Оқу әдістемелік кешені 13 мамыр 2016 года №292 жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру мемлекеттік білім беру стандарты және типтік оқу жоспары негізінде профессор Е. С

Loading...


бет19/36
Дата04.05.2021
өлшемі0.6 Mb.
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   36
Дәріс №4

Тақырып: Эйнштейннің салыстырмалылық принципі.

Қысқаша мазмұны. Эйнштейннің эквиваленттік принципі, инварианттылық принциптердің екі негізгі тобы немесе табиғаттың заңдарының симметриясы. Инварианттық ұғымның физикалық заңдардың коварианттық ұғыммен байланысы.

Галилейдің салыстырмалыпық принципі бойынша классикалық механикада барлық инерциялық санақ жүйелері тең құқықты, әр түрлі санақ жүйелерінде механикалық қүбылыстардың барлығы бірдей өтеді, ешбір тәжірибелер арқылы берілген жүйе тыныштық күйде ме, әлде түзу сызықты және бір қалыпты қозғалып бара жатыр ма, оны анықтауға мүмкін емес. Алайда Ньютонның тартылыс (гравитация) теориясы ұйғарымдарын 1905 жылы Эйнштейн түбегейлі қайта қарады. Мұнда тартылыстың лезде таралу мүмкіндігі болмайтыны, кез келген әрекеттесулер жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен таралуы мүмкін еместігі дәлелденді. Сөйтіп, классикалық механика жалпы салыстырмалыпық теорияның дербес жағдайы ретінде болып, жарық жылдамдығынан едәуір аз жылдамдықпен қозғалатын жүйелер үшін қолданады. Ньютонның тартылыс (гравитация) теориясында масса тартылыс өрісін тудырады, демек тартылыс өрісі көзі ретінде көрініс табады, ал екінші заңында ол дененің инерттілігінің өлшеуіші ( неғұрлым дененің массасы үлкен, соғұрлым тұрақты күштің әрекетінен алған үдеуі аз, кіші) ретінде, демек қасиетін сипаттайды. Бірақ тәжірибе барлық денелердің инерттік массасы және гравитациялық массасы бір-біріне дәме-дәл пропорционал екендігін көрсетеді, егер олардың өлшем бірлігі тиісінше таңдап алынса, теңбе-тең болады. Бұл табиғаттың іргелі заңы эквиваленттік принципі деп аталады, экспериментте 1971 жылы дәлелденген. Масса ұғымының тереңдетілген мәні Эйнштейннің арнайы салыстырмалыпық теориясында анықталады. Релятивисттік механикада бөлшектің массасы оның энергиясымен байланысты (және керісінше), олар бір-бірімен бірлестірілген толық энергияның (демек, бөлшектердің тыныштық энергиясымен қоса) сақталу заңымен біріктірілген




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   36
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
рсетілетін қызмет
ғылым министрлігі
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
тоқсан бойынша
бекіту туралы
Әдістемелік кешені
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
туралы хабарландыру
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
арналған жиынтық
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
бағалаудың тапсырмалары
Қазақстан республикасының
республикасы білім
білім беретін
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
Қазақстан тарихы
арналған әдістемелік
әкімінің аппараты
туралы анықтама
мамандығына арналған
қойылатын жалпы
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
мемлекеттік әкімшілік
Қазақ әдебиеті
мерзімді жоспар
Мектепке дейінгі
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
әдістемелік кешені
оқыту әдістемесі
Қазақстан облысы
ортақ біліктілік
қызмет регламенті
пәнінен тоқсан
мамандығы бойынша
болып табылады

Loading...