Орындаған: Афиева А.Ғ. Қабылдаған: Мылкайдаров А. Т. Алматы 2022 Жоспары


Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік жылдары ашылған кен орындары



бет2/6
Дата11.04.2022
өлшемі32.68 Kb.
#220215
1   2   3   4   5   6
Байланысты:
Афиева - срсказ
Философия срс, Срс 8 апта- Афиева Арайлым
Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік жылдары ашылған кен орындары

Қазақстан ірі өнеркәсіптік және ауылшаруашылық аймағы. Мұнда энергетика, металлургия, отын, химия және машина жасау өнеркәсібінің қуатты орталықтары құрылды. Республика түсті және қара металдар, уран, көмір, мұнай, астық, мал шаруашылығы өнімдерінің негізгі өндірушісі болып табылады. Оның кәсіпорындары шойын, кокс, болат, қорғасын, мыс, мырыш, титан, магний, алюминий тотығы, синтетикалық каучук, шайырлар, пластмасса, химиялық талшықтар, автомобиль шиналары, минералды тыңайтқыштар, цемент, станоктар, соғу және престеу жабдықтары, рентген аппараттары, ауылшаруашылық машиналары, тракторлар, экскаваторлар және т.б. шығарады.

Белгілі болғандай, Қазақстанның қазіргі индустриялық-аграрлық экономикасы өткен ғасырдың екінші жартысында бұрынғы КСРО-ны шикізатпен және азық-түлікпен қамтамасыз ету мүддесі үшін, сондай-ақ кеңестік әскери-ғарыштық бағдарламаларды жүзеге асыру үшін құрылған. Толық емес бастапқы индустрияландырудың нәтижесінде Қазақстан экономикасының құрылымында төмен технологиялы салалар мен өнеркәсіптер басым болды, олар өзара әлсіз байланыста болды және көршілес Ресей облыстарындағы өндірістік циклді аяқтауға бағытталған. Дегенмен, елдің басым бөлігі әсіресе оның оңтүстік және орталық аймақтары әлсіз өнеркәсіптік даму сатысында қалды. Қазақстанның экономикалық саясатының негізгі мәселесі экономиканың шикізаттық бағыттылығын жеңу болып табылады. Экономика құрылымында өндіруші салалардың басым болуы бүгінгі таңда қазақстандық экспорттың шикізаттық мамандануын анықтайды, оның 80%-ға жуығын шикізат құрайды. Өндірістің мұндай құрылымы республиканың сыртқы факторларға экономикалық тәуелділігін айтарлықтай арттырады. Сонымен қатар. Қазақстанның әлемдік нарыққа энергетикалық-шикізат тобының тауарларын жеткізуге мамандануы оны әлемдік бағалардың ауытқуына қатты тәуелді етіп қана қоймайды, сонымен қатар шикізаттың көптеген түрлерін игеру қымбаттап бара жатқанын ескерсек, ол болашақта шикізат экспортын кеңейтуде қиындықтарға әкеледі.
Қазақстанда 2010 жылы көмір өндірудің жалпы көлемі 110,8 млн. тоннаны құрады (2000 жылғы деңгеймен салыстырғанда өсу қарқыны 143,3%). 2010 жылы Қазақстандағы тас көмір өндірісінің үлесі республикада өндірілген көмірдің жалпы көлемінің 94,9%-ын құрады.

2011 жылы Қазақстанда алдын ала мәліметтер бойынша 107 миллион тонна өнім өндірілді, оның 50,5 миллион тоннасы ішкі нарыққа, оның ішінде 37,6 миллион тоннасы электр энергетикасының қажеттіліктеріне, Оралдағы ең ірі жылу электр станциялары – Рефтинскаяға жеткізілді.

Қабылданған Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-инновациялық дамытудың 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламасына сәйкес бірқатар көмір жобаларын іске асыру есебінен көмір өндіруді арттыру қамтамасыз етіледі. Атап айтқанда, «Богатырь» учаскесін қайта жаңғырту және оны жаңа автомобиль-конвейерлік технологияға ауыстыру жоспарлануда. Сондай-ақ, жылына 20 миллион тонна көмір тұрақты өндірілетін бұл карьерде Екібастұз Шығыс разрезін қайта құруды және циклді-ағынды төсеніш кешенін салуды аяқтау жоспарлануда. 2017 жылға қарай жылына 500 мың тонна көмір өндіру Қарағандыда «АрселорМиттал Теміртау» АҚ, 2012 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша Қарағанды ​​облысындағы 8 көмір кенішіне иелік ететін жаңа Тентекская № 340 млн тонна кенішін іске қосуды жоспарлап отыр. Теміртау 2010 жылы Қарағанды ​​облысының көмір өнеркәсібін жаңғыртуға және жалпы 2007-2012 жылдар аралығында 70 млн АҚШ долларын инвестициялады. Қазақстандағы көмір шахталарында жұмыс жағдайын жақсарту үшін 520 млн доллар инвестициялады. Айта кетейік, «АрселорМиттал Теміртау» компаниясы пилоттық инновациялық жобаны жүзеге асыруды бастады.

Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар Біршоғыр, Жайсаң кен орындарынан көмір өндіріледі. Бұрынғы Семей полигоны аумағында Қаражыра тас көмір кен орны ашылған. 1995 жылдан бастап геологиялык барлау жұмыстары жүргізіліп, сапасы мен қоры анықталды. Көмірдің қоры 1 млрд.т., оның орташа күлділігі 16,7%. Мұнда жылдық көмір өндіру мөлшері 12 млн.т. ашық разрез жасалынған. Қаражыра көмірінің қоры 100 жыл көлемінде өндіруге жетіп, толық игерілген жағдайда Шығыс Қазақстан экономикалық ауданының қажетін қамтамасыз ететін болады. Көмірді өндіру көлемі 1992 жылғы 2,5 млн. тоннадан 1997 жылы 4 млн. тоннаға жетіп, тұрақталды. Осы жылдары Қазақстан бойынша және шетелдерге 50 млн. тонна көмір жөнелтілді. Көмірді өндіру және оны өткізумен 100 астам делдал ұйымдар айналысуда. Осы жылдары шағын елді мекендерді қоспағанда Кузбас Көмірінен Қаражыраға Өскемен және Семейдің барлық жылу электр стансалары көшірілді.

Шығыс Қазақстан облысының Зайсан көлінің оңтүстігіндегі Кендірлік көмір кені игеріліп, өндiрiлiген көмір жергілікті жерде тұтынылып, Қытайға эспортқа жіберілуде.

Қазір нарықтың қиындығымен байланысты республикада көмір өндіру көлемі екі есе азайып, жылдық өндіру мөлшері 98,4 млн.т. көмірді құрайды. Көмір өндіру көлемінен Қазақстан ТМД-да Ресей, Украинадан кейін үшінші орынды алады.


Үкімет пен жергілікті сарапшылардың мәліметінше, Қазақстандағы мұнай мен газдың жалпы қоры 23 миллиард тоннаны құрайды, оның 13 миллиардқа жуығы Каспий қайраңында шоғырланған. Шетелдік сарапшылардың бағалауы бойынша, игеруге жарамды қазақстандық мұнайдың жобалық қоры 9,7 млрд тоннаны құрайды, бұл елімізді әлемде жетінші орынға қояды. 2011 жылы Қазақстанның мұнай өндіруші компаниялары 80,06 млн тонна мұнай және газ конденсатын өндірді, бұл 2010 жылмен салыстырғанда 0,5%-ға артық. Жұмыс істеп тұрған ірі жобалар – Теңіз және Қарашығанақ. Соңғы 20 жылда Қазақстанда мұнай өндіру 4 еседен астам өсіп, 80 миллион тоннадан асты (әлемде 17-ші орын), ал газ өндіру бес-тен 40 миллиард текше метрден астамға жетті. (әлемде 29-орын).

1993 жыл 4 ақпан – республиканың мұнай-газ саласындағы тұңғыш бірлескен кәсіпорны – «Қазақ ТүрікМұнай» қазақ-түрік кәсіпорны құрылды. Наурызда Каспий теңізінің қазақстандық секторында барлау жұмыстарын жүргізуге бағытталған «KazakhstanCaspianShelf» (ҚКШ) компаниясы құрылды. «ҚазГерМұнай» қазақ-герман кәсіпорны құрылды – Германия капиталының қатысуымен республикадағы ең ірі кәсіпорын.

1996 ж сәуір – Қазақстан, Ресей, Оман және Халықаралық мұнай компаниялары консорциумы арасында «Теңіз-Тихорецк-Новороссийск» (КҚК құбыры) бағыты бойынша қуаттылығы 67 млн ​​тонна мұнай құбырын салу туралы келісімге қол қойылды. Бұл келісім бойынша Ресейдің үлесі – 24%, Қазақстан – 19%, Оман – 7%, қалғаны 8 мұнай компаниясына бөлінді.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Қазақстан республикасы
оқыту мақсаттары
білім беретін
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
республикасы білім
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
қызмет стандарты
арналған жиынтық
болып табылады
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
жалпы білім
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
пәнінен тоқсанға
нтізбелік тақырыптық
Әдістемелік кешені
Инклюзивті білім
республикасының білім
туралы жалпы
білім берудің
Қазақстанның қазіргі
туралы хабарландыру
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
пайда болуы