Оқу әдістемелік кешені 13 мамыр 2016 года №292 жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру мемлекеттік білім беру стандарты және типтік оқу жоспары негізінде профессор Е. С


Оқытушымен магистранттың өзіндік жұмысы (

Loading...


бет36/36
Дата04.05.2021
өлшемі0.6 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36
3.1. Оқытушымен магистранттың өзіндік жұмысы (ОМӨЖ)

Тақырып



ОМӨЖ тақырыбының аталуы және тапсырмалар мазмұны

Өткізу түрі

Көлемі, сағ.

Семестр

аптасы


1

Ғылыми жаңалықтардың көкейкестігі, эксперименттер нәтижелері, жиі талқыланатын мәселелер.

әңгімелесу

2

1

2

Ішектер (струна) теориясы.

Баяндама

талқылау, әңгімелесу



2

2

3

Физикалық теориялардың жорамалдары және шектеулігі. Бордың атомдық теориясының шектеулігі.

Баяндама

талқылау, әңгімелесу



2

3

4

Адам, ғылым және табиғатты қорғау –бірге қатар өмір сүрудің жоғарғы түрі.

Тапсырманы талқылау,

әңгімелесу



2

4

5

Бордың толықтырғыштық принципі – ғылымның эволюциялық дамуының түйінді түсінігі.

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

5

6

Конфайнмент – түсті кварктар мен глюондардың ұша алмауы (бұғаулауы), түссіз адрондар ішінде олардың ұсталуы.

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

6

7

Қолданбалы рентгенооптика.

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

7

8

Күннің толқындық және корпускулалық сәулеленуі. Жердің төңірегіндегі кеңістіктегі процестердің өзара байланысы.

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

8

9

Физикадағы симметрия

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

9

10

Күннің ішінде өтетін глобалды процестерді зерттеу

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

10

11

Нанотехнологияның биомедициналық қолдануы

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

11

12

Қосомтық сәулелер жіне олардың негізгі сипаттамалары

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

12

13

Жер атмосферасымен космостықмәуселелердің әрекеттесуі

Тапсырманы талқылау, әңгімелесу

2

13

14

Космостық сәулелердің қолданбалы маңызы

баяндама, талқылау, әңгімелесу

2

14

15

Қорытынды

әңгімелесу

2

15




Барлығы




30

15


3.2. Магистранттың өзіндік жұмысы (МӨЖ)

Тақырып



ОМӨЖ тақырыбының аталуы және тапсырмалар мазмұны

Өткізу түрі

Көлемі, сағ.

Семестр

аптасы


1

Қазіргі физиканың пәні және мәселе-

лері. Ғылым ұғымы, нысаны, пәні.



Конспект

2

1

2

Жаратылыстану мен гуманитарлық ғы-лымдардың айырмашылығы мен бірлес

тігі. Ғылыми білімдердің белгілері.



Конспект

2

2

3

Қоғамдық іс-әрекет және рухани құнды

лық жүйесі түрінде ғылымның дамуы. Ғылыми революция туралы түсінік.



Конспект, жоспарлау

2

3

4

Әлемнің ғылыми бейнесінің орнықтылығы мен айнымалылығы.

Конспект

2

4

5

Бор атомы. Гейзенбергтің анықталмағандығы. Паули принципі.

Конспект,

2

5

6

Жаңалық тауып ашулар мен табыстар– адам мен цивилизацияның жетілдіру негізі.

реферат

2

6

7

Эйнштейннің эквиваленттік принципі

Конспект

2

7

8

Симметрияның тосын (спонтанды)

бұзылуы – табиғаттағы әр алуандылықтың көзі.



Конспект

2

8

9

Ядролық энергетиканың қазіргі мәселелері.

реферат

2

9

10

Эйнштейн дәуірі физикадағы «шексіз-

діктің құлдырауының» басталуы.



Конспект

2

10

11

Әлемнің тарихы және болашағы

реферат

2

11

12

Нейтрондар мен ядролар. Кешігуші нейтрондар.

Әдебиеттер талдау

2

12

13

Ядролар бөлінуі. Бөлінуідің энергиясы мен механизмдері.

Әдебиеттер талдау

2

13

14

Нейтронды жұлдыздар және пульсарлар. Асажаңалар.

Әдебиеттер талдау

2

14

15

Қорытынды

Баяндама даярлау

2

15




Барлығы




30

15


4.Емтиханға дайындалуға және өзін-өзі тексеруге арналған тапсырмалар

(Тестік тапсырмалар қоса тіркелген)

  1. Адам танымының негізгі түрі-ғылым.

  2. Ғылым танымының логикасы мен әдіснамасы. Зерттеудің физикалық әдістері: эмпирикалық және теориялық.

  3. Ғылым мен техниканың даму кезеңдері.

  4. Кеңістік, уақыт және жылдамдық. Аристотель, Ньютоннан Эйнштейнге дейінгі түсініктердің эволюциясы (дамуы).

  5. Ғылыми-техникалық революция ұғымы. Ғылыми-техникалық прогрестің қазіргі Ғылыми-техникалық революциямен байланысы.

  6. Ньютон механикасы, Ньютон теңдеулерінің қолдану щектері

  7. Механикадағы қозғалыстардың анықталушылығы, Лаплас детерминизмі.

  8. Қазіргі физикадағы детерминизмнің көрінісі.

  1. Эйнштейннің салыстырмалылық принципі

  2. Эйнштейннің эквиваленттік принципі

  3. Инварианттылық принциптердің екі негізгі тобы немесе табиғаттың заңдарының симметриясы. Инварианттық ұғымның физикалық заңдардың коварианттық ұғыммен байланысы.

  4. Классикалық теорияның шектілігі және кванттық ұғымдарға өту қажеттілігі

  5. Планк гипотезасы.

  6. Де Бройля гипотезасы.

  7. Анықталмағандық қатысы- Гейзенбергтің анықталмағандық принципі.

  8. Паули принципі.

  9. Бордың толықтырғыш принципі.

  10. Шредингердің толқындық теңдеуі

  11. Элементар бөлшектердің өзекті мәселелері.

  12. Элементар бөлшектердің негізгі қасиеттері: Әрекеттесу тоқтары. Элементар бөлшектердің сипаттамалары.

  13. Кварк және глюондар, олардың әрекеттесуі.

  14. Вайнберг-Салам моделі – электромагниттік және әлсіз әсерлесу теориясының бірлесуі.

  15. Асқынөткізгіштік

  16. Негізгі құбылыстар: кедергінің температураға тәуелділігі, Мейснер эффекті

  17. Эмпирикалық зерттеудің негізгі әдісі.

  18. Физикалық эксперимент, бақылау, сапалық және сандық бейнелеу, өлшеулер, компьютерлік технологияны қолданып эксперименттік нәтижелерді статистикалық өңдеу және теориямен салыстыру.

  19. Әлемнің қазіргі физикалық бейнесі

  20. Физиканың ғылым ретінде негізгі даму кезеңдері. Әлемнің қазіргі физикалық бейнесін негіздеуіне себепкер болған іргелі физикалық теориялар.

  21. Ньютон теңдеулерінің қолдану шектері.

  22. Классикалық Ньютон механикасының негізгі көзқарастарының негізгі: салыстырмалылық принципі, уақыттың абсолюттігі.

  23. Ғылым функциясы өндірістік күш ретінде.

  24. Физикалық бақылауларды әдіснамалық жалпылау. Эйнштейн постулаттары.

  25. АСТ негізіндегі Эйнштейн постулаттары.

  26. Элементар бөлшектер және өрістің кванттық теориясы

  27. Физикалық өріс ұғымы. Каллибрлік өрістер.

  28. Стандарттық модель.

  29. Преондар. Электромагниттік және әлсіз әсерлесу бірлесуі.

  30. Макраскоптық кванттық эффектілер. Асқынаққыштық.

  31. Асқынөткізгіштің табиғаты. Асқынөткізгіштерді техникада қолдану.

  32. Ішектер (струна) теориясы.

  33. Физикалық теориялардың жорамалдары және шектеулігі. Бордың атомдық теориясының шектеулігі.

  34. Адам, ғылым және табиғатты қорғау –бірге қатар өмір сүрудің жоғарғы түрі.

  35. Бордың толықтырғыштық принципі – ғылымның эволюциялық дамуының түйінді түсінігі.

  36. Конфайнмент – түсті кварктар мен глюондардың ұша алмауы (бұғаулауы), түссіз адрондар ішінде олардың ұсталуы.

  37. Қолданбалы рентгенооптика.

  38. Әлемнің ғылыми бейнесінің орнықтылығы мен айнымалылығы.

  39. Туннельдік эффект

  40. Кванттың туннельдік эффект.

  41. Холлдың классикалық және кванттық эффектері.

  42. Джозефсон эффекті.

  43. Әлем: анықтамасы. Қазіргі Әлемнің негізгі сипаттамалары. Әлемнің кеңеюі. Әлемдегі заттың тығыздығы. Әлемдегі заттың химиялық құрамы.

  44. Реликті сәулелену. Әлемнің біртектігі, изотроптығы және құрылымдығы.

  45. Әлем.Метагалактика. Галактикалар.

  46. Құс жолы. Күн жүйесі.

  47. Космостық станциялар және космостық зерттеулер. Планета аралық станцияларда серіктерді пайдалану және астрофизикалық бақылаулар мәліметтері.

  48. Біздің галактика.

  49. Жұлдыздар. Жұлдыздар шоғырлануы.

  50. Жұлдыздар және олардың құрылуы. Жұлдыздар коллапсы.

  51. Нейтрондық жұлдыздар.

  52. Қара құрдымдар.

  53. Аса жаңалар.

  54. Қызыл ергежейлілер.

  55. Қараңғы материяның болуының куәліктері.

  56. Қараңғы материяның құрамы.

  57. Қараңғы энергия. Қараңғы энергияның табиғаты. Таңсық түсіндірулер.

  58. Қараңғы материяның эксперименттік ізденістері.

  59. Космология. Космологиялық модельдер

  60. Космология мен жоғарғы энергия физикасының байланысы. Ұлғаюдағы әлемнің физикалық процестері.

  61. Әлемнің инфляциялық моделі. Космогонияның өзектік мәселелері.

  62. Басқарылатын термоядролық синтез. Басқарылатын термоядролық синтез саласындағы зерттеулер

  63. Кванттық электроника.

  64. Лазер. Лазерлік технология, лазерлік диагностика, медицина, оптоэлектроника.

  65. Нанотехнология – жаңа ғылыми техникалық рефолюциясының негізі

  66. Қазіргі ғылымның даму мәселелері: наноөлшемге ауысу

  67. Джозефсон эффекті және кванттық туннельдік эффекті кванттық метрологияда практикалық қолдануы.

  68. Туннельдік эффекті және микроскопия оларды, наноқұрылымды материалдарды зерттеуде қолдану.

  69. Әлемнің дамуын түсінудегі ұлы бірігу модельдерінің кейбір салдары.

  70. Электр әлсіз және кұшті әрекеттесулердің бірігуі. Әлемнің бариондық ассиметриясы.

  71. Космологиялық қорытындылардың дүние танудағы маңызы.

  72. Ұлы бірігу теориялары және барлықтың теориясы.

  73. М – теория.

  74. Суперсимметрия.

  75. Техницвет. Твистор теориясы.

  76. Хиггс өрістерінің мәселелері.

  77. Ішектер (струна) теориясы.

  78. Термоядролық реакциялар

  79. Ғылым мен техниканың интеграциясы. Когеренттік толқындарды медицина мен биологияда қолдану.

  80. Туннельдік эффектінің техникалық қолдануы. Негізгі наноматериалдардың құрылымы, қасиеттері және қолдануы.

  81. Фуллерен – новая ная форма углеродтың жаңа аллотроптық түрі. Биологиялық наноқұрылымдар.

  82. Күннің толқындық және корпускулалық сәулеленуі. Жердің төңірегіндегі кеңістіктегі процестердің өзара байланысы.

  83. Физикадағы симметрия. Симметрияның тосын (спонтанды) бұзылуы – табиғаттағы әр алуандылықтың көзі.

  84. Күннің ішінде өтетін глобалды процестерді зерттеу

  85. Космостық сәулелер жіне олардың негізгі сипаттамалары

  86. Жер атмосферасымен космостықмәуселелердің әрекеттесуі

  87. Космостық сәулелердің қолданбалы маңызы

  88. Ядролық энергетиканың қазіргі мәселелері.

  89. Әлемнің тарихы және болашағы

  90. Нейтронды жұлдыздар және пульсарлар. Асажаңалар.

  91. Экологияның ғылыми мәселелері.

Бірінші ағымдық бақылауға арналған сұрақтар

  1. Адам танымының негізгі түрі-ғылым.

  2. Ғылым танымының логикасы мен әдіснамасы. Зерттеудің физикалық әдістері: эмпирикалық және теориялық.

  3. Ғылым мен техниканың даму кезеңдері.

  4. Кеңістік, уақыт және жылдамдық. Аристотель, Ньютоннан Эйнштейнге дейінгі түсініктердің эволюциясы (дамуы).

  5. Ғылыми-техникалық революция ұғымы. Ғылыми-техникалық прогрестің қазіргі Ғылыми-техникалық революциямен байланысы.

  6. Ньютон механикасы, Ньютон теңдеулерінің қолдану щектері

  7. Механикадағы қозғалыстардың анықталушылығы, Лаплас детерминизмі.

  8. Қазіргі физикадағы детерминизмнің көрінісі.

  9. Эйнштейннің салыстырмалылық принципі

  10. Эйнштейннің эквиваленттік принципі

  11. Инварианттылық принциптердің екі негізгі тобы немесе табиғаттың заңдарының симметриясы. Инварианттық ұғымның физикалық заңдардың коварианттық ұғыммен байланысы.

  12. Классикалық теорияның шектілігі және кванттық ұғымдарға өту қажеттілігі

  13. Планк гипотезасы.

  14. Де Бройля гипотезасы.

  15. Анықталмағандық қатысы- Гейзенбергтің анықталмағандық принципі.

  16. Паули принципі.

  17. Бордың толықтырғыш принципі.

  18. Шредингердің толқындық теңдеуі

  19. Элементар бөлшектердің өзекті мәселелері.

  20. Элементар бөлшектердің негізгі қасиеттері: Әрекеттесу тоқтары. Элементар бөлшектердің сипаттамалары.

  21. Кварк және глюондар, олардың әрекеттесуі.

  22. Вайнберг-Салам моделі – электромагниттік және әлсіз әсерлесу теориясының бірлесуі.

  23. Асқынөткізгіштік

  24. Негізгі құбылыстар: кедергінің температураға тәуелділігі, Мейснер эффекті

  25. Эмпирикалық зерттеудің негізгі әдісі.

  26. Физикалық эксперимент, бақылау, сапалық және сандық бейнелеу, өлшеулер, компьютерлік технологияны қолданып эксперименттік нәтижелерді статистикалық өңдеу және теориямен салыстыру.

  27. Әлемнің қазіргі физикалық бейнесі

  28. Физиканың ғылым ретінде негізгі даму кезеңдері. Әлемнің қазіргі физикалық бейнесін негіздеуіне себепкер болған іргелі физикалық теориялар.

  29. Ньютон теңдеулерінің қолдану шектері.

  30. Классикалық Ньютон механикасының негізгі көзқарастарының негізгі: салыстырмалылық принципі, уақыттың абсолюттігі.

  31. Ғылым функциясы өндірістік күш ретінде.

  32. Физикалық бақылауларды әдіснамалық жалпылау. Эйнштейн постулаттары.

  33. АСТ негізіндегі Эйнштейн постулаттары.

  34. Элементар бөлшектер және өрістің кванттық теориясы

  35. Физикалық өріс ұғымы. Каллибрлік өрістер.

  36. Стандарттық модель.

  37. Преондар. Электромагниттік және әлсіз әсерлесу бірлесуі.

  38. Макраскоптық кванттық эффектілер. Асқынаққыштық.

  39. Асқынөткізгіштің табиғаты. Асқынөткізгіштерді техникада қолдану.

  40. Ішектер (струна) теориясы.

  41. Физикалық теориялардың жорамалдары және шектеулігі. Бордың атомдық теориясының шектеулігі.

  42. Адам, ғылым және табиғатты қорғау –бірге қатар өмір сүрудің жоғарғы түрі.

  43. Бордың толықтырғыштық принципі – ғылымның эволюциялық дамуының түйінді түсінігі.

  44. Конфайнмент – түсті кварктар мен глюондардың ұша алмауы (бұғаулауы), түссіз адрондар ішінде олардың ұсталуы.

  45. Қолданбалы рентгенооптика.


Екінші ағымдық бақылауға арналған сұрақтар

  1. Әлемнің ғылыми бейнесінің орнықтылығы мен айнымалылығы.

  2. Туннельдік эффект

  3. Кванттың туннельдік эффект.

  4. Холлдың классикалық және кванттық эффектері.

  5. Джозефсон эффекті.

  6. Әлем: анықтамасы. Қазіргі Әлемнің негізгі сипаттамалары. Әлемнің кеңеюі. Әлемдегі заттың тығыздығы. Әлемдегі заттың химиялық құрамы.

  7. Реликті сәулелену. Әлемнің біртектігі, изотроптығы және құрылымдығы.

  8. Әлем.Метагалактика. Галактикалар.

  9. Құс жолы. Күн жүйесі.

  10. Космостық станциялар және космостық зерттеулер. Планета аралық станцияларда серіктерді пайдалану және астрофизикалық бақылаулар мәліметтері.

  11. Біздің галактика.

  12. Жұлдыздар. Жұлдыздар шоғырлануы.

  13. Жұлдыздар және олардың құрылуы. Жұлдыздар коллапсы.

  14. Нейтрондық жұлдыздар.

  15. Қара құрдымдар.

  16. Аса жаңалар.

  17. Қызыл ергежейлілер.

  18. Қараңғы материяның болуының куәліктері.

  19. Қараңғы материяның құрамы.

  20. Қараңғы энергия. Қараңғы энергияның табиғаты. Таңсық түсіндірулер.

  21. Қараңғы материяның эксперименттік ізденістері.

  22. Космология. Космологиялық модельдер

  23. Космология мен жоғарғы энергия физикасының байланысы. Ұлғаюдағы әлемнің физикалық процестері.

  24. Әлемнің инфляциялық моделі. Космогонияның өзектік мәселелері.

  25. Басқарылатын термоядролық синтез. Басқарылатын термоядролық синтез саласындағы зерттеулер

  26. Кванттық электроника.

  27. Лазер. Лазерлік технология, лазерлік диагностика, медицина, оптоэлектроника.

  28. Нанотехнология – жаңа ғылыми техникалық рефолюциясының негізі

  29. Қазіргі ғылымның даму мәселелері: наноөлшемге ауысу

  30. Джозефсон эффекті және кванттық туннельдік эффекті кванттық метрологияда практикалық қолдануы.

  31. Туннельдік эффекті және микроскопия оларды, наноқұрылымды материалдарды зерттеуде қолдану.

  32. Әлемнің дамуын түсінудегі ұлы бірігу модельдерінің кейбір салдары.

  33. Электр әлсіз және кұшті әрекеттесулердің бірігуі. Әлемнің бариондық ассиметриясы.

  34. Космологиялық қорытындылардың дүние танудағы маңызы.

  35. Ұлы бірігу теориялары және барлықтың теориясы.

  36. М – теория.

  37. Суперсимметрия.

  38. Техницвет. Твистор теориясы.

  39. Хиггс өрістерінің мәселелері.

  40. Ішектер (струна) теориясы.

  41. Термоядролық реакциялар

  42. Ғылым мен техниканың интеграциясы. Когеренттік толқындарды медицина мен биологияда қолдану.

  43. Туннельдік эффектінің техникалық қолдануы. Негізгі наноматериалдардың құрылымы, қасиеттері және қолдануы.

  44. Фуллерен – новая ная форма углеродтың жаңа аллотроптық түрі. Биологиялық наноқұрылымдар.

  45. Күннің толқындық және корпускулалық сәулеленуі. Жердің төңірегіндегі кеңістіктегі процестердің өзара байланысы.

  46. Физикадағы симметрия. Симметрияның тосын (спонтанды) бұзылуы – табиғаттағы әр алуандылықтың көзі.

  47. Күннің ішінде өтетін глобалды процестерді зерттеу

  48. Космостық сәулелер жіне олардың негізгі сипаттамалары

  49. Жер атмосферасымен космостықмәуселелердің әрекеттесуі

  50. Космостық сәулелердің қолданбалы маңызы

  51. Ядролық энергетиканың қазіргі мәселелері.

  52. Әлемнің тарихы және болашағы

  53. Нейтронды жұлдыздар және пульсарлар. Асажаңалар.

  54. Экологияның ғылыми мәселелері.


5. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі, соның ішінде электрондық тасуыштардағы әдебиеттер

Негізгі әдебиет

  1. Шпольский Э.В.Атомная физика. Введение в атомную физику. В 2-х томах. –М.: Лань, 2010.- 560 с.

  2. Қадыров Н.Б. Ядролық физика: Оқу қүралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2009.- 204 б.

  3. Ельяшевич М.А. Атомная и молекулярная спектроскопия: Атомная спектроскопия. –М.: Книжный дом "Либроком", 2009.- 416 с.

  4. Мухин К.Н. Экспериментальная ядерная физика. В 3-х томах.- М.: Лань, 2008.

  5. Мурзин В.С. Астрофизика космических лучей: Уч.пособие для вузов.-М.:Универ.книга., Логос, 2007. – 488 с.

  6. Аскарова А.С., Молекулалық физика: Оқулық. - Алматы: Қазақ университеті, 2006.- 246 б.

  7. Жұманов к.Б. Атомдық физика: Оқулық. - Алматы: Қазақ университеті, 2006.- 369 б.

  8. Қожамқулов Т.А., Жүсіпов М.А., Имамбеков О.И. Кванттық механика: Алматы: Қазақ университеті, 2006.- 289 б.

  9. Гинзбург В.Л. Теоретическая физика и астрофизика. М.: Наука, 2001. – 487 с.

Қосымша әдебиет

  1. Вайнберг С. Космология /Пер. с англ. - М.: УРСС: Книжный дом «ЛИБРОКОМ», 2013. — 608 с.

  2. Витязь П., Свидунович Н.А. Основы нанотехнологий и наноматериалов: Уч.пособие – Минск: Высш.шк., 2010.- 302 с.

  3. Хокинг С., Млодинов Л. Великий замысел / Пер.с англ.- New York: Bantam Books, 2010. – 104 с.; http: www.e-puzzle.ru

  4. Уиггинс А., Уинн Ч. Пять нерешенных проблем науки. - М.: ФАИР-Пресс, 2005. – 304с.

  5. Саган К. Космос. Эволюция Вселенной, жизни и цивилизации / Пер.с англ.- С-Петербург: Амфора, 2005.- 510 с.

  6. Лидсей Дж.Э. Рождение Вселенной. - М.: Весь Мир, 2005. - 200 с.

  7. Пенроуз Р., Шимони А., Картрайт Н., Хокинг С. Большое, малое и человеческий разум / Пер.с англ. – М.: Мир, 2004. -191 с.

  8. Николис Г., Пригожин И. Познание сложного. Введение. – М.: URSS, 2003. – 342 с.

  9. Бедняков В.А. О происхождении химических элементов.- М.: Интерпериодика, ЭЧАЯ, Том 33, № 4, 2002. – с. 915 – 963.

Анықтамалық әдебиет

  1. Физическая энциклопедия. В 5-ти томах. - М.: Советская энциклопедия.-1988.

  2. Большой энциклопедический словарь. Физика.- М.: Изд-во Большая Российская энциклопедия, 2005.-944 с.


6. ГЛОССАРИЙ

АНТИБӨЛШЕКТЕР — элементар бөлшектер, олардың массалар мәні, спиндері және т.б. физикалық сипаттамалары өзінің сыңарымен бірдей, тек кейбір әрекеттесу сипаттамаларының таңбасымен айырылады (электр және түсті зарядтар, бариондық және лептондық кванттық сандар).

АТОМДЫ-КҮШТІК МИКРОСКОП (АКМ, англ. AFM — atomic-force microscope) — сканерлық зондық микроскоп айыру қабілеттілігі жоғары, зерттелетін үлгінің беттік атомдары және зондпен әрекеттесуіне незіделген.

АСҚЫНӨТКІЗГІШТІК - белгілі бір температура мәніне жеткенде, одан төменгі температурада кейбір материалдардың электрлік кедергісі нолге тең болатын қасиет, бұл жағдайда зат электр тогын кедергісіз өткізеді.


ӘЛЕМНІҢ ҒЫЛЫМИ БЕЙНЕСІ - негізгі жаратылыстану-ғылыми үғымдар мен көзқарастарды жалпылау және жинақтау нәтижесінде табиғаттың жалпы қасиеттері мен заңдылықтары туралы түтас түсініктер жүйесі; қазіргі жаратылыстану-ғылыми танымда басшы орынды әлемнің физикалық бейнесі алады


ӘЛЕМ біздің бақылауымызға тиімді және біздің мүмкіндігіміздің шегінен ары жататын бізді қоршаған материалдық дүние жүзі.

ӘРЕКЕТТІК КВАНТЫ - дәл сол h Планк тұрақтысы, осы тұрақты арқылы классикалық пен кванттық механиканың арақатысы анықталады.

БОР ПОСТУЛАТТАРЫ (1913) сутегі атомы мен сутегі атомына ұқсас иондардың сызықтық спектрлерін, атомның ядролық моделін және жарықтың жұтылуы мен шығаруының кванттық сипатын түсіндіру үшін тұжырымдалған. 1-ші постулаты бойынша атомның стационарлық күйлері болады, ондағы атом сәуле шығармайды, стационарлық орбиталар белгілі дискреттік энергия мәндеріне ие , бір күйден атом екінші күйге кванттық, секірмелі түрде өтуі мүмкін; 2-ші постулаты бойынша электрон бір орбитадан екіншіге ауысқанда hν = EnEm, энергия кванты шығарылады немесе жұтылады, мұндағы En;Em – ауысу өтетін энергия деңгейлері.

ВАЙНБЕРГ-САЛАМ (ТЕОРИЯ) МОДЕЛІ - біріктірілген электрмагниттік және әлсіз әрекеттестігінің теориясы немесе электрәлсіз әрекеттестігінің стандартты моделі.



ГАЛАКТИКА – обширная звездная система, содержащая ≈1011жұлдыздардан құралған көлемді жұлдыздық жүйе, оған Күн жатады; галактики – анық шектелген, ограниченные, гравитациялық байланысты жұлдыздық жүйелер, біздің Галактиканың сыртында орналасатын, Метагалак­тиканың үлкенмасштабты құрылымын анықтайды.

ГЕЙЗЕНБЕРГТІҢ АНЫҚТАЛМАҒАНДЫҚ ПРИНЦИПІ (1927)– кванттық физиканың негізгі қағидасы, ол бойынша кез келген жүйе оның инерция центрі координаттары мен импульстері бір мезгілде дәл белгілі мәндеріне ие күйлерінде бола алмайды, ондағы инерция центрі координаттары мен импульстері дәл белгілі мәндеріне ие бола алмайды.

ГЛЮОНДАР(англ. glue — клей) — нейтрал бөлшектер спині 1 және массасы ноль, ерекше түсті зарядқа ие; кварктар арасындағы күшті әрекеттесуді тасымалдаушы және оларды адрондарға айналдырып, «жабыстыратын».

ГОЛОНОМДЫҚ ЖҮЙЕ – барлық салынған байланыстары геометриялық, демек голономдық, болатын механикалық жүйе, мұндағы байланыстар әр түрлі уақыт мезетінде жүйенің нүктелері мен денелерінің мүмкін болатын орындарына шектеу қояды, бірақ олардың жылдамдықтарына емес және математикалық түрі былай жазылады fj(xi, yi, zi, t), (j=1,2,…, k).



ГРАФЕН — көміртектің атомдарының моноқабаты.

ҒЫЛЫМ - адам әрекетінің өрісі, оның функциясы нақты тіршілік туралы білімді жинақтау және теориялық түрде жүйелеу.

ДЕТЕРМИНИЗМ (латынның – анықтаймын) материялық және рухани әлемнің құбылыстарының өзара тәуелділік және өзара келісімділік объективтік заңдылықтары туралы философтық ілім. Детерминизмнің негізгі өзегі себептіліктің болуы.

ДЖОЗЕФСОН ЭФФЕКТІ — екі асқынөткізгіштердің арасындағы изоляцияланған немесе асқынөткізгіш емес жұқа қабаттан асқынөткізгіш токтың жүруі.

КАЛИБРЛЕУ ТҮРЛЕНДІРУЛЕРІ – кеңістіктік-уақыттық х нүктеге тәуелді өрістердің түрлендірулері, ондағы ішкі симметриялар кеңістігінде жаңа базиске ауысуды сипаттайтын, сонымен қоса қосымша толықтырғыш, калибрлеу өрісі пайда болады.

КАЛИБРЛЕУ ӨРІСТЕРІ - калибрлеу түрлендірулеріне қатысты теорияның инварианттығын қамтамасыз ететін өрістер.

КАЛИБРЛЕУ ИНВАРИАНТТЫҒЫ - калибрлеу түрлендірулеріне қатысты инварианттықты

атайды, бұл ұғымның маңызды жалпыламасы суперкалибрлеу инварианттық.

КВАНТТЫҚ МЕХАНИКА (ТОЛҚЫНДЫҚ МЕХАНИКА) – физикалық жүйелердің қозғалысын бейнелейтін тәсілдер мен заңдарын тағайындайтын теория, ондағы жүйені сипаттайтын физикалық шамалар әрекеттік өлшемдігіне ие, h Планк тұрақтысымен шамалас болады.

КВАНТТЫҚ ХОЛЛ ЭФФЕКТІ — макроскоптық эффект, ρ Холл кедергісінің квантталуы және ρхх меншікті кедергінің жойылуы немесе күшті магнит өрісінде және төменгі температурада екіөлшемді электрон газының өткізгіштігінің байқалуы.

КВАРК — микроскоптық бөлшектер, спині ½, барлық адрондар, барион мен мезондардың элементар құраушылары; қазіргі эксперименттік ділдіктер бойынша нүктелік, құрылымсыз құрылыстар, размерлері < 10-16см, электр зарядына ие, e/3 еселі, және еркін күйде бақыланбаған.

КЛАССИКАЛЫҚ МЕХАНИКА —механика бөлімі, мұнда Ньютон заңдары мен Галилейдің салыстырмалылығы негізінде.денелердің кеңістіктегі орындарының өзгеру заңдары және қозғалыс себептері қарастырылады.

КОНФАЙНМЕНТ (от англ. confinement —ұсталу [түстің]) – түсті кварктар мен глюондардың ұша алмауы (ұсталуы), түссіз адрондар ішінде ұсталып қалуы.

КОСМОЛОГИЯ (гректің kosmos – дүние, Әлем және logos – ілім) –астрономия бөлімі, астрономиялық бақылаулар жүргізетін Әлем бөлігінің эволюциясын, құрылысын тұтастай зерттейтін ғылым.



КОСМОЛОГИЯЛЫҚ ПРИНЦИП - Метагалактикада белгіленген бақылаушылар, яғни көзге айқын түсерлік бақылаушылар болуы мүмкін емес, демек біз оған қай жағынан қарасақта, Метагалактиканың қасиеттері бұған тәуелсіз.

ҚАРАҢҒЫ ЭНЕРГИЯ (АНГЛ. DARK ENERGY, 1998 ж.) –энергияның гипотетикалық (болжамдық) түрі, бірқалыпты Әлем кеңістігін толтырған, қысымы теріс таңбалы, Метагалактиканың жалпы энергиясының ≈ 70% құрайды, вакуумның оң таңбалы энергиясы деген болжау бар.

ҚАРАҢҒЫ МАТЕРИЯ, «ЖАСЫРЫНҒАН МАССА» – Метагалактикадағы көрінбейтін зат, электрмагниттік толқындар шығармайды, ол тек өзінің тартылысы арқылы сезіледі, болжаулар бойынша 70% артық (кейбірде 90%) плотности Әлемнің тығыздығы жасырынған зат пен энергиядан құралады, оның ішінде 30% реликт (ескіден қалған көне дәуірге тән) бөлшектер.

ЛАЗЕР (ОПТИКАЛЫҚ КВАНТТЫҚ ГЕНЕРАТОР) – әр түрлі энергия түрлерін (электрлік, жарықтық, химиялық, жылулық және т.б.) оптикалық диапазондағы когеренттік электрмагниттік сәулелену энергияға түрлендіретін қондырғы.

ЛАПЛАС ДЕТЕРМИНИЗМІ – жүйенің күйін сипаттайтын физикалық шамалардың арасында бірмәнді қатаң байланыстар болады, классикалық механикада - бастапқы уақыттағы жүйенің координаттары мен импульстері арасында, ал одан кейінгі кез келген уақыттар мезетіндегі солардың мәндері арасында.

МЕТАГАЛАК­ТИКА – қазіргі астрономиялық бақылауларға тиімді Әлемнің бөлігі, онда бірнеше миллиардатаған галактикалар бар.

НАНОТЕХНОЛО́ГИЯ — фундаменталді және қолданбалы ғылым мен техниканың пәнаралық аймағы, бұнда теориялық деректер жиынтығы, практикалық зерттеу әдістері, анализ және синтезбен істес болады, сонымен қатар өндіріс әдістері және атомдық құрылымы берілген өнімдерді жеке атомдар мен молекулаларды бақылау арқылы айлалы әрекеттер (манипуляция) жасап қолданады. 1нанометр=1нм=10-9м.

ПАРАДИГМА (гректің – тәлім, өнеге, үлгі, мысал) - ғылымның әдіснамасында белгілі уақыт аралығында тұрақталған ғылыми дәстүрі шеңберінде ғылым қоғамында қабылданған құндылықтар, әдіс-тәсілдер, техникалық құралдар мен еңбек дағдылар жиынтығы.

ПАУЛИ ПРИНЦИПІ (ТЫЙЫМ САЛУ ПРИНЦИПІ) — кванттық физиканың іргелі негізінің біреуі, ол бойынша екі және одан көбірек теңбе-тең фермиондар бір мезгілде бір кванттық күйде бола алмайды, неге десе фермиондар үшін толқындық функция антисимметриялы..

СТАНДАРТТЫ МОДЕЛЬ — элементар бөлшектер физикасындағы теориялық конструкция барлық бөлшектердің электрмагниттік, әлсіз және күшті әрекеттесулерін зерттейтін, бірақ гравитацияны ескермейді.

ТУННЕЛДІ ЭФФЕКТ, ТУННЕЛДЕУ— микробөлшектің потенциал барьерін (бөгеу, тосқауыл) жеңіп өтуі, егер оның толық энергиясы (туннелдеуде ол өзгермейді) барьердің биіктігінен кіші болса.

ҰЛЫ БІРІГУ - өрістің кванттық теориясының (ӨКТ) моделі, ол бойынша бөлшектердің электрмагниттік, әлсіз және күшті әрекеттестігінің симметриясының тосын (спонтанды) бұзылумен бірлескен үлгілеу (калибрлеу) теориясы негізінде сипаттауға болады.



ФУЛЛЕРЕНДЕР —молекулалық қоспалар, көміртектің аллотроптық түрлеріне (басқалары — алмаз, карбин, графит) жататын, дөңесті тұйықталған көпқырлылар жұп сан үш құрымдастырылған көміртек атомдарынан құрастырылған.

ЭЛЕМЕНТАР БӨЛШЕКТЕР ФИЗИКАСЫ (ЭБФ), жиірек жоғарғы энергия физикасы делінеді - элементар бөлшектердің құрылымы мен қасиетттерін және өзара әрекеттесулерін зерттейтін физика бөлімі.

Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   36
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
рсетілетін қызмет
ғылым министрлігі
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
тоқсан бойынша
бекіту туралы
Әдістемелік кешені
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
туралы хабарландыру
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
арналған жиынтық
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
бағалаудың тапсырмалары
Қазақстан республикасының
республикасы білім
білім беретін
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
Қазақстан тарихы
арналған әдістемелік
әкімінің аппараты
туралы анықтама
мамандығына арналған
қойылатын жалпы
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
мемлекеттік әкімшілік
Қазақ әдебиеті
мерзімді жоспар
Мектепке дейінгі
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
әдістемелік кешені
оқыту әдістемесі
Қазақстан облысы
ортақ біліктілік
қызмет регламенті
пәнінен тоқсан
мамандығы бойынша
болып табылады

Loading...