Кыргыз тилинин тарыхынан


магнай  «лоб, чело» маңдай,  тагнай



Pdf көрінісі
бет88/112
Дата06.08.2022
өлшемі1.73 Mb.
#278228
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   ...   112
Байланысты:
Кыргыз тилинин тарыхынан

магнай 
«лоб, чело» маңдай, 
тагнай 
«твердое нёбо» таңдай. Монгол тилинде 
м-н 
тыбыштарынын колдонулушу. монг. 
им 
«метка на ушах скота», кырг. эн «метка»; 
монг. 
төрхөм, 
кырг. төркүн «родня невесты»; монг. 
шонхор 
«сокол, кречат», кырг. 
шумкар, шуңкар. 
Монгол тилиндеги 
г 
жумшак, артчыл, жарылма кыргыз тилиндеги каткалаң «к» 
тыбышына туура келет. Сөз башында колдо
нулушу: гөхөл 
«челка» көкүл, 
гүрээ 
«артерия» күрөө тамыр; 
гаанс(ан) 
«трубка (курильная)» канжа; 
гажих 
«коробиться, 
искажать» кажы ж. б. 
Сөз ортосунда: 
тэгш 
«ровно, ровный» текши; 
бүргэд 
«беркут, орел» бүркүт; 
алга 
«ладонь» алакан; 
ногт 
«недоуздок» нокто; 
магтах 
«хвалить, славить» макта. 
Сөз аягында: 
булаг 
«источник, ключ» булак; 
ашиг 
«излишек» ашык; 
худаг 
«колодец» кудук; 
тайлаг 
«верблюженок» тайлак; 
хавхаг 
«крышка» капкак; 
хоног 
«ночлег» конок ж. б. 
Мындай мисалдарга караганыбызда монгол тилинде «г-к» тыбышынын жумшак 
түрү, кыргыз тилинде каткалаң, түрү көп колдоно тургандыгы аныкталат. Б. X. 
Тодаева: «к» орто тилчил, каткалаң тыбыш башка тилден кирген сөздөрдө гана 
учурайт» дейт. Мисалдарга караганда байыркы алтай доорунда 
к, г 
тыбыштарынын 
фонемалык касиети так ажыратылбай, бир эле фонеманын аллафону болсо керек. 
Шуулдама 
ш, ч, с 
тыбыштарынын колдонулушу жагынан алтай тилдеринде 
айырмачылыктар көп, салыштырып көрөлү; 
ш-ч: 
монг. 
шийр 
«ноги (у животных)», 
кырг. чыйыр «след, тропа»; монг. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   84   85   86   87   88   89   90   91   ...   112




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
атындағы жалпы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру