Лекция тақырып: Кіріспе. Кинематика


Жартылай өткізгіштердің қолданылуы



бет36/48
Дата19.11.2021
өлшемі0.91 Mb.
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   48
Жартылай өткізгіштердің қолданылуы.

Біз жоғарыда екі жартылай өткізгіштің шекарасында қабатына – жаппалы қабаттың немесе, p-n ауысуының пайда болғанын айтқан болатынбыз. Олай болса, осы p-n ауысуындағы бір жақты өткізгіштік қасиеті бар жартылай өткізгішті диод д.а. Диодтардың әртүрлі типтері бар. Соның бірі германийлі диод. Германийлі диодты германий атомдарына мышяк, сурьма сияқты қоспа атомдарын араластыру арқылы алады. Ал бұл қоспалар оның n – типті өткізгіштігін жақсартады. Сондайақ германий пластинаның бір жағына кішкентей инди кесегін балқытып ұстатады. Ол Р-типті өткізгіштігін артырады. Сөйтіп, германий пластинасында өткізгіштігі әр түрлі екі аймақ пайда болады. Олар дифузияның нәтиежесінде бір-біріне тікелей жанасып тұрады да p-n ауысуын туғызады.

Жартылай өткізгіш диодтар айналмалы токтарды түзету үшін өте кең қолданылады. Зат ішіндегі электрондардың жарық әсерінен байқалған күйден еркін күйге көшуі фотоэффект құбылысы д.а. Мұнда жарықтанған заттардан босап шыққан электрондар шекаралық жаппалы қабаттан өтіп, жарықтанбаған заттың ішіне кіреді. Бұл құбылыс ғылым мен техникада фотоэлементтер жасауға қолданылады. Мыс, мыстың жартылай оксиді фотоэлементін жасау және жұмыс істеу принцпі мынадай (2-сурет) Мыс астардың (Сu) үстіне өте жұқа мыстың жартылай оксидін (Сu2О) жалатады. Жарықтандырылатын қабат мыс астары мен мыстың жартылай оксидінің арасында жатады. Жарықтың әсерінен босанып шыққан электрондар металл ішіне шашырап кіріп оны теріс зарядтайды. Сөйтіп метал мен мыстың жартылай оксиді қабықшасының астында потенциалдар айырымы пайда болады. Сол сияқты селенді фотоэлементтерде де практикада да кең тараған. Мұнадй фотоэлементтің құрылысы оксидтің фотоэлементи құрылысына ұқсас. Селенді фотоэлементтер фотоэкспонометр жасауға қолданылады. Селенді фотоэлементке темір пластинаның үстіне термиялық әдіспен селен қабаты жабыстырылады. Мұның бетін өте жұқа алтын қабатымен жабады. Сонда селен мен алтын қабықшасы арасында жаппалы қабат (p-n) ауысуы пайда болады. Сонымен винтелді фотоэлемент жарық энергиясын өз ішінде электр энергиясына айналдыратын фотоэлектрлік генератор болып есептеледі. Ал жоғарғы кернеулер алу үшін фотоэлемнеттерді материя болатындай етіп жалғайды. Мұндағы батериялар халқы аз мекендерді телефон желелілерін қоректендіру үшін пайдаланылады. Осындай батареялардың кейбір түрі жердің жасанды спутниктерінің бортындағы радиоапаттарды қоректендіру үшін де маңызы зор. Сол сияқты электр энергиясын түн кезінде тұтынушылар үзбей пайдалану үшін фотобатерияның акмуляторлары мен кезектестіріп қолданады. Ыстық және суық жансарлардағы температуралар айырымы бірдей болған кезде жартылай өткізгішті термоэлементтің (термопаралардың) ЭҚК-ші металл термоэлементтің ЭҚК-не қарағанда ондаған есе артық болады.Сондықтан неғұрлым үлкен ЭҚК-ін шығарып алу үшін термоэлементерді термобактерия етіп жалғайды. Жартылай өткізгішті термоэлементтерді пайдаланып кәзіргі кезде күн сәулелерінің энергиясын электр энергиясына айналдыру мүмкіндігі туып тұр.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   48




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік