Лекция тақырып: Кіріспе. Кинематика


Гейзенбергтің анықталмаушылық принцпі



бет33/48
Дата19.11.2021
өлшемі0.91 Mb.
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   48
Гейзенбергтің анықталмаушылық принцпі.
Классикалық механикада қолданылатын егер материалдық нүктенің белгілі бір траекториясы болады және егер уақытта оның координата мен импульсін анықтауға болады. Ал көзге көрінбейтін ұсақ бөлшектер болса, (микро бөлектер) өзінің толқындық қасиеті болу себебінен класикалық бөлшектерден ерекше айырмашылығы болады. Микробөлшектердің негізгі айырмашылығы олардың траекториясы болмайды. Сондықтан да бір мезгілде бөлшектің координатамен импульсін дәл өлшеудің мүмкіншілігі жоқ.Олай болса микробөлшектерді макробөлшектерге тән физикалық шамалармен тек жуықтап қана сипаттауға болады. Осы пікірге байланысты толқындық механикада мынадай принцип бар: Электронның немесе (протонның) егер ұсақ бөлшектің орнын және импульсін бір мезгілде дәл өлшеуге болмайды немесе бөлшектің координаталарын және жылдамдықтарын бір мезгілде дәл өлшеу мүмкін емес. ∆X ∆PX ≥h/2π немесе m∆υX = ∆PX

∆X ∆PX ≥h/2π → h/2π = h (х координата бойынша)

∆y ∆Py ≥ h ( у координата бойынша)

∆z ∆Pz ≥ h (z координата бойынша)

Осы теңсіздіктерді Гейзенбергтің анықталмаушылық теңсіздіктері д.а. Осы қатынастардың физикалық мағынасын түсіндірейік.

Егер де координата мәні яғни, ∆Х мәні дәл өлшенсе онда импульсің белгілі бір мәні болмайды. Себебі ∆PX = һ/∆Х → ∞, ал ал импульстің мәні дәл өлшенсе онда координаталардың белгілі бір мәні болмайды, себебі: онда

∆Х → ∞. Сөйтіп, ғылыми материалистік тұрғыдан қарағанда траекторияның, координатық жылдамдықтарының белгілі бір шектері бар болатындықтан олар материяның ерекше қасиеттерін сипаттай алмайды.

Гейзенбергтің анықталмаушылық теңсіздіктегі Планк тұрақтысы өте аз шама болғандықтан координаттар мен жылдамдықтардың анықталмаушылығы тек элементар бөлшектерде ғана анық білінеді де , ірі бөлшектерде байқалмайды. Аргон ішіндегі электонның орны мен жылдамдығын бір мезгілде дәл анықтауға блмаған мен оның атом ішінде берілген нүктеде болу ықтималдығын анықтауға болады. Осы ықтималдық берілген нүктеде электр зарядының ұзақ уақыттағы орташа тығыздығын сипаттайды. Электрон бір ортада неғұрлым жиі болып тұрса оның заряды көп болады да , ал сирек болған орынның заряды аз болады. Сондайақ кванттық теорияның негізінде уақытпен энергияның анықталмаушылық қатынастары қарастырылады. ∆E∆t ≥ h




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   29   30   31   32   33   34   35   36   ...   48




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік