Материалдық нысанда болады



Дата11.04.2022
өлшемі16.78 Kb.
#219795
Байланысты:
Культуралогия


"Мәдениет" денег ұғымның аясы өте кең. Сондықтан да полар, "мәдениет" ұғымының көптеген анықтамасы бар. Адам ой-насосы мен әрекетінің нәтижесінде туындаған құндылықтарды біз мәдениет дейміз. Мәдениетті кейде шартты түрде материаллодық және рухани деп екіге бөледі.Мәдениет Адамойнасосықұндылықтарды. Мәдениет (латын. Cultura - өңдеу, егу деген сөзінен шыққан) – табиғат объектісіндегі адамның әрекеті арқылы жасалатын өзгерістер. Бұл сөзде адам еңбегінің ерекшелігі, оның адамның іс-әрекетімен байланыстылығы, адамның және оның қызметінің бірлігі негізделген. Кейіннен «мәдениет» деген сөз жалпылық маңыз алды, адам жасағанның бәрін де «мәдениет» деп атады. Осы ұғымда мәдениеттің мазмұнды белгілері, түсінігі көрсетілді. Мәдениет – адам жасаған «екінші табиғат». Мәдениет – жеке адамның өмір сүру мақсаты мен құндылық жүйесі, адамның өмір сүрген ортамен қарым-қатынасы. Материалдық және рухани мәдениет Адам, оның қызметімен өзара қатынасы бар жерде мәдениет бар. Бірақ материалдық және рухани мәдениетті бір-бірінен ажырата білу қажет. Мәдениет материалдық және рухани: бірі-материалдық өндірістің, екіншісі-рухани өндірістің өнімі деп қаралады. Себебі материалдық және рухани мәдениеттің өнімдері – еңбек құралдары және көркем шығырмалар әр түрлі мақсатта пайдаланылады. Олай болса материалдық және рухани мәдениеттің қызметтік ерекшеліктері бар екен. Сонымен қатар бұл екеуі – материалдық және рухани мәдениет тұтастыққа ие. Материалдық мәдениетті мәдениетке айналдырған адамның идеясы мен білімі, ал рухани мәдениеттің өнімі материалдық нысанда болады, соның нәтижемінде ол объектіге айналуы мүмкін және қоғамдық өмірдің факторы болып қалады. Сондықтан мәдениетті материалдық және рухани демей-ақ, тұтас бірлікте алып қарауға да болады. Мәселе бұларды ажыратуда емес, бүкіл қоғамның дамуына сәйкес, органикалық бірлігін мойындауда. Мәдениет Қолмен ұстап, көзбен көруге болатынь дүниелерді материаллодық мәдениет үлгілері дейміз. Ал қолмен ұстап, көзбен көруге болмайтын, тек санамен, түйсікпен қабылданатын мәдениет жетістіктерін біз рухани мәдениет дейміз. Рухани және материаллодық мәдениет үлгілерінің арасында тұйық шок жоқ. Кейде материаллодық мәдениет үлгілері руханияттың үлгісі болып табылады. Мәдениет – адамдықтың өлшемі, ол адамның қоғамдық мән есебінде дамуын сипаттайды. Сондықтан мәдениет адаменя тікелей қатынаста өмір сүреді. Ол қатынастың мәні монада, адам бұрыннан жасалып келген мәдениетті бойына сіңіреді, қабылдайды, өзінің болашақ қызметінің алғышартына айналлодырады. Сөйтіп өз білімін, икемін, қабілетін дамыта отырып, өзінің мәдениетті, адамдық мәнін жасайды. Материаллодық мәдениетсіз рухани мәдениет қалыптаспайды. Мысалы, радио, теледидар, компьютер, түрлі ғимараттар, мұражайлар сияқты түрлі материаллодық игіліктер арқылы рухани мәдениет тараллоды. Би, ән айту, жир жирлау құралсыз іске асырылмайды.  Ел мәдениеті неге байланысты? Олар театрларға, басқа да мәдени ошақтарға, сән-салтанаты, барлық жағдайы бар демалыс орындарына, т.б. байланысты. Оларды игілікке пандалана білу де мәдениеттің бір салаты. Сөйтіп, материаллодық және рухани мәдениет тікелей байланысты кен. Одан шығатын қорытынды, мәдениет – қоғамның материаллодық және рухани байлығының жиынтығы. Адам, оның қызметімен өзара қатынасы бар жердь мәдениет бар.Бірақ материаллодық және рухани мәдениетті бір-бірінен ажирата білу қажет. Мәдениет материаллодық және рухани: бірі-материаллодық өндірістің, екіншісі-рухани өндірістің өнімі деп қаралады. Себебі материаллодық және рухани мәдениеттің өнімдері – еңбек құралдары және көркем шиғырмалар әр түрлі мақсатта пандаланылады. Олай бокса материаллодық және рухани мәдениеттің қызметтік ерекшеліктері бар кен. Сонымен қатар бұл екеуі – материаллодық және рухани мәдениет тұтастыққа ие. Материаллодық мәдениетті мәдениетке айналлодырған адамның идеясы мен білімі, ал рухани мәдениеттің өнімі материаллодық нысанда болады, соның нәтижемінде ол объектіге айналуы мүмкін және қоғамдық өмірдің факторы болып қалады. Сондықтан мәдениетті материаллодық және рухани детей-ақ, тұтас бірлікте алып қарауға да болады. Мәселе бұларды ажиратуда емс, бүкіл қоғамның дамуына сәйкес, органикалық бірлігін мойындауда. Өміршең мәдениет қоғамдық адамант ажиратылмайды, адам – мәдениет субъектісі. Оның адамдық запасы тілдің игеру нәтижесі, қоғамдық өмір сүретін құндылықтарға, әдет-ғұрыпқа ену, осы мәдениетке тән іс-әрекеттің дағдысын бойына сіңіруі. Қоғамның материаллодық дәрежесі жоғары болған сайын рухани өмір де жоғары болмақ. Біздің қазіргі қоғамдағы қиын жағдай осы өтпелі кезеңде туып отыр. Біріншіден, қаражаттың жетіспеуінен көптеген мәдени ошақтар асып-тосып, істен шығуда. Ауылдық жерлерде клуб тар, кітапханалар жабылып жатыр. Қалалы жерлерде кинотеатрлардың, театрлардың материаллодық негізі құлдырап, төмендеді. Екінші жағынан, жалақының аздығынан көптеген талант иелері суда-саттыққа ауысып кетті. Мәдениет ұғымының қалыптасуына ежелгі Рим ойшылдары да өз үлесін қосты.(Цицерон) • Ортағасырлық дәуір мәдениетінің негізгі құндылығы құдай еді. Қайта өрлеу дәуірінде мүлде жаңа таным қалыптасты. 1920 жылдан бастап 1950 жылға дейін ұғымның 157 анықтамасы шықты. Қазіргі кезде ғалымдардың пікірінше 500-дің үстінде мәдениеттің анықтамасы бар көрінеді.

Достарыңызбен бөлісу:




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
Сабақ жоспары
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
Қазақстан республикасы
рсетілетін қызмет
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Жалпы ережелер
білім беретін
бағалау тапсырмалары
бекіту туралы
республикасы білім
оқыту мақсаттары
жиынтық бағалаудың
қызмет стандарты
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
арналған жиынтық
болып табылады
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
жалпы білім
Әдістемелік кешені
нтізбелік тақырыптық
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Мектепке дейінгі
Зертханалық жұмыс
республикасының білім
оқыту әдістемесі
Инклюзивті білім
туралы хабарландыру
білім берудің
Жұмыс бағдарламасы
туралы жалпы
қазақ тілінде
Қысқа мерзімді
тақырыптық жоспар
пайда болуы
пәнінен тоқсан