Морфология (сарф) – сөздердің септелуі мен жіктелуін

Loading...


бет2/13
Дата25.03.2020
өлшемі0.83 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

Сифати мушаббаха


Кейбір салт етістіктерден исми фаъил орнына сифати мүшаббаха жасалады.Сифати мушаббаха мағынасы да исми фаъил мағынасына ұқсас, алайда исми фаъил масдар (етістік негізді зат есім, қимыл атауы) болса, ол фаъилден (қимылды жасаушы) жасалады. Мысалы, ضَارِبٌ сөзінен ضَرْبٌ жасалады. Ал фаъил сифату мушаббахадан болған жағдайда масдар сифату мушаббахадан жасалмайды, оның құрамында бірге болады. Мысалы, حَسَنٌ (әдемі) حُسْنٌ (әдемілік) сөзінен жасалмаған, (онымен бірге өмір сүреді – ауд. еск). Сифату мушаббаха қалыптары өте көп, олардың ең көп қолданылатындары - он сегіз:


Қалыбы

Мысал

Мағынасы

فَعْلٌ

صَعْبٌ

Ауыр


فِعْلٌ

صِفْرٌ

Бос

فُعْلٌ

حُرٌّ

Еркін

فَعَلٌ

حَسَنٌ

Әдемі

فَعِلٌ

فَطِنٌ

Мұқият (адам)

فُعُلٌ

جُنُبٌ

Арамдалған (ғұсыл құйынбаған)

فَعْلَى

عَطْشَى

Шөлдеуші, аңсаушы (әйел)

فُعْلَى

حُبْلَى

Жүкті

فَعْلاَء

وَجْنَاءُ

Күшті түйе

فَعْلاَنٌ

عَطْشَانٌ

Шөлдеуші, аңсаушы (ер кісі)

فُعْلاَنٌ

عُرْيَانٌ

Жалаңаш

فَعْلاَلٌ

رَصْرَاصٌ

Мықты

فَعَالٌ

جَبَانٌ

Қорқақ

فُعَالٌ

شُجَاعٌ

Батыр (ер жүрек)

فَعِيلٌ

كَرِيمٌ

Құрметті, жомарт

فَيْعَلٌ

صَيْهَدٌ

Шөл дала

فَيْعِلٌ

طَيِّبٌ

Жақсы

اَفْعَلُ

اَدْوَدُ

Тырысушы

Исми мафъул

Суласий мужаррад тегіндегі исми мафъул үнемі مَفْعُولٌ қалыбында тұрады. Мысалы, مَضْرُوبٌ. Исми мафъул де 6 формада жіктеледі: 3 ер тегі және 3 әйел тегі. Исми мафъул төмендегідей жіктеледі:



مَضْرُوبٌ

Ұрылған (вахид, мүзәккар)

مَضْرُوبَانِ

Ұрылғандар (екі ер кісі) (тасния, мүзәккар)

مَضْرُوبُونَ

Ұрылғандар (бірнеше ер кісі) (жамъ, мүзәккар)

مَضْرُوبَةٌ

Ұрылған (вахида, мүәннас)

مَضْرُوبَتَانِ

Ұрылғандар (екі әйел кісі ) (тасния, мүәннас)

مَضْرُوبَاتٌ

Ұрылғандар (бірнеше әйел кісі) (жамъ, мүәннас)


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
Барлы конкурс
білім беретін
ызмет регламенті
республикасы білім
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
бойынша жиынты
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік ызмет
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дебиеті маманды
дістемелік материалдар
дістемелік сыныстар
Мектепке дейінгі
ауданы кіміні
конкурс туралы
жалпы білім
рметті студент
облысы бойынша
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
мектепке дейінгі
білім беруді
дарламасыны титулды
Конкурс жариялайды
мелетке толма
разрядты спортшы
ызметтер стандарттарын
дістемелік кешен
директоры бдиев
аласы кіміні

Loading...