Мектепте туристік өлкетану түрлері Мектепте туризм жұмыстарының формалары және әдістері

Loading...


Дата13.04.2020
өлшемі0.63 Mb.

Мектепте туристік өлкетану түрлері

1. Мектепте туризм жұмыстарының формалары және әдістері.

2. Мектептегі туризм түсінігі

3. Мектептегі туристік–өлкетану жұмысы

Педагогика, мектеп, мұғалім туризмнің тұтынушы сипатына сәйкес келу керек. Көптеген тәжребилелер түсінігі бойынша «мектептегі туризм» - өлкені зерттеу, яғни танымдық ретінде. Өлкетану жұмысын туризмнің негізі мазмұны деп санайды. Бұндай жорықтар туристік жорықтарда тәрбилік рөлді қамтиды.

  • Педагогика, мектеп, мұғалім туризмнің тұтынушы сипатына сәйкес келу керек. Көптеген тәжребилелер түсінігі бойынша «мектептегі туризм» - өлкені зерттеу, яғни танымдық ретінде. Өлкетану жұмысын туризмнің негізі мазмұны деп санайды. Бұндай жорықтар туристік жорықтарда тәрбилік рөлді қамтиды.

Мектептегі туристік жұмыстардың топтық формаларының тізімі:


саяхаттар,

жорықтар,

экскурсиялар,

мектептік туристік лагерь,

жарыстар,

көрмелер,

мектептік туристік кештер,

мұражайлар.


Туристік жұмыстарда топтықты қалыптастыру үшін ең бастысы біріншіден туристік активті жүзеге асыру керек. Бұндай активтерді жорықтарды ұйымдастыру барысында және туристік саяхаттарда жүзеге асыруға болады. Жақсы насихатталған туризмсіз туристік жорықтар, саяхаттарды ұйымдастыру мүмкін емес. Әр туристік мектептерде туристік бұрыш ұйымдастыру керек. Туристік және мектептегі қоғамдық өмірді қызықты жасаудың ең басты құралы – мектептік лагерь. Мектеп туристік және спорттық, еңбек және демалу лагерлерін ұйымдастырады. Тағайындауға байланысты олар бірінші жоспарға туризмді, спортты, қоғамдық пайдалы еңбекті ұсынады, бірақ оның жалғыз ғана мақсаты бар: қатысушылардың денсаулығын, физикалық және еңбек машықтарын тәрбиелеуді нығайтады. Лагердегі өмірдің әр сағаты қоғамдық пайдалы еңбекпен, спорттық ойындармен, жарыстаремн, сояхаттармен, экскурсиялармен, өлкетану жұмыстарымен толуы керек.

  • Туристік жұмыстарда топтықты қалыптастыру үшін ең бастысы біріншіден туристік активті жүзеге асыру керек. Бұндай активтерді жорықтарды ұйымдастыру барысында және туристік саяхаттарда жүзеге асыруға болады. Жақсы насихатталған туризмсіз туристік жорықтар, саяхаттарды ұйымдастыру мүмкін емес. Әр туристік мектептерде туристік бұрыш ұйымдастыру керек. Туристік және мектептегі қоғамдық өмірді қызықты жасаудың ең басты құралы – мектептік лагерь. Мектеп туристік және спорттық, еңбек және демалу лагерлерін ұйымдастырады. Тағайындауға байланысты олар бірінші жоспарға туризмді, спортты, қоғамдық пайдалы еңбекті ұсынады, бірақ оның жалғыз ғана мақсаты бар: қатысушылардың денсаулығын, физикалық және еңбек машықтарын тәрбиелеуді нығайтады. Лагердегі өмірдің әр сағаты қоғамдық пайдалы еңбекпен, спорттық ойындармен, жарыстаремн, сояхаттармен, экскурсиялармен, өлкетану жұмыстарымен толуы керек.

Лагерлерде жұмыстардын жақсы ұйымдастырылуы үшін педагог тәрбиелеуші жұмыстарды бірлікте жаасу керек. Ол үшін педагог ең бастысы қатысушыларды әр қадамда тәрбиелеп отыру керек. Әр жұмыстардың кемшілігін түзеп және кеңес беріп отыру керек. Лагерді ұйымдастыру үшін барлық оқушылар топ топқа бөлінуі керек. Әр топта басшы тағайындалады.

  • Лагерлерде жұмыстардын жақсы ұйымдастырылуы үшін педагог тәрбиелеуші жұмыстарды бірлікте жаасу керек. Ол үшін педагог ең бастысы қатысушыларды әр қадамда тәрбиелеп отыру керек. Әр жұмыстардың кемшілігін түзеп және кеңес беріп отыру керек. Лагерді ұйымдастыру үшін барлық оқушылар топ топқа бөлінуі керек. Әр топта басшы тағайындалады.

Мектептің туристік кеңесі слетті өткіздіру орнымен және мекенің тандайды. Мектеп бойынша жарыстарды өткізу бұйрығында директор оның басшысын, топтың жорықтың басшысын, тағайындайды. Жарыстарды өткізуге халық білім бөлімі рұқсат береді. Бағыт бойынша жарыстар өте қызықты өтеді. 5–7 сыныптар үшін азимут бойынша жүзуді ұсынуға болады, ал жоғарғы сыныпқа - бақылау пунктерін іздеу. Жарыстардың соныңда оның қортындысы жасалады және женген топ марапатталады. Мектептерде туристік–өлкетанудың жұмыстың соңғы қорытындысы туристік кештерде жасалады. Онда жорықтарда, саяхаттарда, слет, жарыстарда, лагерлерде жасалынған фото көрмелер дайындалады.

  • Мектептің туристік кеңесі слетті өткіздіру орнымен және мекенің тандайды. Мектеп бойынша жарыстарды өткізу бұйрығында директор оның басшысын, топтың жорықтың басшысын, тағайындайды. Жарыстарды өткізуге халық білім бөлімі рұқсат береді. Бағыт бойынша жарыстар өте қызықты өтеді. 5–7 сыныптар үшін азимут бойынша жүзуді ұсынуға болады, ал жоғарғы сыныпқа - бақылау пунктерін іздеу. Жарыстардың соныңда оның қортындысы жасалады және женген топ марапатталады. Мектептерде туристік–өлкетанудың жұмыстың соңғы қорытындысы туристік кештерде жасалады. Онда жорықтарда, саяхаттарда, слет, жарыстарда, лагерлерде жасалынған фото көрмелер дайындалады.

Туристік жорықтардың спорттық мазмұны туристердің өз күштерімен маршруттардағы әр түрлі кедергілерді жене білуі, сонымен қатар жорық барысындағы өмірде кездесетін қиыншылықтарды жене білу. Бұндай кедергілер алдын ала ұйымдастырылуы керек. Жорықтағы спорттық міндеттер қатысушылардың жорықтың соңына дейін физикалық және рухани сезімдерін сақтаған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Шынайы кедергілерге ішіне ең бастысы шақырымды жатқызуға болады, себебі қатысушылар үшін ең басты қиыншылық ол бірнеше километ жүру. Туристік жорықтардың спорттық мазмұнына белгіленген маршрутты дұрыс өту– карта бойынша бейтаныс жерлерге бағыттау. Бұндай мазмұнның элементі қатан интеллектуалды жұмысты, топография, география білімін, бақылау біліктілігін, жағдайларды талдай білуін талап етеді.

  • Туристік жорықтардың спорттық мазмұны туристердің өз күштерімен маршруттардағы әр түрлі кедергілерді жене білуі, сонымен қатар жорық барысындағы өмірде кездесетін қиыншылықтарды жене білу. Бұндай кедергілер алдын ала ұйымдастырылуы керек. Жорықтағы спорттық міндеттер қатысушылардың жорықтың соңына дейін физикалық және рухани сезімдерін сақтаған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Шынайы кедергілерге ішіне ең бастысы шақырымды жатқызуға болады, себебі қатысушылар үшін ең басты қиыншылық ол бірнеше километ жүру. Туристік жорықтардың спорттық мазмұнына белгіленген маршрутты дұрыс өту– карта бойынша бейтаныс жерлерге бағыттау. Бұндай мазмұнның элементі қатан интеллектуалды жұмысты, топография, география білімін, бақылау біліктілігін, жағдайларды талдай білуін талап етеді.

Туризмнің мазмұндық мақсаты: • Физикалық белсенділік – спорттық туризм сабағына жастармен және ұрпақты қызықтыру үшін туризм ең жақсы құрал. • Денсаулық жағдайы – спортпен айналысатын барлық ұйымдардың ең негізгі міндеті. Денсаулықты сақтап қалу үшін барлық туризммен айналысатын балалардың қажетілігін қанағаттандыруда негізделген. Жақсы физикалық денсаулық белсенді өмір салты арқылы жүзеге асады. Спорттық туризм ол .шін ғажайып мүмкіндіктер туғызуда. • Әлеуметтік белсенділік – спорттық жорықтағы бағдарламаны жүзеге асыру барысында белсенді әлеуметтілікті және команданы құру. Бұл бағдарламада команданы әр мүшесі үлкен құңдылық болып келеді.

  • Туризмнің мазмұндық мақсаты: • Физикалық белсенділік – спорттық туризм сабағына жастармен және ұрпақты қызықтыру үшін туризм ең жақсы құрал. • Денсаулық жағдайы – спортпен айналысатын барлық ұйымдардың ең негізгі міндеті. Денсаулықты сақтап қалу үшін барлық туризммен айналысатын балалардың қажетілігін қанағаттандыруда негізделген. Жақсы физикалық денсаулық белсенді өмір салты арқылы жүзеге асады. Спорттық туризм ол .шін ғажайып мүмкіндіктер туғызуда. • Әлеуметтік белсенділік – спорттық жорықтағы бағдарламаны жүзеге асыру барысында белсенді әлеуметтілікті және команданы құру. Бұл бағдарламада команданы әр мүшесі үлкен құңдылық болып келеді.

Туризмнің келесі тағы бір формасы – туристік–өлкетану. Бұл мектептегі сабақтардан тыс жасалатын жұмыс. Бұндай туризм формасы балалардың өз өлкесін, тарихын танып білудің үлкен мүмкіндігі. Туризмнің осы түрі арқылы ғана оқушылардың қызығушылығын қанағатттандыруға болады, себебі олар өз өлкесіне экскурсия жасау барысында көптеген білмеген ақпараттарды біледі. Соныдықтан да мектептерде осындай туризм формаларын көп қолданған жөн. Бұндай туризм түрі жорық секілді бір мақсатта болып келеді.

  • Туризмнің келесі тағы бір формасы – туристік–өлкетану. Бұл мектептегі сабақтардан тыс жасалатын жұмыс. Бұндай туризм формасы балалардың өз өлкесін, тарихын танып білудің үлкен мүмкіндігі. Туризмнің осы түрі арқылы ғана оқушылардың қызығушылығын қанағатттандыруға болады, себебі олар өз өлкесіне экскурсия жасау барысында көптеген білмеген ақпараттарды біледі. Соныдықтан да мектептерде осындай туризм формаларын көп қолданған жөн. Бұндай туризм түрі жорық секілді бір мақсатта болып келеді.

Мектептегі өлкетану жұмысының өзіндік міндеттері бар. Бұл міндеттер оқушылардың өмірге, қоршаған ортаға деген көзқарасын қалыптастыруды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

  • Білімдік міндеттері:
  • – өз елді мекенінің, өлкесінің тарихымен және қазіргі кездегі өмірімен, экономикасымен таныстыру;
  • – туған өлкенің табиғи ортасының алуан түрлілігі жайлы көзқарас қалыптастыру;
  • – тірі табиғат нысандары мен құбылыстардың бір-біріне тәуелділігін, байланысын, табиғат заңдарын оқып-білу;
  • – биология, география, химия, физика сабақтарында алынған білімді өмірлік тәжірибеде қолдана білу;
  • – өз елді мекенінің, ауданы мен облысының қазіргі кездегі өмірі және экономикасымен таныстыру;
  • – туған өлкесінің дамуы проблемаларын оқып-білуге жетелеу:
  • – табиғатқа дұрыс қарау нормаларын меңгерту;
  • – алынған білімді қазіргі кездегі экологиялық проблемаларды шешу барысында қолдана білу;
  • – туған өлке табиғатының ерекшеліктерін оқу;
  • – қажетті ақпаратты іріктеу дағдысын меңгеру.

Мектеп пәндерінің мазмұнындағы өлкетануды сипаттайтын ерекшеліктер:

  • – тарихи және ұлттық-мәдени өлкетану (ата-бабалар тарихы, шығу тегі, тарихи ескерткіштер, ежелгі қоныс-мекендер, салт-дәстүр, әдет-ғұрып, өнеге, өмір сүру салтының ерекшеліктері және құндылықтары);
  • – табиғи-географиялық өлкетану (жергілікті жердің климаты, жер бедері, топырағы, өзен-көлдері, пайдалы қазбалары, экологиясы, экологиялық проблемалары);
  • – биологиялық өлкетану (өсімдік түрлері, жануарлар әлемі);
  • – әдеби өлкетану (жергілікті ұлттардың әдеби мұралары және ауыз әдебиеті, жергілікті ақын-жазушылардың шығармалары);
  •  
  • – химиялық өлкетану (ауыз суының сапасы, ауаның ластануы, жергілікті жердегі тау-кен өнеркәсіптері т.б.);
  • – әлеуметтік-географиялық өлкетану (халықтың тығыздығы, елді мекендердің орналасу сипаты, ұлттық қолөнер түрлері, басқа елді мекендерден, аймақтардан алшақтығы, байланыс құралдары);

– әлеуметтік-демографиялық (ұлттық құрамы, жастық-жыныстық құрамы, көші-қон үдерісі, халықтың ұдайы өсуінің сипаты);

  • – әлеуметтік-демографиялық (ұлттық құрамы, жастық-жыныстық құрамы, көші-қон үдерісі, халықтың ұдайы өсуінің сипаты);
  • – әлеуметтік-экономикалық (халықтың өмір сүру деңгейі, еңбек ресурсы, кәсіби-мамандық құрамы, экономикалық даму келешегі);
  • – аймақтың экономикалық салаларының (ауылшаруашылық, құрылыс, таукен, химиялық т.б.), шығаратын өнімдері;
  • – әкімшілік-саяси (өлкенің шекарасы мен аумағы, инфрақұрылымының түрлері, басқару органдарының қызметі және жұмысты ұйымдастыруы);
  • – мәдени өлкетану (жергілікті ұлттардың ұлттық әндері мен билері, бейнелеу және сәулет өнері, қолөнері, жергілікті сазгерлердің музыкалық шығармалары, суретшілердің, мүсіншілердің, архитекторлардың туындылары т.б.);
  • – саяси (саяси факторлардың өлкенің өміріндегі рөлі, аймақтармен, елдермен қарым-қатынасы).

Өлкетану жұмыстарын жасөспірімдерді тәрбиелеудегі ерекшеліктері:

  • – тарихи мәліметтермен тығыз байланыста болғандықтан, тарих ғылымдары және тарих оқу пәнінің негізгі ұстанымдары, әдістері, құралдарымен сипатталады;
  • – оқушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруда өлкетану жұмыстары жетекші фактор болып табылады;
  • – өлкетану жұмыстары экологиялық мәдениетті қалыптастыруда жаратылыстану пәндерімен, әсіресе географиямен, биологиямен және экологиямен тығыз байланыстылығымен сипатталады;
  • – өлкетану жұмыстарының ерекшелігі топонимика (гректің «топос» – орын, жер, «онома» – атау деген екі сөзінен тұрады, яғни жер-су атаулары деген сөз), ономастика (гректің onomastike – ат беру өнері, тіл білімінің жалқы есімдерді зерттейтін саласы) сияқты ғылымдардың, білімдердің өзгешеліктерімен анықталады.

Өлкетану материалдары арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу педагогикалық үдерістің: түсінік қалыптастыру – білім беру – біліктілік – практикалық ісәрекетке баулу атты тізбегін құрастыруды көздейді. Мұғалім алдымен оқушылардың бойында:

  • Өлкетану материалдары арқылы отансүйгіштікке тәрбиелеу педагогикалық үдерістің: түсінік қалыптастыру – білім беру – біліктілік – практикалық ісәрекетке баулу атты тізбегін құрастыруды көздейді. Мұғалім алдымен оқушылардың бойында:

‒ Отан адамның дүниеге келген жері ретінде, туған жердің табиғаты, ана тілі, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, тарих, туған өлке тұрғындарының өміріндегі ұлттық ерекшеліктер, отансүйгіштік сезім туған өлкеге деген көзқарас түсініктерін қалыптастыру;

  • ‒ Отан адамның дүниеге келген жері ретінде, туған жердің табиғаты, ана тілі, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар, тарих, туған өлке тұрғындарының өміріндегі ұлттық ерекшеліктер, отансүйгіштік сезім туған өлкеге деген көзқарас түсініктерін қалыптастыру;
  • ‒ ұжымда және өздігінен жеке жұмыс істеу барысында оқушы «Отан», «туған жер» ұғымдарын меңгеруі тиіс, оқушыны туған өлкенің тарихын, өзінің ата-тегін, олардың тарихын өз бетімен оқып-білуге, Отанға, еңбек етуге, қоршаған адамдарға қарасты өзінің көзқарасын анықтауға, саралауға қажетті білімді қалыптастыру;
  • ‒ оқушы саралау, түсініп оқу, ерінбей тірнектеп материал жинау, мұрағатта жұмыс істеу, экскурсияны жүргізуші дағдыларын үйрену арқылы біліктілігін арттырады;
  • ‒ өлкетану жұмысының түрлері: саяхат, экскурсия, бақылау жүргізу, кеппешөп жинау, тәжірибелер жасау, мамандық иелерімен кездесулер тағы басқа практикалық іс-әрекеттерді оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, құндылық көзқарастарын қалыптастыруға, білуге деген қызығушылықтарын арттыруға бағыттау.


Достарыңызбен бөлісу:
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
білім беретін
Барлы конкурс
республикасы білім
бойынша жиынты
ызмет регламенті
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
идаларын бекіту
Республикасы кіметіні
облысы кімдігіні
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік ызмет
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дістемелік сыныстар
Мектепке дейінгі
дебиеті маманды
дістемелік материалдар
білім беруді
ауданы кіміні
жалпы білім
конкурс туралы
мектепке дейінгі
рметті студент
облысы бойынша
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
дарламасыны титулды
Конкурс жариялайды
дістемелік кешен
мерзімді жоспар
разрядты спортшы
мелетке толма
ызметтер стандарттарын
директоры бдиев

Loading...