Меббм қазақстан нуо казахстанско



Pdf көрінісі
бет2/5
Дата11.04.2022
өлшемі218.93 Kb.
#219915
1   2   3   4   5
Байланысты:
сроп 10 иммуно Альжанова А
Эссе Ұстаздық -ұлы қызмет
 

 

 

 

 

 

 

 

 


1.Негізгі бөлім 

1.1. Ауыз қуысының аллергиялық аурулары 

 

Қазіргі  стоматологиялық  тəжірибеде  аллергиялық  реакциялар  жиі  кездеседі. 



Мəселенің  күрделілігі  науқастарды  амбулаторлық  қабылдаудың  бірқатар 

спецификалық 

ерекшеліктерімен 

байланысты. 

Біріншіден, 

бұл 


мамандандырылған  көмектің  жаппай  түрі,  ол  көбінесе  қатар  жүретін 

аурулардың  фонында  көрсетіледі.  Сонымен  қатар,  жақ-бет  аймағы  күшті 

рефлексогендік  аймақ  болып  табылады  жəне  əрдайым  қол  жеткізілмейтін 

барабар  анестетикалық  қолдауды  қажет  етеді.  Сондықтан  науқастарда 

стоматологиялық  араласудан  қорқу  бар,  бұл  ауырсынуға  сезімталдықты 

арттырады.  Жүйке  жəне  липоталамо-гипофиз-бүйрек  үсті  жүйесінде 

өзгерістер  орын  алады,  олар  жанама  əсерлермен  жəне  реакциялармен 

көрінеді. Екіншіден, өмірлік маңызды органдардың бұзылуын анықтау үшін 

науқасты  тексеру  мүмкіндіктері  шектеулі  жəне  əдетте  оларға  уақыт  жоқ. 

Үшіншіден,  тітіркенуді  қабылдау  шегінің  төмендеуін  жəне,  əрине, 

патологиялық  деңгейге  дененің  стресстік  реакциясының  жоғарылауын 

тудыратын  максималды  психо-эмоционалды  стресс  кезеңінде  көптеген 

науқастарда шұғыл стоматологиялық араласулар жасалады. 

 

Төртіншіден,  анестетикалық  препараттардың  ықтимал  қауіптілігі  туралы, 



сонымен  қатар  кейде  пациенттердің  өміріне  қауіп  төндіретін  асқынулардың 

өтпелі дамуы туралы ұмытпау керек. 

 

Аллергиялық  реакциялармен  байланысты  аурулардың  3  түрін  ажырату 



қажет, атап айтқанда стоматологиялық тəжірибеде: 

 

1) жедел жоғары сезімталдық реакциясымен байланысты аурулар: 



 

* анафилактикалық шок

 

* ангиоэдема ангионевроздық ісіну; 



 

* есекжем; 

 

2) кешіктірілген жоғары сезімталдық реакциясымен байланысты аурулар: 



 

* бекітілген медициналық стоматит; 

 

* жалпы токсико-аллергиялық стоматит 



 

(катаральды,  катаральды-геморрагиялық,  эрозиялық-ойық  жаралы,  ойық 

жаралы 

 



некротикалық стоматит, хейлит, глоссит, гингивит); 

 

3) жүйелі токсикалық-аллергиялық аурулар: 



 

* Лайелл ауруы; 

 

* көп формалы экссудативті эритема; 



 

* Стивенс-Джонсон синдромы; 

 

* созылмалы қайталанатын афтозды стоматит; 



 

* Бехчет синдромы

 

* Шегрен синдромы. 



Бірден жоғары сезімталдық реакциясымен байланысты аурулар. 

 

Анафилактикалық  шок  -  Нақты  көріністері  жоқ,  бірақ  көбінесе  өлімге 



əкелетін  ең  қорқынышты  аллергиялық  ауру.  Оның  басты  ерекшелігі  - 

кенеттен пайда болуы. 

 

Дəрілік  анафилактикалық  шок  ауруды  дəрі-дəрмекпен  емдеу  кезеңінде  дені 



сау балалардың есірткіні қолданғанына қарағанда 10 есе жиі дамитыны атап 

өтілді.  Белгілі  қауіп  факторы  дəрілік  заттарды  енгізу  əдісі  болып  табылады, 

сондықтан  препараттарды  парентеральді,  əсіресе  көктамыр  ішіне  енгізуге 

байланысты  шок  жиірек  дамып,  анафилактикалық  реакцияның  ауырлығы 

айқынырақ  болады.  Анафилактикалық  реакцияның  даму  жылдамдығы 

организмнің  сенсибилизация  дəрежесіне  де  байланысты.  Мысалы,  ол 

стрептомицинді  бұлшықет  ішіне  енгізгеннен  кейін  1,5  сағаттан  кейін 

басталуы  мүмкін.  Сонымен,  анафилактикалық  шок  AT-реагиндерінің 

түзілуіне негізделген жедел түрдегі аллергиялық реакцияны білдіреді. 

 

Клиника. 



 

Анафилактикалық  шоктың  клиникалық  көріністері  əртүрлі,  бірнеше 

клиникалық нұсқалары болуы мүмкін: 

 

1. Жедел симптомдары басым болатын гемодинамикалық вариант 



 

жүрек-қан  тамырлары  жеткіліксіздігі:  əлсіз  жылдам  пульс,  терінің 

гиперемиясы,  бланшингпен  ауысады,  қатты  терлеу,  қан  қысымының 

төмендеуі, науқас есін жоғалтады. 

 

2. Церебральды вариант. Науқас балалар мазасызданады, бар 



 


қорқыныш сезімі, құрысулар, церебральды ісіну белгілері (бас ауруы, құсу, 

 

эпилептиформалы ұстамалар, гемиплегия, афазия жəне т.б.). 



 

3. Асфиксиялық нұсқа – тыныс алу бұзылыстары басым 

 

(бронхоспазм, кеңірдектің, өкпенің ісіну симптомдары). 



 

4.  Абдоминальды  вариант  –  асқазан-ішек  жолдарының  бұзылыстары  басым 

(жүрек айну, құсу, диарея, асқазанның, ішектің ауыруы). 

 

Гипертонияны енгізген сəттен бастап клиникалық белгілердің пайда болуына 



дейін  анафилактикалық  шоктың  даму  уақыты  бірнеше  минуттан  жарты 

сағатқа  дейін  созылады.  Жасырын  кезең  неғұрлым  қысқа  болса,  соғұрлым 

қиын  болады.  Анафилактикалық  шоктың  ауырлық  дəрежесінің  үш  дəрежесі 

бар:  жеңіл,  орташа,  ауыр.  Ағынның  жылдамдығы  бойынша  фульминантты, 

қайталанатын, абортивті шок бөлінеді. 

 

Емдеу. 



 

Анафилактикалық  шокпен  күресу  анафилаксияның  алғашқы  белгілерінде 

дереу басталуы керек жəне мыналарға бағытталған болуы керек: 

 

1)  аллергенді  ағзаға  одан  əрі  қабылдауды  тоқтату  немесе  оның  сіңуінің 



төмендеуі  (егер  препарат  бұрыннан  енгізілген  болса).  Неліктен  жгут 

инъекция  орнынан  жоғары  қолданылады  немесе  адреналиннің  0,3-0,5  мл 

0,1% ерітіндісін үгітеді; 

 

2)  тілдің  тартылуынан  немесе  құсудың  аспирациясынан  асфиксияны 



болдырмау  үшін  төменгі  жақты  алға  қарай  итеріп,  басты  төмен  қаратып 

арқаға  көлденең  күй  беру,  мойын,  кеуде,  іш  қуысын  босату,  оттегімен 

қамтамасыз  ету.  Өздігінен  тыныс  алу  болмаған  жағдайда  механикалық 

желдету басталады; 

 

3)  симпатомиметиктерді  енгізу  арқылы  қан  қысымын  жоғарылату:  тері 



астына немесе бұлшықет ішіне 0,5 мл 0,1% адреналин ерітіндісі немесе 0,3-

1,0  мл  0,1%  мезатон  ерітіндісі.  Бұл  қан  қысымын  міндетті  түрде  бақылау 

арқылы жасалады. 

 

Квинкенің ангионевроздық ісінуі. 



 

Бұл  ауру  терінің  жəне  тері  астындағы  тіндердің  немесе  еріннің,  көздің, 

кеңірдектің,  бронхтың,  жыныс  мүшелерінің  ауыз  қуысының  шырышты 

қабығының жедел дамып келе жатқан шектеулі терең ісінуімен сипатталады. 

(Бұл  дəнекер  тінінің  қабатының  жəне  гиподермистің  немесе  субмукозды 



қабаттың ісінуі). Алғаш рет неміс терапевті Квинке (1862) сипаттаған. Бұрын 

сенсибилизацияланған  организмде  аллергиялық  реакция  кезінде  бөлінетін 

биологиялық  белсенді  заттардың  əсерінен  микротамырлардың  өткізгіштігі 

жоғарылайды  жəне  тіндердің  ісінуі  дамиды.  Оның  себебі  тамақ,  дəрілік 

аллергендер  (сульфаниламидтер,  антибиотиктер,  ацетилсалицил  қышқылы, 

бромидтер жəне т.б.) əсер етуі мүмкін. Патогенезінде тұқым қуалаушылыққа, 

вегетативті  жүйке  жүйесінің  қозғыштығының  жоғарылауына,  созылмалы 

инфекция  ошақтарына,  асқазан-ішек  жолдарының  ауруларына  ерекше  мəн 

беріледі. 

Клиника. 

 

Ауру кенеттен басталады. Бірнеше минут ішінде беттің əртүрлі бөліктерінде 



айқын  шектелген  ісіну  дамиды.  Терінің  түсі  немесе  өзгермейді.  Ісіну 

аймағында  тіндердің  серпімді  консистенциясының  кернеуі  байқалады, 

қысыммен  шұңқыр  қалмайды,  ісіну  пальпациялау  ауыртпалықсыз.  Квинке 

ісінуі  көбінесе  төменгі  ерінде,  қабақтарда,  тілде,  беттерде,  көмейде 

орналасады, ал көмей мен тілдің ісінуі асфиксияның дамуына əкелуі мүмкін - 

тыныс  алу  қиындайды,  афония  дамиды,  тілдің  цианозы  дамиды.  Ісіну  миға 

жəне  ми  қабықтарына  таралса,  неврологиялық  бұзылулар  пайда  болады 

(эпилептикалық  ұстамалар,  афазия,  гемиплегия  жəне  т.б.).  Квинке  ісінуі 

бірнеше  сағатқа  немесе  күндерге  созылуы  мүмкін,  содан  кейін  ізсіз 

жоғалады, бірақ мезгіл-мезгіл қайталануы мүмкін. Ісіну сирек ауырсынумен 

бірге жүреді, көбінесе балалар тіндердің кернеу сезіміне шағымданады. 

 

Емдеу: 



 

1) аллергенмен жанасуды жою

 

2) антигистаминді (димедрол, супрастин, тавегил жəне т.б.) бұлшықет ішіне 



немесе ішке қабылдау; 

 

3)  витаминдік  терапия  –  тамырлардың  өткізгіштігін  төмендету  үшін 



аскорутин; 

 

4)  көмейдің  ісінуі  кезінде  25  мг  преднизолон  гемисукцинатын  бұлшықет 



ішіне енгізеді; 

 

5)  АҚ  төмендегенде  –  тері  астына  0,1-0,5  мл  0,1%  адреналин  ерітіндісін 



енгізеді. 

 

Қайталанудың  алдын  алу  оны  тудырған  аллергенмен  жанасуды  болдырмау 



арқылы жүзеге асырылады. 

 

Бөртпелер. 



 


Бұл  дермистің  немесе  шырышты  қабықтың  дəнекер  тінінің  қабатының 

шектеулі  уақытша  ісінуі.  Бұл  теріде  жəне  шырышты  қабықшада  қышитын 

көпіршіктердің тез жəне кең таралған бөртпелерімен сипатталатын ауру, олар 

MCR  тамырлардың  өткізгіштігінің  жоғарылауы  нəтижесінде  пайда  болады 

жəне  айналасындағы  тіндердің  ісінуімен  бірге  жүреді.  Көпіршіктер  терінің 

жəне шырышты қабаттың əртүрлі бөліктерінде бірден пайда болады, олар 1-2 

сағатқа  созылады.  Олар  қамыр  консистенциясының  күрт  шектелген 

торттарына ұқсайды, олар ерінге, сирек щекке локализациялануы мүмкін. 

 

Емдеу: 


 

Спецификалық,  иммунологиялық,  патогенетикалық,  симптоматикалық 

терапияны, 

жергілікті 

антисептикалық 

емдеуді 


қамтиды: 

десенсибилизациялық  препараттарды  қолданатын  аппликациялар  мен 

таңулар,  кератопластика.  Квинке  ісінуінің  ауыр  жағдайында  шабуыл  тері 

астына 1 мл 0,1% адреналин ерітіндісін енгізу арқылы тоқтатылады. 

 

Кешіктірілген жоғары сезімталдық реакциясымен байланысты аурулар: 



 

Стоматологиялық  тəжірибеде  фармакотерапияның  асқыну  мəселесі  қазіргі 

уақытта  күшті  аллергендер  болып  табылатын  синтезделген  препараттар 

арсеналының  өсуіне  жəне  қоршаған  ортаның  қолайсыз  факторларының 

əсерінен организмнің сенсибилизациясына байланысты ерекше өзекті болып 

табылады.  Дəрілік  аллергия  (фармакотерапиядан  болатын  асқынулардың  6-

25%-ы)  кез  келген  дəрі-дəрмектен  туындауы  мүмкін  екендігі  атап  өтіледі, 

бірақ  оның  ең  көп  таралған  себебі  антибиотиктер  (пенициллин  жəне  оның 

туындылары,  тетрациклин,  стрептомицин),  сульфаниламидтік  препараттар, 

анальгетиктер, новокаин, йод, бромидтер жəне т.б. Жылдамдық Аллергиялық 

реакцияның  дамуы  мен  ауырлығы  препаратты  енгізу  əдісімен  анықталады, 

сонымен  қатар  сенсибилизацияның  препаратты  жоғары  дозада  қолданғанда 

жиі дамитыны дəлелденген. 

 

Катаральды жəне катаральды-геморрагиялық стоматит, хейлит, глоссит. 



 

Бұл дəрілік аллергияның ең жеңіл түрі. Науқастар қышынуға, күйдіруге, дəм 

сезгіштігінің  бұзылуына,  тамақ  ішкен  кезде  құрғақтық  пен  ауырсынуға 

шағымданады.  Пациенттердің  1/3  бөлігінде  зақымданулар  оқшауланған, 

бірақ  көпшілігінде,  əдетте,  өзгеріс  басқа  органдардың  зақымдалуымен 

біріктіріледі.  Ауыз  қуысын  тексергенде  диффузды  гиперемия,  шырышты 

қабықтың ісінуі байқалады, бұл тілдің бүйір беттерінде жəне жақ беттерінде 

тістердің  ізімен  көрінеді.  Тілде  жіп  тəрізді  папиллярлардың  терең 

десквамациясы пайда болады - «лакталған тіл». Гиперемиямен қатар нүктелік 

қан  кетулер  байқалады,  механикалық  тітіркену  қан  кетумен  бірге  жүреді. 

Жалпы жағдайы бұзылмаған. 

 



Емдеу: 

 

Жергілікті:  антисептикалық  шаюлар,  ауырсынуды  басатын  дəрілер, 



кератопластика. 

 

Жалпы:  препаратты  алып  тастау  немесе  басқасымен  ауыстыру, 



антигистаминдер  (димедрол,  дипразин,  супрастин,  тавегил),  кальций 

препараттары.  Тітіркендірмейтін  тағамдарды  қабылдау  жəне  көп  су  ішу 

ұсынылады. 

 

Эрозиялық жəне ойық жаралы стоматит, хейлит, глоссит. 



 

Бұл  ауру  ауырсынумен  бірге  жүреді,  тамақтану  жəне  сөйлесу  арқылы 

күшейеді. Таңдай, қызыл иек, ерін, жақ, тіл аймағында гиперемия жəне ісіну 

фонында  мөлдір  мазмұны  бар  көпіршіктер  пайда  болады,  олар  ашылғаннан 

кейін  фибринді  жабынмен  жабылған  эрозиялар  пайда  болады.  Жалғыз 

эрозиялар  біріктіріліп,  кең  эрозиялық  беттерді  түзе  алады.  Гингивальды 

папилляр  гиперемияланған,  ісінген  жəне  оңай  қан  кетеді.  Гипосаливация, 

тамақта  ыңғайсыздық,  терлеу  бар.  Баланың  жағдайы  нашарлауы  мүмкін: 

əлсіздік  пайда  болады,  тəбет  төмендейді,  дене  температурасы  38  °  C  дейін 

көтеріледі.  Жақ  асты  лимфа  түйіндері  ұлғаюы  мүмкін,  пальпацияда 

ауырсынады.  Аурудың  ағымының  ауырлығы  патологиялық  өзгерістердің 

таралуына, созылмалы инфекция ошақтарының болуына байланысты. 

 

Емдеу  төзімсіз  препаратты  жоюдан  жəне  антигистаминдерді  тағайындаудан 



тұрады.  Ауыр  жағдайларда  кортикостероидтар  тағайындалады.  Жергілікті 

емдеу:  ауырсынуды  басатын  дəрілер,  ауыз  қуысын  антисептикалық  емдеу. 

Тітіркендірмейтін тағамдарды қабылдау жəне көп су ішу ұсынылады. 

 

Ойық жаралы некротикалық стоматит, хейлит, глоссит. 



 

Ауру  тек  ауыз  қуысының  шырышты  қабатында  оқшауланғанда  сирек 

кездеседі.  Ол  əдетте  терінің,  шырышты  қабаттардың  жəне  ішкі  ағзалардың 

зақымдалуымен  ауыр  жалпы  аллергиялық  реакциялардың  фонында  дамиды, 

фузоспириллярлық  симбиоз  арқылы  сенсибилизацияға  гиперергиялық 

реакция  ретінде  организмнің  реактивтілігінің  төмендеуімен  жедел  дамиды. 

Ауру  дененің  жалпы  жағдайының  бұзылуымен  жүреді.  Науқастар  жалпы 

əлсіздікке,  бас  ауруына,  тəбетінің  төмендеуіне,  ауыз  қуысының 

ауырсынуына,  тамақ  ішкенде,  сөйлескенде  күшейетініне,  аузынан  иіс 

шығатынына, сілекей бөлінуінің жоғарылауына, дене қызуының көтерілуіне 

шағымданады. 

 

Емдеу  ауруды  тудырған  препаратты  тоқтатудан  тұрады.  Антигистаминдер 



тағайындалады, ауыр жағдайларда кортикостероидтар, гемодез, полиглюкин 

жəне  т.б.  Жергілікті  емдеу  антисептикалық  емдеуді,  некроздық  массаларды 




жоюды,  протеолитикалық  ферменттерді,  ауырсынуды  басатын  заттарды, 

кератопластиканы 

қамтиды. 

Сульфаниламидтерге, 

барбитураттарға, 

тетрациклиндерге  жоғары  сезімталдықпен  жиі  кездесетін  фиксацияланған 

дəрілік  стоматит  1,5  см-ге  дейін  дөңгелек  немесе  сопақша  дақтардың  пайда 

болуымен  сипатталады,  олардың  ортасында  серозды  құрамы  бар  тез 

ашылатын  көпіршік  пайда  болады,  нəтижесінде  кең  көлемді  біріктірілген 

эрозия. Препаратты 10 күн бойы тоқтатқаннан кейін процеске рұқсат етіледі, 

бірақ  препаратты  қайтадан  қабылдағанда  процесс  міндетті  түрде  сол  жерде 

қайталанады.  Көптеген  бір  мезгілде  сыртқы  жыныс  мүшелерінде  ұқсас 

бөртпелер  пайда  болады.  Процесс  жанумен  бірге  жүреді.  Сирек,  процесс 

көрінетін  қабыну  реакциясынсыз  өтеді,  бірақ  кең  таралған  шиеленіс 

көпіршіктерінің пайда болуымен шектеледі. 



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Қазақстан республикасы
оқыту мақсаттары
білім беретін
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
республикасы білім
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
қызмет стандарты
арналған жиынтық
болып табылады
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
жалпы білім
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
пәнінен тоқсанға
нтізбелік тақырыптық
Әдістемелік кешені
Инклюзивті білім
республикасының білім
туралы жалпы
білім берудің
Қазақстанның қазіргі
туралы хабарландыру
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
пайда болуы