Лекциялардың тезистері


Қ.Сейталиев. Педагогика тарихы: Оқулық. – Алматы: « Білім »

Loading...


Pdf көрінісі
бет5/85
Дата21.09.2021
өлшемі0.79 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   85
3..Қ.Сейталиев. Педагогика тарихы: Оқулық. – Алматы: « Білім » , 

2008. 

5. Орта ғасырдағы Қазақстандағы тәрбие және педагогикалық ой   

Жоспар: 


 

1. Әбу Насыр әл-Фарабидің педагогикалық көзқарасы. 



2. Ж.Баласағұнның «Құдатғу білік» кітабындағы тәрбиелік идеялары.  

3. М.Қашқаридың «Диуани лұғат ат түрік (Түркі сөздігінің жинағы)» атты 

сөздігіндегі педагогикалық ойлар. 

Танып-білу  мақсаты:  ежелгі  дәуірдегі  қазақ  жарындегі  тәлім-

тәрбиелік ойлар жүйесін меңгереді. 



Танып-білу түрі: дәріс, СӨЖ, ҰСӨЖ 

 Негізгі  ұғымдар:  адасмгершілік,  имандылық,  нәпсі,  қажеттену, 

наным, сенім, қайырым, мейірім, Отаншылдық 

 

Әбу  Насыр  әл-Фараби  өмір  сүрген  заман  Шығыс  әлемінде  араб 



халифатында  ғылым  мен  білімнің  дәуіплеп  тұрған  кезі  болатын.  Ұлы 

ғалымның балалық, жігіттік шағы қазақ даласында Отырарда өтті. ҮІІ-ХІІ ғ-

да  философиядағы  басты  идеялар  араб  тілінде  сөйлейтін  халықтар 

еншілеріне тиді. Осы кезде Платон, Аристотель, Гален, Архимедтің еңбектері 

Орта  Азиядан  Индияға,  Пермней

 

түбегіне  дейін  араб  тіліне  сан  рет 



аударылып,  көшіріліп жазылды.  Ал  Фараби осы  ғалымдардың  еңбектерімен 

сусындап,  оларға  талдау  жасады.  Фараби  өзінің  «Қайрымды  қала 

тұрғындарының көзқарастары жайлы» трактатында қала адамдарының жеке

2

 



топтарына  сипаттама  берді.  Ғұлама  қайырымды,  қайырымсыз  қала 

тұрғындарына  талдау  жасап,  тұрмыс  салтын,  өмір  сүру  ерекшеліктерін, 

оларға  тиісті  құндылықтарды  көрсетпекші  болды.  Адамдар

2

  бақытты  болуы 



үшін бір-біріне көмектесіп отыру мақсатымен бірлескен қала ізгі қала болды; 

-  дейді  Фараби  ізгілік  бақыт  туралы  надан  қала  тұрғындарының  білетіні 

байлыққа  рахаттану,  құмарлыққа  ерік  беру,  мансап,  сый-құрметке  еліру 

болып табылады дейді. Ал «Азаматтық саясатта» ұжым туралы қайырымды 

қаламен қатар бұзылған қайырымсыз қала болатындығын ескертеді. Мұндай 

болмас  үшін  бірлесіп  әрекет  ету  қажет  дейді.  Педагогикалық  тұрғыдан 

адамдар арасындағы достық, қастық туралы ой-пікірлерінің маңызы ерекше: 

1. Оның 1-і адал дос 

2. айнымалы дос 

Қастардың да 2 түрі болады.  

1. Өшпендіоігі мол, жаулығы басынан асқан адамдар; 

2. көре алмаушылықтан жауласқан адамдар. 

 

Мұғалімдік еткен адамның өлшеуі (әдісі) тым өктем немесе тым босаң 



болмауы керек. Мінезділік бақытты болудың шарты. Сондықтанда жанымен 

тәнін тәрбиелеуді бесігіннен бастаған абзал, - дейді.  

 

Фарабидің  ұғымында  шәкірттерді  тәрбиелеу  үшін  жете  түсінетін, 



көреген-естігенін  нәрселерін  жадында  сақтайтын,  алғыр,  аңғарынпаз,  өткір 

сөз  иесі,  ойын  анық  жеткізе  алатын,  ішімдікке,  құмарлыққа  қанағатшыл, 

жаны  асқақ  ақшаға,  жалған  дүниеге  жаны  қас,  әділетті  жақтайтын  болуы 

шарт –дейді.  

 

Ғұлама  дидактика  методика  мәселесіне  ерекше  мән  берген  көрнекілік 



принципті  жақтаған  оқуға  ынтасы  жоқ  жас  өспірімді  зорлау  принципін 

қолдану керектігін айтады.  

 

Баласағұнның  «Құдатғу  білік»  кітабы  бұл  түрік  тілінде  жазылған 




 

Баласағұнның  маральдық-этикалық  қағидалары  әл-Фарабимен  үндесіп 



жатады.  

 

Автор  дастанда  елді  әділ  билеушілікті,  ақыл-парасат,  бақ-дәулетті 



дәріптейді.  Білімділікті  алға  қоя  сөйлейді.  «Ұятсыз  үйден  үйдей  бәле 

шығады»,  «Кісі »-өз бақытының қожасы, «жанұшырушылық-топас адамның 

белгісі», «Білімсіз адам-көр соқыр»- деп келтіреді.  

 

Нағыз білімділік адамгершілік имандылықпен 



 Нұрлануы тиіс дейді. Қашқаридың «Диуани лұғат ат түрік (Түркі сөздігінің 

жинағы)» атты сөздігінде 200 астам өлең 300 тарта мақал-мәтелдер түркінің 

кірген. Бұл түркі халқының энциклопедиясы тәрізді, территориясы, тұрмыс-

салт  дәстүрлерін  дәріптейді.  Мұнда  қорқақтық,  мансапқорлық,  опасыздық, 

ерлік,  әділдік  айтылады.  Сөздікте  ғылым-білім,  әдеп,  тәлім-тәрбие 

сипатталады.  





Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   85
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
Сабақ тақырыбы
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
тоқсан бойынша
қызмет стандарты
бекіту туралы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
туралы хабарландыру
жиынтық бағалауға
арналған жиынтық
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
білім беретін
республикасы білім
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
арналған әдістемелік
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
Қазақ әдебиеті
туралы анықтама
Мектепке дейінгі
мамандығына арналған
нтізбелік тақырыптық
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
мемлекеттік әкімшілік
болып табылады
оқыту әдістемесі
жалпы конкурс
Реферат тақырыбы
қатысушыларға қойылатын
Қазақстан облысы
әдістемелік ұсыныстар
әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар

Loading...