерттеу, оқулық тексеру т.б. жұмыс жүргізеді, тәжірибе жинақтайды, таратады. Оның қорытындысы ретінде «Педагогикалық оқулық», «Ғылыми – тәжірибелік конференция», т.б. өткізіледі. Ондай жұмысты атқару көп ізденіс, ұзақ дайындық, қаржыны керек етеді.

Озық тәжірибені жинақтау, насихаттау, тарату, іске асыру – оқу және тәрбие жұмысын жақсартудың жолы. Бұл жұмысқа мектеп директорының бастамасымен бүкіл ұстаздарды жұмылдырып, тәжірибелі ұстазды жұртшылық назарына іліктіру керек. Осының барлығына әрбір ұстаздың өзінің білімін жетілдіру арқылы жететіні айқын. Ұстаз қызметі көп оқуды, ізденісті қажет етеді, оның өзіндік лабораториясы болуы тиіс.

Педагогикалық тәжірибені зерттеу әдістері – білім беру процесін ұйымдастырудың көз алдымызда қалыптасқан тәжірибесін зерттеудің жолдары. Зерттеуге озық тәжірибе, яғни танымал мұғалімдер мен қатардағы тәлімгерлер қызметтері бірдей алынады. Олардың жұмыстарында кезігетін қиындықтар педагогикалық процесс қайшылықтарымен, пайда болған не енді туындауы мүмкін проблемалармен байланысты келеді. Педагогикалық тәжірибені зерттеу барысында келесідей әдістер қолданылады: бақылау, әңгімелесу, интервью, анкеттеу, оқушылардың жазба, графикалық және шығарма жұмыстарын көзден өткеру, педагогикалық құжаттармен танысу.

Бақылау – зерттеу барысында нақты дерек материал жинақтау мақсатымен қандай да педагогикалық құбылыстың назарға алынуы. Бақыланған құбылыстар міндетті түрде хатталады. Бақылау нақты нысанмен жете танысуға орай алдын ала белгіленген жоспар бойынша жүргізіледі. Бақылау жұмыс келесі кезеңдерге бөлінеді: 1) міндеттері мен мақсаттарын айқындау; 2) бақыланатын объект, оның элементтерін және ситуацияларын таңдастыру; 3) бақылау және оның барысында ақпарат топтастыруға оңтайлы әрі тиімді тәсілдерді іріктеу; 4) байқалғандарды хатқа түсіру формасын ойластыру; 5) жинақталған ақпараттарды өңдеу және дәйектеу.

Бақылау түрлері: араласа бақылау – ізденуші зерттеу жүргізіп жатқан топтың мүшесі ретінде қатысады; сырттай бақылау – зерттеуші ізденіс жұмыстарына тікелей араласпайды; ашық және жасырын бақылау; тұтастай және таңдамалы бақылау.

Бақылау – орындалуы тұрғысынан ең оңай әдіс, бірақ өзіндік кемшілігі де жоқ емес; көп жағдайда бақылау барысындағы не соңғы нәтижеге зерттеушінің тұлғалық- әлеуметтік жеке-дара бітістері (көзқарасы, мүддесі, жан толғанысы) ықпал жасап, оның қандай да шынайылылықтан ауытқуына себепші болуы мүмкін.

Сұхбат әдісі – қажетті ақпаратты алу немесе бақылау барысында түсініксіздеу болған құбылыстың мәнін аша түсу мақсатымен дербес не қосымша қолданылатын зерттеу тәсілі. Сұхбат айқындалуы тиіс нақты сұрақтар бойынша күні ілгері түзілген жоспармен орындалады. Әңгімелесу еркін жүргізіліп, сұхбаттас кісінің жауаптары хатталмайды.


Сұрақтар мен тапсырмалар

  1. Озық тәжірибелерді зерттеу әдістемесі дегенміз не?

  2. Озық тәжірибелерді зерттеуге қойылатын талаптар, оның өлшемдері қандай?

  3. Озық тәжірибелер қоржыны не үшін қажет?


Студенттердің білім деңгейін тексеруге арналған тест сұрақтары:

  1. Толықтырыңыз.

Адамның жан – жақты дамуы білім берудің .................болып табылады.


  1. Ойды аяқтаңыз.

Зерттеушілік әдебі - өзін - өзі үйрету, ........................, .................


  1. Әдептілікті сақтамаудың екі түрін атаңыз:

а) ............................., ә) .............................

Ойды аяқтаңыз. Педагогикалық жүйені жалған жаңашылдық – педагогика ............ аса маңызды ережелерінің бірі.



  1. Инновациялардың тууының екінші жолын атаңыз.

а) тәжірибе мен терминдерден пайда болған жаңа ой;

ә) ..................................



  1. Озат тәжірибенің өлшемдерін толықтырыңыз.

    • жаңашылдық, жоғары нәтижелілік, тұрақтылық, ............... пайдалану мүмкіндігі, оңтайлылығы.

  2. Педагогикалық тәжірибені зерделеу мен қорытудың негізгі нысандарының моделін сызыңыз.


ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша А (5-дәріске)

I.Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетінің қалыптасу деңгейін анықтау
Зерттеу құрылымы

Дайындалған әдістемеге сәйкес оқу әрекетінің әуелі жеке компонентттерін, содан кейін тұтас меңгеру дәрежесі анықталады.


Талдау іскерлігін анықтау

Оқушылардың тапсырманы (есепті) талдау деңгейін анықтау мақсатында төмендегідей сипаттағы тапсырмаларды ұсынуға болады:



    1. мәтіннен белгілі мен белгісізді табу. Тапсырмалар әр түрлі пәндер материалдар негізінде беріледі. Мысалы, не белгілі бір, не белгісіз екі сызыңыздар. ”Бір үйде 45 пәтер бар. Екінші үйдегі пәтер саны одан 18-ге артық болса, екі үйде қанша пәтер болғаны?”;

  1. күдік туғызатын тапсырмалар ұсыну. Мысалы, ”ойыншық” сөзіне талдау жаса; ”25 алманы 5 балаға бөліп берді” есепті шығар; Егер оқушы тапсырманы орындамаса, себебін анықтау керек;

  2. құрамы толық емес тапсырмаларды ұсыну. Мысалы, суретін сал; 122-жаттығуды орында (мәтін берілмейді) немесе мәтін беріледі (сұрақ көрсетілмейді);

  3. тапсырманы орындауға қатысы жоқ артық мәліметі бар материалдар ұсыну. Мысалы, дүкенге бірінші күні 25 жәшік, екінші күні 10 жәшік, үшінші күні 15 жәшік жеміс әкелді. Бірінші, үшінші күні барлығы неше жәшік жеміс әкелді?

Алынған жауаптарға талдау жасау негізінде оқушылардың талдау жасау іскерлігін қаншалықты меңгергені анықталады.

Сан алуан жаттығулар, есептер мен тапсырмаларды орындаудағы мақсатты анықтау іскерлігін байқау

Бастауыш сынып оқушыларының оқу міндетін қабылдау ерекшеліктерін, оқу әрекетінің мақсатын анықтау іскерлігінің деңгейін зерттеуде бақылау, әңгімелесу, эксперимент (тәжірибе) әдістерін қолдануға болады.

Мұғалім мен оқушының сабақ үстіндегі іс-қызметін бақылау үлгісі:


    1. өтіліп жатқан тақырып, жеке және жалпы тапсырмалардың мақсатын оқушылар қабылдай ма?

    2. тапсырма мақсатының өзгеруіне байланысты оқу әрекеті өзгере ме?

    3. әрекет мақсатына байланысты оқушылар тарапынан сұрақтар болды ма?

    4. оқушылар әрекет нәтижесін оның мақсатының іс жүзіне асуына байланысты бағалады ма?

Оқушыларға төмендегідей тапсырмаларды ұсынуға болады:

1. Мәтінге ұ,ү әріптерінің емлесіне байланысты тиісті әріпті жаз және мына сұраққа жауап бер: Осы тапсырманы орындау барысында неге үйренесің?. Бұл тапсырманы орындау арқылы оқушының жұмысқа кіріспес бұрын оқу міндетін қабылдағаны немесе практикалық міндетпен шектелгені бірден байқалады.



Бүг..н қ..ла бие қ...лындады. Маңдайында ж..лдызға ...қсайтын төбелі бар. Қ...лыным өскесін, қолыма қ...рық алып, жылқы бағамын.

2. Кестені толтыр. Берілген тапсырманы орындай отырып, неге үйренесің?




А

15




13

В




12




А+В

37

28

56

3. Мақсаттың өзгеруі әрекетке ықпал ететін тапсырма ұсыну.

Мысалы, оқушыларға бір сөз жазылған үш қима үлестірме ұсынылады. Ол сөзге фонетикалық, сөз табы және құрамы бойынша талдау жасалынады. Тапсырманың неге әр түрлі орындалғанын негіздеу (түсіндіру) керек. Мысалы, жұмысшылар, ...

(Басқа пәндерден де осындай бағыттағы тапсырмаларды беруге болады).

Оқушылардың жауаптарына талдау жасай отырып, олардың оқу міндетін қабылдайтындығы немесе практикалық міндетпен шектелгендігі анықталады.

Жоспарлау іскерлігін анықтау

Бастауыш сынып оқушыларының оқу міндетін орындауда өз іс-әрекетін жоспарлау іскерлігін анықтау мақсатында төмендегідей тапсрмаларды ұсынуға болады:

- әңгіменің жоспарын құруда. математика сабағында есепті шығару жоспарын белгілегенде, сөзді құрамы жағынан талдау жоспарын анықтағанда сәйкестілік бар ма, егер болса, ата;

- кез келген тапсырманы орындаудың жоспарын жасау үшін, не істеу керек?

- математика сабағында есепті шығаруда өз әрекетіңнің жоспарын жазшы;

- мына тапсырманы орындаудың жоспарын құршы: мысалы,



18-6:2= ; 269-жаттығу (3-ші сынып, 15-бет).

-амалдардың орындалуын реттілік қажетіне қарай белгіле. Мысалы, ”мұқаба жасау” қажет.



  1. Оларды жинақтап желімдеу.

  2. Дайындалған мұқабаның сыртын оюлармен әшекейлеу.

  3. Жұмысқа керекті түсті қағаздар мен қатырма қағаздарды, мата қиындыларын және құрал-жабдықтарды дайындау.

  4. Мұқабаға керекті бөлшектерді өлшеп қию. (Әр түрлі пәндерден осы бағыттағы тапсырмаларды беруге болады.)

Алынған материалдар негізінде оқушылардың жоспарлау іскерлігін қаншалықты игергендігін, қай пәндерде жоспарлау іскерлігі сәтті көрінетіндігін, сондай-ақ ортақ икемділіктің деңгейін анықтауға болады.


Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін бақылау іскерлігі деңгейін анықтау

Бастауыш сынып оқушыларының өз оқу әрекетін тексеру іскерлігінің қандай дәрежеде қалыптасқанын анықтау мақсатында мынандай тапсырмаларды ұсынуға болады (бастауыштың жоғары сыныптарында жазбаша, төменгі сыныптарында жеке әңгіме түрінде орындалады):



  1. Өзіңнің тапсырманы орындауыңның, жоспар құруыңның, есеп шығаруыңның дұрыстығына күмән келтірген жағдайлар болды ма?

  2. Ондай жағдай болғанда не істейсің?

  3. Қандай да болмасын бір тапсырманы орындағаннан кейін өзіңді тексересің бе?

  4. Егер өзіңді тексерсең, оны қалай істейсің?

  5. Қандай тапсырмаларды және қай пәндерден тексересің?

  6. Өзіңді неге тексересің?

  7. Орындалған тапсырманы тексеру дегенге қалай түсінесің?

  8. Математика, қазақ тілі, еңбек, дүниетанудан орындалған тапсырмаларды тексергенде, оларға ортақ сәйкестілік кездесті ме?

Кездессе, оларды ата.

Келесі тапсырма: Баланың есепті шығаруы дұрыс па, бұрыс па?

Ойланып, жауабыңды жаз. Қате болса. түзе, өзіңнің неліктен бұлай ойлайтыныңды дәләлде (есеп мәтінін және оның қате шешімін беру).

Мектеп көрмесіне бастауыш сыныптар 35 қағаздан, 8 матадан жасалынған бұйым және техникалық модельдер ұсынды. ¦сынылған бұйымның жалпы саны 87 болса, көрмеге қанша техникалық модель ұсынылған?

Шешуі: 35-8=27

87-27=60

Мынандай тапсырманы да ұсынуға болады: ойланып, жауабын жаз. Оқушы жалғау түрлерін дұрыс анықтай алды ма? Қате жіберсе, оны жөнде, себебін дәлелде (қате орындалған тапсырма беріледі).

Кітаптар (септік жалғаулы сөз), оқушымын (көптік жалғаулы сөз), мектептің (жіктік жалғаулы сөз), қаламым (жіктік жалғаулы сөз).

Келесі тапсырма: көп нүктенің орнына тиісті әріпті қойып жаз.

Сөйлемде 2 қате жіберілген, бұл пікірмен келіссең, оны дәлелде (шындығында бір қате жіберілген).

Дала т..лге толді.

Оқушылар жауаптарын талдау барысында олардың жұмысты орындау нәтижесін немесе барысын тексеретініне зейін аударған жөн.



Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін бағалау іскерлігін анықтау

Бастауыш сынып оқушыларына төмендегідей тапсырмаларды ұсынуға болады:



  1. Өзің орындаған жұмысты “бағалау“ деген нені білдіреді?

  2. Қазақ тілінен диктантты, математикадан орындалған жұмысты, еңбек сабағында дайындалған бұйымды “бағалау“ деген не?

  3. Егер мұғалім әр түрлі пәндерден орындаған жұмыстарды бағаламаса, сен өзіңнің қалай оқып жүргендігіңді білер ме едің? Неге, дәлелде?

  4. Сенің орындаған үй жұмысыңды мұғалім қалай бағалайтындығын білесің бе? Неге?

  5. Бастауыш сынып мұғалімдері сенің орындаған жұмысыңды бірдей немесе әр түрлі бағаласа, сондай жағдайда не ойлайсың? Неге?

  6. Қатесіз орындалған жұмысты бағалауға ұсыну;

  7. Қате орындалған және бағаланған тапсырманы оқушыларға бағалату;

  8. Бағасыз оқығың келе ме? Неге?

  9. Өз ара бағалау;

  10. Топтық бағалау;

  11. Ұжымдық бағалау;

  12. Өзің мәтінді жазып, оны тексеріп, баға қой. Қалай ойлайсың, мұғалім қандай баға қойған болар еді? Неге?

Оқушылардың берген жауаптарына талдау жасау арқылы олардың оқу әрекетін қаншалықты бағалай алатындығын анықтауға болады.

Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекеті құрылымын тұтас меңгеруі деңгейін анықтау әдістемесі

Төменгі сынып оқушыларының оқу әрекетінің құрылымын толық меңгеру дәрежесін анықтау мақсатында мынандай тапсырмаларды ұсынуға болады:



  1. Кез келген тапсырманы (есепті) орындау үшін не істеу керек екенін жаз;

  2. Математика сабағында есеп шығарғанда, қазақ тілінде жаттығу, дүниетану сабағында тапсырмаларды орындағанда бәріне ортақ сәйкестілік бар ма? Болса, оларды жаз.

  3. Математика сабағында теңдеу шешу мен арифметикалық есеп шығаруда оларға ортақ не бар? Болса, ол не?

  4. Күзгі өсімдіктер мен күздегі жан-жануарлар тіршілігіндегі өзгерістерді түсіндіруде сәйкестілік (ортақ қолданылатын амалдар ) бар ма? Болса, ата.

  5. Әр түрлі пәндерден тапсырмаларды ұсынып, нақтылы орындалуын талап етуге болады (... жаттығуды, есепті, тапсырманы орындау үшін не істейсің?).

Тапсырмаларға берілген жауаптарды талдау арқылы оқу әрекетінің толық құрылымын меңгеру деңгейі анықталады.

Жоғарыда көрсетілген тәсілдердің тізбегін шығармашылықпен жетілдіре түссеңіз, қорытынды ауқымды болады.

Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетінің қалыптасу деңгейін анықтау көрсеткіші ретінде мыналарды атауға болады: мақсаттылық, саналылық, жинақтылық, жоспарлылық, толықтылық, тұрақтылық, іс-әрекетке деген қарым-қатынас, дербестілік.

Оқу әрекетінің қалыптасу деңгейін анықтап алғаннан кейін, оны қалыптастырудың әдістемесі дайындалады. Ол келесі бөлімде беріледі.

ІІ. Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін қалыптастыру әдістемесі
Оқу әрекетін қалыптастыру 4 кезеңнен тұрады. Әрбір кезеңнің нақтылы міндеттері анықталады.


Каталог: files
files -> «Іскерлік байланыс» 2012 жобасы МӘлімдеме формасы
files -> Мысыр араб республикасының лаңкестікке қарсы күрес жүргізу тәжірибесі
files -> Ынтымақтастықпен өмір сүру
files -> Тақырыбы: «Windows операциялық жүйесі. Негізгі объектілер. Сілтеуіш (Проводник) программасы»
files -> Балаларды халықаралық ұрлаудың азаматтық-құқықтық аспектілері туралы конвенцияны ратификациялау туралы
files -> Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда Қр жоғарғы Соты Пленумының 1998. 05. 15
files -> «II, III және IV санаттағы объектілерге мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындысын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   19




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
Сабақ жоспары
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
Қазақстан республикасы
рсетілетін қызмет
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Жалпы ережелер
білім беретін
бағалау тапсырмалары
бекіту туралы
республикасы білім
оқыту мақсаттары
жиынтық бағалаудың
қызмет стандарты
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
арналған жиынтық
болып табылады
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
жалпы білім
Әдістемелік кешені
нтізбелік тақырыптық
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Мектепке дейінгі
Зертханалық жұмыс
республикасының білім
оқыту әдістемесі
Инклюзивті білім
туралы хабарландыру
білім берудің
Жұмыс бағдарламасы
туралы жалпы
қазақ тілінде
Қысқа мерзімді
тақырыптық жоспар
пайда болуы
пәнінен тоқсан