Мамандығы бойынша Жұмыс оқу жоспары негізінде құрастырылған

Loading...


бет3/7
Дата02.04.2020
өлшемі0.55 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Сұрақтар

  1. Әлеуметтік жұмыс мамандық ретінде қай кезде пайда бола бастады?

  2. Неге қоғам әлеуметтік жұмысқа қажетсінуде, оның мәні неде?

Әдебиет:


Н.ә.1,2,3

Қ.ә.6,8,9.


2- Дәріс. Әлеуметтік жұмыс тарихы: шет елдік және отандық тәжірибелер.
Дәріс мақсаты: Әлеуметтік жұмыс тарихының мәнін, мағынасын, оқытылу

мақсатын, қоғамдағы орнын шетелдік және отандық тәжірибелерді баяндау.



Түйін сөздер: әлеуметтік жұмыс, стратегиясы ,

эффективтілігі, субьектісі мен обьектісі;



Жоспар:

1.Әлеуметтік жұмыс тарихы туралы түсінік.

2.Қазақстандағы Әлеуметтік жұмыс мамандығының даму процесі.

3.Ресейдегі әлеуметтік жұмыс. Шет елдік тәжірибелердегі әлеуметтік жұмыс әдістемесі мен әдіснамасы.


1. Әлеуметтік жұмыс қоғамдық құбылыс, адамдардың ерекше қызмет сферасы ретінде пайда болып, дамудың белгілі жолынан өтіп, арнайы ғылыми зерттеулердің жиі обьектісі болып тұр. Қазіпгі уақыттағы әлеуметтік жұмыстың теориялық негізі 3 бағытта жүріп отыр. Біріншіден, әлеуметтік жұмыстың әлеуметтік философия, әлеуметтік тарих, әлеуметтік саясат, әлеуметтік психология, мәднеиеттану сияқты пәндердің ішінен ғылым ретіндегі орыны анықталады. Екіншіден, зерттеудің ерекше обьектісі ретінде әлеуметтік жұмыстың жеке теориялық константына зерттеу жүргізілуде, үшіншіден қоғам мен адам туралы басақа ғылымдармен өзарабайланысы анықталды.

Әлеуметтік жұмыстың ғылым ретінде қалыптасуының шетелдік тәжірибесін тарихи талдау оның теориялық негізделуінің бастапқы сатылары қайырымдылық қызметінің дамуымен байланыстылығын растайды. Әлемнің көп елдерінде әлеуметтік жұмыстың ғылыми білімдер саласында теориялық өсуі екі бағытта дамуда:



  • әлеуметтік жұмыс теориясында әлеуметтік қорғау, әлеуметтік кепілдіктер, әлеуметтік қызмет көрсету, күрделі өмір жағдайындағы адамдарға көмек пен қолдау туралы жүйелі түсініктер қалыптасты.

  • әлеуметтік технологиялардың заңды фундаментінің құрылуына әлеуметтік жұмыс теориясының біртұтас тәсіліне бағдар күшейтілді.

Әлеуметтік жұмыс теориясы оның ғылым ретінде қалыптасуы туралы сөз қозғауға мүмкіндік беретін барлық құрылымдық белгілері бар: ол ерекше зерттеу пәніне тән заңдылыққа, қызметтің ерекше түсінігіне, категориясына, қағидасына және әдісіне ие. Осыған байланысты оған пәнаралық сипат беріп, қолданбалы ғылымдардың тобына жатқызады. Соңғы жылдардағы әлеуметтік жұмыстың теориялық негізін өңдеу амалдарын талдау барысы бұл негіздеулер бір-біріне байланысты пәндерге сүйенетінін растайды.

«Әлеуметтік жұмыс» ғылыми пәннің теориялық білім деңгейі, ішкі құрылымы әлі де анықталуда. Әлеуметтік жұмыстың ғылыми статусына берілген баға екі бағытқа басымрақ топталды: бірінші жақтаушылар әлеуметтік жұмыстың теориялық негізін қоғам мен адам туралы бірнеше өзара байланысты ғылымдар құрайды деп шығады (әлеуметтік философия, антропология, әлеуметтану, медицина, құқық, психология, этика және т.б.), екіншіні жақтаушылар әлеуметтік жұмыстың ішінде теориялық және қолданбалы аспектілері бөлінетін ғылыми пән ретіндегі дербестігін дәлелдейтін әрекеттер жасалынды.

Дұрыс бағалау үшін, жақсы жақсы жоспар құру үшін, дұрыс шешім қабылдау үшін әлеуметтік қызметкер білімнің түрлі салаларын білуі тиіс, яғни адамның құқығы мен міндеті, өз міндеті мен құқығын. Әлеуметтік қамсыздандыру мен көмекеке қатысты сұрақтардың барлық заңдарын психология, педагогика, саясаттану негіздеріне білуі тиіс. Басқару жоспарын құру алдында, әрқашанда, әлеуметтік жұмыстың клиенттері – ерекше адам екенін естен шығармау керек. Олар көмекке зәру болады; олар ауру адамдар, олардың ішінде – жұмыссыздар,көп балалы отбасылар,нашақорлар, ішкіштер т.б.) адамдар бар. Әлеуметтік жұмыстың мақсаты – клиентердің мұқтажын қанағаттандыру. Әлеуметтік жұмыс теориясы мен практикасы адамды қиындықтан

шығаруды со ңиомәдениеттің принциптеріне сүцене отырып шешеді.

Христиандық парадигма- әлеуметтік тенсіздікті жоюға, адамдарға

мейірімділікпен қарап,оларға көмек көрсетуге бағытталған.. Әлеуметтік

мәселелердің шешілуі қойылған тапсымаларды жетістігіңе бағынады.

Батыс және Отандық теорияның парадигмасы. Әлеуметтік жұмыс

ұқсастықтары және айырмашылықтары.

Парадигма ол: доктриналық көмек ұйымдастыру формасы жеке басына

субъект-субъектің мәдени тарихи көмегі.

Шет елдегі әлеуметтік жұмыс ғылым ретінде тарихи кезеңдерден өтеді,

сонымен қатар оның мінездемеленген сөздерінің түсініктері бар.

Теоретикалық парадигманың қалыптасу кезеңдері:

Әлеуметтік байланысты кеңінен түсіну үшін philos сөзінің мағынасын білу

қажет.Достастық – әлеуметтік байланыста кеңінен қолданылады.

Қоршаған ортаға мейірімділікпен қарау туралы ойлардың қалыптасуы

ұнамдылық концепциясымен немесе мейірімділік, оның негізгі принципі агапэ

қоршаған ортаға деген махаббатты дәріптейді.

Батыс қоғамдарының суреттеуінше адам құқығы имплицитті кон цепте,

яғни кедейшілік пен пауперизмді, жою басым болды.

Әлеуметтік жұмыс теориясының қалыптасуы клиент қажеттіліктерін

профессионал ретінде интерпретация жасау арқылы шешу. Ол әлеуметтік

психологиялық және әлеуметтік экономикалық факторлардан тұрады.

1920-1930 жылдар аралығындағы әлеуметтік жұмыс теориясы.

Теоретикалық зерттеу жүргізуден көптеген жетістіктерге жеткен

М.Ричмонд болды. Көмекке мұқтаж адаммен жеке жұмыс жүргізу әдісін жазды.

Өның негізі – медициналық әдісте, бихевиоризмнің психологиялық мектептерінде

Фрейдтің психоанализінде көрініс табады.

1917 жылы Ричмондтың Әлеуметтік диагноз деген әлеуметтік жұмыстың

жеке методологиялық теориясының негізгі кітабы шықты. Ричмонд әлеуметтік

жұмысты көмек көрсету өнері деп атады.

Әлеуметтік көмек үрдісінде интерактивті элементтер көрінеді.

- рессурстарды қолдану

-клиент мәселесін шешуге көмектесу

- клиентке өз қабілетін дамытуға өзінің сыртқы әлеуметтік

бағдарламаларымен жұмыс істеуге көмектесу.

Ричмонд әлеуметтік қызметкерді клиентке көмек көрсетудің басты

принципі деген және оған жеке даму принципін ұсынады.

1930-1945 жылдардағы әлеуметтік жұмыс теориясы.

Бұл кезеңде теориялық әдістемелер дами бастады. Диогностикалық және

фуекционаолдық метептерде ғылымы пікір-талас, тұрмысы нашар адамдарға

қолдау көрсету әдістемелері қалыптасты. Диагностикалық ұқсастықтың ұзақ

дамуы Гамильтонның қызметімен тығыз байланысты, ол диагноз терминіне жаңа

әлеуметтік түсініктеме берді. Диагноз клиенттің жеке басының проблемасын

түсінуде құрылым сияқты емес, әрекет ретінде клиентке қызмет көрсетеді.

Гамильтон бұл ситуацияны тек диагностикалық емес,бағалау мәселесі деп

есептеді.Диагностикалық местеп алдына келесі тапсырмаларды қойды:

Әлеуметтік жұмыс клиентпен жұмыс істегенде модельдерді қолдану.

Клиент пен әлеуметтік қызметкердің өзара байланыс пен шешіміне жалпы қызығушылығы.

Әлеуметтік қызметкердің клиентке әсер етуінің нақтылығы.

Маманның іс-әрекеті әлеуметтік жұмыскердің жауапкершілігі мен

міндеттеріне сәйкес келуі.

Әлеуметтік қызметкермен әлеуметтік қорғау мекемелерінің міндеттерінің

даму деңгецінің тендегі.


Сұрақтар:

1.Әлеуметтік жұмыс теориясы пәні нені зерттейді? Әлеуметтік жұмыстың

субьектісі мен обьектісін анықтау мәселесі.

2. Әлеуметтік жұмыстың қоғамдық мәні мен тарихын сипаттау.



Әдебиеттер.

Н.ә.1,2,3

Қ.ә.10,13,14,15
3-Дәріс. Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік құбылыс және кәсіби әрекеттің ерекше түрі ретінде:ғылыми –практикалық мамандық ретінде.

Мақсаты: әлеуметтік жұмыс әлеуметтік құбылыс және кәсіби әрекеттің ерекше түрі ретінде:ғылыми –практикалық мамандық ретінде анықтау,

Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, әлеуметтік құбылыс, ғылыми –практикалық мамандық.

Лекцияның жоспары:
Сұрақтар:

1 Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік құбылыс ретінде.

2. Әлеуметтік жұмыс кәсіби әрекеттің ерекше түрі ретінде:ғылыми –практикалық мамандық ретінде.

Әдебиеттер.

Н.ә.1,2,3

Қ.ә.6,8,9,11
4-Дәріс. Әлеуметтік жұмыс зерттеу саласы ретінде.

Мақсаты: Әлеуметтік жұмыс зерттеу саласы ретінде анықтау.

Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, кәсіби бейне, кодекс.

Лекцияның жоспары:

1. Әлеуметтік жұмыс ғылым ретінде.

2.Әлеуметтік жұмыс оқу пәні ретінде.

3.Әлеуметтік жұмыс іс -әрекеттің түрі ретінде.



4.Әлеуметтік жұмыс оқу пәні және ретінде ғылыми жүйе ретінде.

Сұрақтар:

1. Әлеуметтік жұмыс зерттеу саласы ретінде



Әдебиеттер.

Н.ә.1,2,3,5

Қ.ә.6,8,9,12
5-Дәріс. Әлеуметтік қызметкердің кодексі.

Мақсаты: Әлеуметтік қызметкердің кодексі мағынасын, ролін түсіндіру.

Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, кәсіби бейне, кодекс.

Лекцияның жоспары:

1. Әлеуметтік жұмыстағы кодекстің маңыздылығы,ролі, мағынасы.

.

1994 жылы июль айында Коломба (Шри Ланке ) қаласында халықаралық федерациясында «Әлеуметтік жұмыстың этикасы, принципі және стандарттарын» қабылдады. Құжаттар екі бөлімнен тұрады: «Әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық декларациясы» және «әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық



стандарттары». Осы құжаттарды қабылдауда Федерация көп жыл жұмыс істеді, бірақ қанағаттанарлықсыз нәтиже болды. Әр мемлекет, әр халықтың өз мәдениеті , өз дәстүрі және тарихы бар, соған байланысты әлеуметтік жұмыстың әр халықтың өз ерекшелігімен бағаланды. Көптеген айтыс тартыстармен қорытындысында осы декларацияға келісті.

« Әлеуметтік жұмыстың этникалық принцптерінің декларациясында» төмендегі принцптерді анықтады:



  • Әр адам өзіне адамгершілік көзқараспен қарауына,

  • Әр адам өз қызығушылығын қанағаттандыруға, басқалардың құқығын бұзбауға, өз пайдасын қоғамға тигізуге.

  • Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік әділеттілікті ұстануы керек.

  • Әлеуметтік жұмыскер білім, біліктілік және дағдыны әр адамға жүйелі көмек көрсетумен қатар, қоғамның дамуына тұлгалық – қоғамдық дау-дамайды шешуге тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыскерлерде дискриминация болмауы тиіс. Ол жынысына, жасына, ұлтына, дініне, діліне,тіліне, саяси ерекшелігіне т.б. қарамауы тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыс әр адамның құқығын және әлеуметтік топтардың құқығын «БҰҰ адам құқығы» және басқа халықаралық құжаттармен жұмыс істеуі тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыскер кәсіби құпияны сақтауға , тіптен заңға қарсы келген жағдайда.

«Әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық стандарттары» бес топқа бөлінеді:

  • Этникалық мінез-құлық стандарттары:

  • Клиентпен өзара қарым-қатынас,

  • Ұйымдар мен мекемелермен қарым-қатынас,

  • Ұжым мүшелерімен құарым-қатынас,

  • Мамандармен қарым-қатынас.

Кәсіби нормалар мен қателіктерді бұзу , бақылауға селқос қарау , кәсіби нормаларды бейқамдық салдарынан, компетентті емес немесе алдын-ала ойланған ниетпен кәсіби нормаларды бұзу ретінде анықталды.Әлеуметтік жұмыскерлер құпияның бұзылуына , балаларға дұрыс қарамаудан сезік тууы, мұндай актілерге көңіл аудармау , зиянкестік ретінде сөзбен қорлау және физикалық зорлық-зомбылық, басқа да әрекеттермен қорлау , ерікті заңсыз шектеу арқылы қателікті орындауға емдеу және түзету мекемелеріне жіберуді сот тәртібі арқылы қарастырады.

Әлеуметтік жұмыстың белгілі сапслы міндеттемелерінің сипатын орындау

үшін кең тұрғыда өз құқығын қолданады:



  1. Клиентттің заң және білікті орындаушы орындарындағы қызығушылықтарын қорғау, көрсете білу;

  2. Мемлекеттік және жеке әлеуметтік практиканы жүргізуде әлеуметтік жұмыскердің арнайы дипломы, лецензияланған арнайы сертификаты болуы тиіс.

  3. Клиентке байланысты керекті мәліметтер социологиялық сұрақтар, диагностикалық зерттеулер жинақтау;

  4. Клиенттің жеке әлеуметтік мәселелерін шешуге байланысты қоғамдық ұйымдардан , мемлекеттік мекемелерден арнайы сұраныстар жинақтау;

  5. Мемлекеттік органдарды өз іс-әрекетіндегі сол және басқа да мәселелерге байланысты жұмыстармен хабардар ету.

  6. Кәсіпорындар мен мекемелерді , комерциялық және қоғамдақ бірлестіктерді, ата-аналар, отбасылар, әлеуметтік жұмыстың волентерларын әлеуметтік бастамалары мен белсендіктері үшін мадақтау;

  7. Отбасы тәрбиесінде әлеуметтік жұмыс көптеген информациялық құралдармен жұмыстарды белсенді насихаттау;

  8. Әлеуметтік мәселелерді шешуде қоғамдық азаматтар қозғалысының бастамаларын қолдау.

Сұрақтар:

1. Әлеуметтік қызметкердің кодексі.



Әдебиеттер.

Н.ә.1,2,3,5

Қ.ә.6,8,10,13
6-Дәріс. Әлеуметтік қызметкердің этикалық және кәсіби бейнесі.

Мақсаты: әлеуметтік жұмыстың негізгі құндылықтарын анықтау, маманның

іс-әрекетіндегі этникалық принцптерін, әлеуметтік жұмыстың стандарттарын

анықтау.

Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, кәсіби бейне, кодекс.

Лекцияның жоспары:

1.Әлеуметтік қызметкердің клиентпен жұмыс жүргізу кезіндегі этикалық міндеттері.

2. Әлеуметтік қызметкер, әлеуметтік жұмыс маманының анықтамалары.

3.Әлеуметтік қызметкердің міндеттері.

4.Әлеуметтік қызметкердің білімі мен біліктілігі.
1994 жылы июль айында Коломба (Шри Ланке ) қаласында халықаралық федерациясында «Әлеуметтік жұмыстың этикасы, принципі және стандарттарын» қабылдады. Құжаттар екі бөлімнен тұрады: «Әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық декларациясы» және «әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық

стандарттары». Осы құжаттарды қабылдауда Федерация көп жыл жұмыс істеді, бірақ қанағаттанарлықсыз нәтиже болды. Әр мемлекет, әр халықтың өз мәдениеті , өз дәстүрі және тарихы бар, соған байланысты әлеуметтік жұмыстың әр халықтың өз ерекшелігімен бағаланды. Көптеген айтыс тартыстармен қорытындысында осы декларацияға келісті.

« Әлеуметтік жұмыстың этникалық принцптерінің декларациясында» төмендегі принцптерді анықтады:


  • Әр адам өзіне адамгершілік көзқараспен қарауына,

  • Әр адам өз қызығушылығын қанағаттандыруға, басқалардың құқығын бұзбауға, өз пайдасын қоғамға тигізуге.

  • Әлеуметтік жұмыс әлеуметтік әділеттілікті ұстануы керек.

  • Әлеуметтік жұмыскер білім, біліктілік және дағдыны әр адамға жүйелі көмек көрсетумен қатар, қоғамның дамуына тұлгалық – қоғамдық дау-дамайды шешуге тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыскерлерде дискриминация болмауы тиіс. Ол жынысына, жасына, ұлтына, дініне, діліне,тіліне, саяси ерекшелігіне т.б. қарамауы тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыс әр адамның құқығын және әлеуметтік топтардың құқығын «БҰҰ адам құқығы» және басқа халықаралық құжаттармен жұмыс істеуі тиіс.

  • Әлеуметтік жұмыскер кәсіби құпияны сақтауға , тіптен заңға қарсы келген жағдайда.

«Әлеуметтік жұмыстың халықаралық этникалық стандарттары» бес топқа бөлінеді:

  • Этникалық мінез-құлық стандарттары:

  • Клиентпен өзара қарым-қатынас,

  • Ұйымдар мен мекемелермен қарым-қатынас,

  • Ұжым мүшелерімен құарым-қатынас,

  • Мамандармен қарым-қатынас.

Кәсіби нормалар мен қателіктерді бұзу , бақылауға селқос қарау , кәсіби нормаларды бейқамдық салдарынан, компетентті емес немесе алдын-ала ойланған ниетпен кәсіби нормаларды бұзу ретінде анықталды.Әлеуметтік жұмыскерлер құпияның бұзылуына , балаларға дұрыс қарамаудан сезік тууы, мұндай актілерге көңіл аудармау , зиянкестік ретінде сөзбен қорлау және физикалық зорлық-зомбылық, басқа да әрекеттермен қорлау , ерікті заңсыз шектеу арқылы қателікті орындауға емдеу және түзету мекемелеріне жіберуді сот тәртібі арқылы қарастырады.

Әлеуметтік жұмыстың белгілі сапслы міндеттемелерінің сипатын орындау

үшін кең тұрғыда өз құқығын қолданады:



  1. Клиентттің заң және білікті орындаушы орындарындағы қызығушылықтарын қорғау, көрсете білу;

  2. Мемлекеттік және жеке әлеуметтік практиканы жүргізуде әлеуметтік жұмыскердің арнайы дипломы, лецензияланған арнайы сертификаты болуы тиіс.

  3. Клиентке байланысты керекті мәліметтер социологиялық сұрақтар, диагностикалық зерттеулер жинақтау;

  4. Клиенттің жеке әлеуметтік мәселелерін шешуге байланысты қоғамдық ұйымдардан , мемлекеттік мекемелерден арнайы сұраныстар жинақтау;

  5. Мемлекеттік органдарды өз іс-әрекетіндегі сол және басқа да мәселелерге байланысты жұмыстармен хабардар ету.

  6. Кәсіпорындар мен мекемелерді , комерциялық және қоғамдақ бірлестіктерді, ата-аналар, отбасылар, әлеуметтік жұмыстың волентерларын әлеуметтік бастамалары мен белсендіктері үшін мадақтау;

  7. Отбасы тәрбиесінде әлеуметтік жұмыс көптеген информациялық құралдармен жұмыстарды белсенді насихаттау;

  8. Әлеуметтік мәселелерді шешуде қоғамдық азаматтар қозғалысының бастамаларын қолдау.

Сұрақтар:

1. Әлеуметтік қызметкердің кодексі маңыздылығы.



Әдебиеттер.

Н.ә.1,2,3,5

Қ.ә.6,8,10,13
7- Дәріс. Нарықтық экономика жағдайындағы әлеуметтік жұмыстың негізгі бағыттары.

Мақсаты: Нарықтық экономика жағдайындағы әлеуметтік жұмыстың негізгі бағыттарымен таныстыру.

Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, жағыз басты және қарттар, мүгедектермен, жетімдермен, отбасымен әлеуметтік жұмыс.

Дәрістің жоспары:


  1. Тұрғындарға әлеуметтік көмек көрсету жұмыстары, әлеуметтік қорғау.

  2. Жағыз басты және қарттармен, мүгедектермен, жетімдермен, отбасымен әлеуметтік-жұмыс.

  3. Отбасы және балалар әлеуметтік жұмыстың обьектілері ретінде

Әлеуметтік жұмыс тың негізгі обьектісі- отбасы. Отбасының әлеуметтік жұмыс обьектісі ретінде қабылдай отырып және оның күрделі әлеуметтік жүйесін көре отырып оның құрылымын, қоршаған ортасын, қызметі мен даму тарихын ескеруі қажет. Қазіргі кездегі отбасы дағдыларын оның педагогикалық тың мүмкіндіктерінінің төмендеуімен отбасы тәрбиесінің мазмұны мен сапасының нашарлауымен айқын көрінеді. Отбасы әлеуметтенудің қуатты құралы болып табылады. Сондықтан отбасының әлеуметтендіретін «емдеу», оның әлеуметтік –педагогикалық қызметін қалпына келтіру уақыттың өмірлік міндеті.

Әлеуметтік қызметтің орталық қызметі- шын жағдайларды өзгерту негізінде адамдардың қатынастарына ықпал ету, олардың арасындағыжәне қоршаған ортасындағы өзара әрекеттенулерді түзеу мен жетілдіру. Осыған орай әлеуметтік жұмыстың отбасымен жұмысының мақсаты мен интегративтік нәтижелі болатын- қоғамдық күтулер, әлеуметтік тапсырысқа сай тұлғаның әлеуметтенуі.

Көптеген балалар жыл сайын өздерінің адамзатқа қосылу жолдарын медициналық және балалар мекемелерінде, балалар үйлерінде өтеді. Көп жағдайда оған себеп болатын бақытсыздық жағдай нәтижесі емес, әлеуметтік сұмдық нәтижесі. Тіпті бұл балалар жеткілікті тамақ, қамқорлық, күтімге мұқтаж болып, лайықты медициналық қызмет көрсетілген жиі ұшырасатын жағдайлардың өзінде олардың дамуы госпиталды синдромымен түнектелген, коммуникативтік-эмоционалдық қатынастардың жетіспеуінен салдарынан туындайтын комплекстен бұл балалар әдетте тек интеллектуалдық дамуында ғана емес, сондай-ақ физикалық дамуында да емес артта қалады, кешірек сөйлейді, сапалы медико-педагогикалық түзетудің барлығының өзінде әрдайым жойылып кете бермейтін көптеген коммуникативтік қиындықтарға ұшырайды. Балалар үйінде ересек балалар оның қабырғасынан тыс өмірге нашар икемделген өздігінен дербес тіршілік етуге қиындықпен бейімделеді. Балалар үйінде өсу үшін өмірлік сценарийінің жартысына жуық жағдайында істі болудың кең таралуы кездейсоқ емес. Соған қоса өз тәрбиесінің залалын балалық шақта отбасылық ролдік жүріс-тұрыс сабақтарын алмауына байланысты өз жанұяларына тигізеді. Адамдармен қарым-қатынаста, еңбек ұжымында олар жиі қақтығысады.

«Тәуекел топтарымен» әлеуметтік жұмыс- бұл топ сол немесе басқа өлшемдер бойынша әлеуметтік жағдайы тұрақтылыққа ие емес, өмірде туындаған қиындықтарды өздігінен жалғыз мүлдем жеңе алмайтын, соның нәтижесінде өздерінің әлеуметтік маңыздылығын, руханиллылығын, моральдік бейнесін жоғалтып, биологиялық қазаға ұшырайтын адамдар категориясы. Тәуекел топтарына адамдардың келесі категорияға жататындар: мүгедектер, жетім-балалар, жүріс-тұрысында ауытқулар бар балалар (әлеуметке қарсы, девианттылық), жалғыз басты аналар, толымсыз отбасылар, қарттар, жалғызбастылар, ақыл-есі кемістер, босқындар, зорлық көргендер, алкоголиктер, нашақорлар, баспанасыздар, экология зардаптарының құрбандары, қылмыскерлер, СПИД-аурулары, жезөкшелер; кейде осы топқа дарынды, оқымысты адамдарды да жатқызатын кездер болады, себебі олар қарым-қатынаста қиындық көрсетіп немесе басқалар үшін «қиын» болып табылады.

Халықтың бұл категорияларын әлеуметтік қорғау келесі бағыттармен жүргізіледі:

Зейнетақылармен қамсыздандыру, әлеуметтік қызмет көрсету және әлеуметтік көмек пен қолдау көрсету.



Сұрақтар:

1. Тұрғындарға әлеуметтік көмек көрсету жұмыстары, әлеуметтік қорғау.

2.Жағыз басты және қарттармен, мүгедектермен, жетімдермен, отбасымен әлеуметтік-жұмыс.

3.Отбасы және балалар әлеуметтік жұмыстың обьектілері ретінде

Әдебиеттер:

Н.ә.1,2,3,5

Қ.ә.6,8,10,13

8- Дәріс. Әлеуметтік қызметкердің біліктілік мінездемелері, кәсіби рольдері мен қызметтері.

Мақсаты: Әлеуметтік қызметкердің біліктілік мінездемелері, кәсіби рольдері мен қызметтерімен таныстыру.
Түйін сөздер: әлеуметтік қызметкер, жағыз басты және қарттармен, мүгедектермен, жетімдермен, отбасымен әлеуметтік-педагогикалық жұмыс.

Дәрістің жоспары: 1.Әлеуметтік қызметкердің біліктілік мінездемелері, кәсіби рольдері мен қызметтері.

Әдебиеттер

Н.ә.1,2,3,5

Қ.ә.6,8,10,13
9-Дәріс Әлеуметік қорғау мен әлеуметтік көмек: субьектісі мен обьектісі.

Мақсаты: Әлеуметік қорғау мен әлеуметтік көмек: субьектісі мен обьектісімен таныстыру.

Түйін сөздер: әлекметтіқ қорғау, әлеуметтік көмек, обьект, субьект.

Дәрістің жоспары:


  1. Қазіргі кезеңдегі әлеуметтік қорғау түсінігі.

  2. Әлеуметттік қорғау сөзінің тар және кең мағынасы.

  3. Әлеуметтік қорғау және әлеуметтік көмектің формалары.

  4. Әлеуметтік қорғау обьектісі мен субьектісі.

Қазіргі жағдайларда әлеуметтік қорғау қоғамның мемлекетттік мүшелері мен әлеуметтік институттарындағы маңызды функциясы болып отыр. Нарықты экономикасы бар мемлекеттер тәжірибесі нарықтың жақсы орындалуында ғана өз жұмысын жақсарта алады. Әлеуметтік қорғау халықтың кең салаларына бағытталған. Бірақ оның нақты іске асырылуы салаларға дифференциаланған: қоғамның еңбекке қабілетті мүшелерге білім саласында түрлі мүмкіндіктер алуға көмек білдіруіне тиісті, мамандықты меңгеруді, жүйесіне еңбек қатынастарды кіргізуді, ал еңбекке қабілетсіз мүшелерге (мүгедектер, жетім-балалар) –қызмет кезінде керекті жағдайлар жасау, көмек пен қолдау көрсету. Ғылыми әдебиеттің анализі көрсеткендей «әлеуметтік қорғау» деген ұғымы бір мағыналы трактовка береді, яғни бұл ұғымның жаңа ғана ғылыми әдебиетке енгізілуінің айтады. Әлеуметтік қорғау деген ұғымын зерттеушілер келесі анықтамамен анықтайды:

1) Өз бостандығы мен құқықтарын қорғау негізінде азаматтардың конституциялық өкілеттіліктерін болжайтын мемлекеттегі тұлғаның статусын конституциялық және нақты жағдайы;

2) Еңбекке қабілетті азаматтарға өз әл-ауқаттылығын көтеруіне тең жағдайлар жасау, ал еңбекке қабілетсіз азаматтарға қоғамдық қорлардың қолданылуына артықшылықтар береді, стипендия, жәрдемақы ретінде материалдық қолдау көрсету.

Басқа авторлар әлеуметтік қорғауды саясат ретінде, әлеуметтік тәуекелдермен ескертілген және индивид, әлеуметтік топ және халық үшін түрлі мәселелердің орындалуын жасайтын қоғам мен мемлекеттің мақсатбағытталған іс-шаралары және құралдары. Бұл тәуекелдер құқықтар, бостандық пен заң қызуғышылықтары, экономикалық өзінділік пен әлеуметтік әл-ауқаттылығын жүзеге асыру мүмкіндіктерін субъектілерінің толық және жеке жоғалтуына әкеледі. Әлеуметтік қорғау дегініміз жалпы үшінші беттерінің пікірлері бойынша ананың баланы тууынан бастап оның қайтыс болу уақытына дейін, яғни оның бүкіл өмір бойы мәселелерін шешуі мемлекет жағынан адамға толық іс-шара жасау жолымен оны әлеуметтік тәуекелдіктерден қорғау. Әлеуметтік қорғау жүйесі дегеніміз халықтың түрлі әлеуметтік топтарының тұрмыс жағдайын қолдау үішін жағдайлар жасап, заңмен бекітілген экономикалық, әлеуметтік, заң құқықтар мен сақтандырулары, әлеуметтік институттар мен мекемелер жиынтығы. Әлеуметтік қорғау әлеуметтік институт ретінде өз тұрмыстағы маңызды және отбасындағы еңбекке қабілетсіз мүшелерінің қажеттіліктерін қанағаттандыра алмауына қажетті құралдарының жетіспеушілігі еңбекке қабілеттілігін жоғалтқан, жұмыстың жоқтығы мен т.б. себептері бойынша заңмен бекітілген азаматтар категориясын айтады. Бұл азаматтарға заңмен бекітілген сәтсіз емес жағдайлар уақытында компенсаторлық міңез-құлық ретінде көмек көрсетіледі. «Әлеуметтік сақтандыру және әлеуметтік қорғау» деген баяндамасында МОТ халықты әлеуметтік қорғау сипаттама беру үшін бір-бірін толықтыратын бөлімдері анықталды: біріншісі – бұл объективті себептері бойынша (ауру, кәрілік, жұмыссыздық, баланың тууы және т.б.) мен еңбекке қабілеттіліктің негізгі жоғалту түрлерін компенсациялауын жасай алатын ақшалы жәрдемақылардың жүйесі; екінші - әлеуметтік жағдайлар комплекстері (медициналық жағдайлар, әлеуметтік және кәсіби реабилитацияның түрлі формалары, жұмысқа орналыстыру жағдайлары, мүгедектерге қызмет көрсету және т.б). (2001 ж)

«ҚР халқын әлеуметтік қорғау концепциясында» әлеуметтік қорғау өмірге қажетті әл-ауқаттарына жетудің нақты деңгейін қамтамасыз ететін және өзінің сәтсіз емес жағдайларынан (кәрілік, денсаулықтың нашарлауы, жұмысты немесе асыраушыны жоғалту және т.б.) экономикалық белсенді бола алмайтын және лайықты еңбек ақы төлену жағдайында өзіңді табыстармен қамтамасыз ете алатын азаматтардың нақты әл-ауқаттылық деңгейі. Сонымен әлеуметтік қорғауды келесі ретпен қарастыруға болады:



  • мемлекеттің маңызды функциясының бірі;

  • әлеуметтік саясатты іске асыру бойынша практикалық қызмет.

Әлеуметтік қорғаудың мазмұны бұл әлеуметтік саясаттың түрлі жақтарын көрсетеді. Әлеуметтік қорғауды кең және тар мағынасында қарастыруға болады. Кең мағынадағы әлеуметтік қорғау дегеніміз – бұл тұлға құқықтарының әлеуметтік сақтандыру жүйесі. Ал тар мағынасында – минимал деңгейіндегі халықтың әлеуметтік әлсіз категорияларына әлеуметтік функциянациялауын қамтамасыз ететін мемлекеттің әлеуметтік саясаты. Және де әлеуметтік қорғау дегініміз – еңбекке қабілетсіз және шектеулі еңбекке қабілетті азаматтарына, отбасындағы еңбекке қабілетсіз мүшелерінің табыстары өзінің отбасы өмір деңгейінің қоғамдық қажеттіліктерін қамтамасыз алмауынан көмек көрсету шаралар жүйесі. «Әлеуметтік қорғау» деген термині халықаралық практикасында баяғыдан қолданылып жатыр. Бірақ біздің мемлекетімізде бұл терминді жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайларында белсенді қолданылып жүр. Бұл термин кеңес экономикада белсенді қолданылған және негізінде мемлекетпен асырылатын әлеуметтік қорғаудың арнайы ұйымдастырушылық-құқықтық формасын сипаттаған «әлеуметтік сақтандыру» деген терминді практикалық сферасынан шығарды. Әлеуметтік сақтандыру мүшелерінің жүйесі халықты әлеуметтік қорғау жүйесіне өзгерткен. Кейбір авторлардың айтуы бойынша «әлеуметтік қорғау» деген термин «әлеуметтік сақтандыру» деген терминінің орнына келді. Әлеуметтік сақтандырудың бар болуы олардың қоғамда экономикалық функцияларының орындалумен байланысты. Әлеуметтік сақтандыру экономикалық категория сияқты өнімнің нақтылығы мен еңбектің шығару өнімімен байланысының теңсіздігі емес, адамдардың жеке табыстарын, яғни әлеуметтік теңсіздік мәселесін шешуін қолданылатын мемлекет пен қоғам үшін нақты кілт ретінде қызмет етеді. Әлеуметтік сақтандыру – бұл мемлекет құқық механизм арқылы табыстарды тарайтын саясатты іске асыратын құқықтық категориясы. Әлеуметтік қорғау дегеніміз адамға қалыпты әлеуметтік функционациялауын қамтамасыз жасайтын экономикалық, әлеуметтік, заң құқықтар мен гарантияларды айтады. Сондықтан да әлеуметтік сақтандыруға қарағанда халықты әлеуметтік қорғауды әмбебап ретінде қарастыруға болады, халыққа қолдау көрсету жүйесі ретінде бағытталған негізінен «классикалық әлеуметтік тәуекелдеріне ғана емес (кәрілік, мүгедек және т.б.), сонымен қатар мемлекетте экономикалық жүйесінің құрылуынан пайда болған тәуекелдер». Қазіргі уақытта әрбір мемлекеттегі әлеуметтік қорғау институты әлеуметтік қорғау түрлері мен ұйымдастырушылық-құқықтық формаларынан көрсетілген жиынтығынан сипатталады. Әлеуметтік қорғаудың түрлері – ауру (медициналық көмек пен уақытша еңбек қабілетсіздігін қамтамасыз ету), кәрілік, мүгедектік, асыраушысының қайтыс болуы, отбасыны қолдау, жұмыссыздық, өндірістегі зардаптары, аналық (материнство). Әлеуметтік қорғаудың ұйымдастырушылық-құқықтық формаларына - әлеуметтік сақтандыру, әлеуметтік көмек, мемлекеттік қолдау, міңдетті қорлар (накопления), жеке формалар. Әлеуметтік қорғау ақшалы формасы зейнетақы, жәрдемақы, натуралдық формасы ретінде, әлеуметтік қорғаудың объектілері болып саналатын азаматтарға түрлі жағдайлар көрсету. Әлеуметтік қорғаудың объектілері балалар, соның ішінде бұл мүмкіндігі шектеулі балалар, жағдайы төмен азаматтар, зейнеттік жастағы азаматтар, жұмыссыздар, мүгедектер, әйелдер мен көпбалалы аналар, сонымен қоса халықтың әлсіз категориялары. Кең мағынада «әлеуметтік қорғау» ұғымының объектілері бұл қоғамның барлық мүшелері. Әлеуметтік қорғаудың объектілері - бұл нақты әлеуметтік ұйымдар, мекемелер, жүйелері (білім, жұмыс, әлеуметтік қорғау) ретінде әлеуметтік институттар. Әлеуметтік қорғауға жүйе ретінде көп субъектілік сәйкес. Маңызды субъектісі бұл - мемлекет. Ол әлеуметтік қорғау облысында әлеуметтік саясатты өңдейді және іске асырады; адамдар өмір қызметіне әлеуметтік сақтандыру жағдайларын жасайды; халықтың белсенді бөлігі мен еңбекке қабілетсіз азаматтардың арасындағы табыстардың жақсы қарым-қатынастарын жасайды. Мемлекет әлеуметтік қорғаудың құқықтық негізін қамтамасыз етеді, қоғамдық қорлардың жұмысын ұйымдастырады, қалыптастырады және олардың мүмкіндіктерін халықтың қорғауға соқтырмайтын топтарына көмек ретінде білдіреді. Қазақстан Республикасының Конституциясы (1995 ж) өзіңді демократиялық, құқықтық, әлеуметтік және зиялы мемлекет, ең маңызды құндылықтары бұл адам мен оның өмірі және бостандығы. (ст.1). Мемлекеттің негізгі заңында өз азаматтардың алдында берітін әлеуметтік міңдеттері көрсетілген. Статья 24 азаматтардың құқықтарын еңбек бостандығы, қызмет пен мамандықтың өзі таңдауы. Статья 27 мемлекет жағынан отбасына, аналыққа және балаларға қорғауды қамтамасыз етеді. 29 және 30 статьясы бойынша азаматтарға заңмен бекітілген медициналық көмектің нақты көлемін, жоғары оқу орындарында тегін білім беруді қамтамасыз етеді. Мемлекет ерікті әлеуметтік сақтандыруды көтермелейді, қайырымдылық және әлеуметтік сақтандырудың қосымша формаларын пайда болуына негіз болады. 2030 жылға дейінгі Қазақстан дамуының стратегиясы көпуақытқа созылған приорететтердің бірі бұл денсаулық, білім беру және Қазақстан халқының әл-ауқаттылығы. Әлеуметтік қорғаудың субъектілер санына әлеуметтік қорғаудың комплекстік жоспарының өңдеуіне белсенді қатысатын, қосымша жұмыс орындарын пайда болуына негіз болатын, қабылданған шешімдер мен ауылшаруашылық қызметінің қорытындыларын жариялығын қамсыздындыратын бұл - кәсіподақтар. Халықты әлеуметтік қорғау сұрақтарына жауап беретін кәсіподақтардың нақты элементі бұл одақтық келісімдер. Әлеуметтік-қорғау функцияларын іске асыра отырып, кәсіподақтар ұжым мүшелерінің әлеуметтік қорғау және олардың тұрмыс қызметіне әлеуметтік пен қажетті жағдайларды қамтамасыз жасайды. Мемлекеттің кәсіподақ ұйымдарымен әлеуметтік байланысының практикасын мұқтаж жасайтын адамдарды әлеуметтік қолдауындағы активизацияның маңызды жағдайы болып саналды. Халықты әлеуметтік қолдаудың субъектісі бұл қоғамдық қолдауды қамтамасыз жасайтын, қазіргі заманға сәйкес әлеуметтік қорғау моделінің қалыптасуы мен пайда болуына азаматтардың қатысу қызығушылығы болып табылатын бұл қоғамдық бірлістіктер. Қазақстанда үкіметтік емес қоғамдық ұйымдар жұмыс істеп жатыр, соның ішінде Халықаралық балалар қайырымдылық қоры «Бөбек», «Ақбота» мүгедек балаларға қамқоршылық көрсету, «Мейрим» ата-ана қарауынсыз қалаған балаларға көмек көрсету қоғамдық қоры, жағдайы төмен азаматтарды қолдау аймақтық қорлары. Әлеуметтік қорғаудың субъектілері жұмыскерлер де бола алады. Олар әлеуметтік көмектің міңдетті жағдайларын қамтамасыз етеді және жұмыскерлерді қолдап отырып, яғни жалақысының минималды деңгейін міңдетті сақтандыруады. Әлеуметтік қорғаудың ең маңызды субъектісі яғни өз потенциланы іске асыратын адам. Қорғауда мұқтаж ететін адам бірмезгілде әлеуметтік қорғаудың субъектісі және субъектісі болып саналады. Әлеуметтік қорғаудың негізгі формалары:

    • заңмен бекітілген әлеуметтік сақтандырулар

    • халықтың табыстары мен шығындарын бақылау

    • әлеуметтік сақтандыру

    • әлеуметтік көмек

    • әлеуметтік жағдайлар

    • бүтін әлеуметтік бағдарламалар.

Халықтың әлеуметтік қорғау жүйесі (СЗН) оның ғылыми негізін құрайтын принциптерден тұрады. Принциптерге негіздер отырып халықты әлеуметтік қорғау жүйесі өз функциларын толық және нақты іске асырады. Халықты әлеуметтік қорғаудың маңызды принциптері бұл гуманизм мен әлеуметтік шындылық. Бұл принциптерді іске асыра отырып адамзат тұлғасының өзін-өзі бағалауы, бостандығына құқығын санау, өз қасиеттерін дамыту, түсіну негізінде адамдар арасындағы қарым-қатынасты орнату. Халықты әлеуметтік қорғауы басқа мемелекеттерде адамның берген төлеміне қарамай барлық азаматтарға бірдей жалақы беру. Басқаларда адамның еңбек қызметіне байланысты оның әлеуметтік төлемдері әсер етеді деген болжамдары бар. Қазақстанда СЗН жүйесі екі бағытқа болып бөлінеді. Әрбір адамның еңбек қызметіне байланысты оның қосымша әлеуметтік қорғауы есептеледі. Әлеуметтік қорғаудағы гуманизм мен шындылық – бұл құқық негізінде қоғамның барлық мүшелеріне тең қорғау сақтандыру мен еңбек төлемін есептеп отырып әл-ауқаттыларды сақтандыру. Әлеуметтік қорғаудың жүйесі жинақтылық пен жүйелік негізінде негізделеді. Ол бір-бірімен байланысқан компонеттерінің біртектес жинақтылық пен стуртуралық элементтердің бір-бірімен байланысқан комплексі болып табылады. Әлеуметтік қорғаудың негізгі элементтері - мақсаттар, тапсырмалар, функциялар және құралдарда ашылатын оның субъектлері мен объектілері болып саналады. Комплекстілік әлеуметтік қорғаудың минималды деңгейін сақтандыруын қамтамсыз ететін экономикалық, әлеуметтік, құқық сипаттамасы. Комплекстілік негізінде әлеуметтік қорғаумен байланысты мәселелері мен мемлекеттің саятының экономикалық пен әлеуметтік мақсаттарын іске асыруымен байланыстырады. Әлеуметте қорғаудың ең маңызды принципі – бұл қиын жағдайға ұшыраған адамдардың және қажеттіліктері мен оларды қанағаттандыру мүмкіндіктерін есептеп отырып мұқтаж ететін адамдарды қолдау негізінде шараларды іске асыру. Адаптация принципі инфляция мен экономикалық тұрақтылық, жұмыссыздық кезінде, ұйымдастыру структуралары мен құқық базасының ерте дамуы кезінде әлеуметтік нормативтерді қарастырады. Әлеуметтік қорғаудың жүйесі әрбір азаматтың жеке жауапкершілігін қалыптастыру қажет. Әлеуметтк қорғаудың функциялары – қиын жағдайға ұшыраған адамды әлеуметтік қорғау негізінде қызметің түрлерін байланыстыру. Маңызды түрлер: экономикалық, ауылшаруашылық-тұрмыстық, психологиялық-педагогикалық, әлеуметтік-медициналық, құқықтық, демалыс пен еңбекті ұйымдстыру және т.б. /2,38/

Әлеуметтік жұмыстағы « субъект » пен « объект » ұғымдары латынтілінен алынған сөздер. « Субъект » деген « әрекет етуші », оның өзінің құқығы мен міндеті бар. Философия мен әлеуметтануда субъект – ол қоршаған ортаны танитын және онда әрекет ететін адам. Әлеуметтік жұмыста субъект – ол жалғыз адам ғана емес, бір ұйым не қоғам болуы да мүмкін. Мысалы: « Бөбек » балалар қоры, « Қызыл крест пен қызыл жарты ай қоғамы ».

Әлеуметтік жұмыс - әрекеттің ерекше бір түрі. Егерде құрылысшы үй салса, жөндеуші машиналарды жөндесе, ал әлеуметтік қызметкер адамды құрады. Ол өзінің адамымен әңгімелеседі, оның психологиялық стресін кетіреді, оны күнделікті өмірдің ырғағына енуге көмек көрсетеді, үйінен шыға алмайтын адамдарға дүкеннен азық – түлік алып келуге көмек береді. Әлеуметтік жұмыс – бұл өз бетімен өмір сүре алмайтын, өзінің өмірлік мәселелерін шеше алмайтын адамдарға көмек ретінде бағытталған іс - әрекет.

Әлеуметтік көмектің объектісі болып: мүгедектер, қарт адамдар, жалғыз басты және ауру адамдар, жетім балалар, көп балалы отбасы және жалғыз басты аналар болуы мүмкін. Кейде керемет тұратын адамның өзі сәтсіз оқиғаның арқасында өте қиын жағдайларға тап болуы, кейде балалар нашар топқа түсіп, есірткі сатушылардың торына түсіп қалуы мүмкін.

Әлеуметтік жұмыс жүйесіне қатысы бар адамдардың барлық әлеуметтік жұмысты басқарусызжүргізуі мүмкін емес. Әлеуметтік жұмысты басқарудың бірнеше сатылары бар: бағалау, жоспарлау, шншімдер қабылдау, тіркеу мен бақылау, жүйелеу, ұйымдастырушылық және материалдық техникалық қамту, әлеуметтік жұмыс үшін кадрларды тәрбиелеу мен дайындау. Суицидті әрекетке талпынғандар);

-Жедел және әлеуметтік көмекті қажет ететіндер, Ұлы Отан соғысының ардагерлері, жесірлер, соғыста баласынан айырылған ата-аналар т.б.

-Қарттық және зейнеткерлік жастағы адамдар, жалғыз басты зейнеткерлер, мүгедек зейнеткерлер.

-Девиантты мінез-құлықтар және оның әртүрлі формасы мен түрлері.Жасөспірімдер, балалар, жастардың девиантты мінез құлығы.

-Жағдайы төмен отбасылар.

Көп балалы жанұя, мүгедек баласы бар жанұя, жас жанұя, ажырасқан жанұя, конфликтті қатынастағы жанұя.

-Ерекше жағдайдағы балалар.

-Жетім балалар, ата-анасының қарауында жоқ балалар.

-Баспанасыздар және қашқындар.

Тұрақты мекені жоқ, қашқындар тізіміне тіркелгендер, бұйрық бойынша орын ауыстыруға міндетті тұлғалар.

-Жүктілік алдындағы және жүктіліктен кейінгі жағдайдағы тұлғалар. Жүкті әйелдер, баласына қарауына байланысты демалыстағы балалар.

Әлеуметтік жұмыс субьектісіне обьектінің мәселесін шешетін адамдар, мекемелер, ұйымдар, әлеуметтік институттар жатады.

Әлеуметтік жұмыс субьектілер:



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
Сабақ тақырыбы
бекіту туралы
ғылым министрлігі
Әдістемелік кешені
туралы хабарландыру
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
туралы анықтама
бағалауға арналған
тоқсан бойынша
мамандығына арналған
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қойылатын жалпы
мемлекеттік әкімшілік
Қазақстан республикасының
республикасы білім
білім беретін
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
арналған әдістемелік
жиынтық бағалаудың
әдістемелік кешені
ортақ біліктілік
Қазақстан облысы
қызмет регламенті
Қазақстан тарихы
ткізу туралы
конкурс қатысушыларына
мерзімді жоспар
біліктілік талаптар
мамандығы бойынша
тоқсанға арналған
арналған ортақ
қатысушыларына арналған
Қазақ әдебиеті
жиынтық бағалауға
қағидаларын бекіту
Мектепке дейінгі
орналасуға жалпы
арналған жиынтық

Loading...