Лекция тақырып: Кіріспе. Кинематика


Студенттердің өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтары



бет32/48
Дата19.11.2021
өлшемі0.91 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   48
Студенттердің өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтары:

1. Фотоэффект.

2. Сыртқы фотоэффект құбылысы және оның заңдары.

3. Жасанды оптикалық анизатропиялар

4. Комптон эффектісі.

Пайдаланылатын әдебиеттер: [1], [2]

Дәріс № 12

Тақырыбы: Заттың корпускулалық-толқындық дуализмі.

Мақсаты: Заттың толқындық қасиетін түсіндіру.

Жоспары:

1) Де Бройльдің гипотезасы.

2) Де Бройль толқындарырың қасиеттері.

3) Гейзенбергтің анықталмағандықтар қатысы.


Біз оптика бөлімінде жарықтың әрі толқындық, әрі корпускулярлық қасиетттірінің болатындығы туралы айтқанбыз. Егерде жарықтың интерференциясы, диференциясы, дисперсиясы, поляризациясы сияқты құбылыстары жарықтың толқындық қасиеттерін сипаттаса, ал фотоэфект, комптон эфектісі, жарықтың курпускулярлық немесе квантық табиғатын сипатттайды. Сондайақ толқындық теорияда айтылғандай жарық тербеліс жиілігі мен толқын ұзындығы арқылы, сипатталып, ал курпускулярлық теория бойынша жарық фотонның белгеілі бір энергиясы, массасы және импулсі арқылы сипатталады. Олай болса, осы жарықтың екі түрлі табиғатын сипаттайтын шамалдардың өзара байланысы болады. Енді осы айтылған пікірді былайша түсіндірейік.

Курпускулярлық теория бойынша жарық фотонының энергиясы мынаған тең. E = hν Энштейннің салыстырмалық теория бойынша осы энергия фотонның массасымен мынадай» байланыста болады. E= mФс2. Осы екі теңдіктен фотонның массасы мен импульсін мына түрде жазуға болады.

hν = mФс2 , mФ = hν/ с2 РФ= mФс = h/λ ν = c/λ

Атақты француз ғалымы Луи де Брейль жарықтың әрі толқындық, әрі курпускулярлық екі жақты қасиетін одан әрі дамытады. Ол жарықтың осындай екі жақтылықты фотонға ғана емес электронға да және басқада материяның ұсақ бөлшектеріне тән қасиет деп жариялады. Сонымен Луи де Брейль импульсі Р егер элементар бөлшек қозғалысы кезінде толқындық процеспен байланысты болғандықтан оның толқын ұзындығы мына өрнек арқылы анықталады дейік.

λ= h/p = h/mυ

Бұл өрнекті Луи де Бройль формуласы д.а. Егер де электрон шапшаң қозғалыста болса, онда де Бройль толқынынң ұзындығы кристалдың атомдық жазықтықтарының арақашықтығымен шамалас болады. Олай болса, кристалдық тор де Бройль толқындары үшін дифракциялық тор қызыметін атқарады. Сөйтіп электрондар шоғы кристалдан өткенде дифракция құбылысы байқалады. Шапшаң электрондардың энергиясы 50 кэВ өте жұқа (шамамен 1 мкм) металл фольгадан өткен кездегі дифракциясын бірінші рет 1928/ж ағылшын физигі Томсон байқаған болатын. Олай болса, жұқа металл фольгаға электрондардың біртекті параллель шоғы түскенде металлдың ұсақ кристаликтерінің кейбіреулері Вульф және Брегтер шарты (2dLnφ=nλ) орындалатындай болып орналасады. Сөйтіп Вульфер және Брегтер формуласы арқылы табылған толқын ұзындығының де Бройль толқын ұзындығына сәйкес екндігі анықталады.Орыс физигі Татаковский баяу қозғалатын электрондар шоғырында жұқа слюда пластинадан өткізіп дифракция құбылысын байқады. Көптеген тәжірибелерден атомдар мен молекулалардың шоқтары кристалдан шағылғанда да дифракция құбылысының байқалатындығын 1930ж Штерн зерттеді. Қазіргі уақытты протон, нейтрон сияқты бөлшектердің де дифракциясы байқалады. Сөйтіп, қазіргі кезде тәжірибе жүзінде тек электрондық толқынның табиғаты ған емес,басқада ұсақ бөлшектердің толқындық қасиеттерінің бар екендігі толығымен дәлелденді. Зат бөлшектерінің толқындық қасиеттерін оқып зерттеудің ғылыми техникада маңызы зор. Электрондар шоғының дифракциялану құбылысы молекуларалар мен кристалдардың ішкі құрылысын зерттеу үшін қоданылады. Зат құрылысын осылайша зерттеу ғылымның электронография және нейтронография әдістері д.а.





Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   48




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік