Кыргыз тилинин тарыхынан


хад(ан)  «скала, утёс»,  кырг. кыя; монг.  будмал



Pdf көрінісі
бет86/112
Дата06.08.2022
өлшемі1.73 Mb.
#278228
1   ...   82   83   84   85   86   87   88   89   ...   112
Байланысты:
Кыргыз тилинин тарыхынан

хад(ан) 
«скала, утёс», 
кырг. кыя; монг. 
будмал 
«крашеный», кырг. бойомол ж. б. Монгол тилиндеги 
д 
кыргыз тилинде 
ж 
тыбышына туура келген сөздөр: 
дэл 
«грива» жал, 
дэлэн 
«вымя» 
желин, 
дэрэн 
«подушка» жаздык, 
долоох 
«лизать» жалоо. 
Артчыл ң тыбышы жөнүндө Б. X. Тодаева: «Алдыңкы таңдайчыл н-дан 
тышкары, жазууда айрым белгиси жок түпчүл н-ны да айырмалашат. Алдыңкы 
таңдайчыл н-дан кийин үндүүнү колдонууга болот, түпчүл н-дан кийин (ң) жана 
жабык муунда үндүү тыбыш аяккы абалда кезикпейт»
1
дейт. 
Мисал келтирели: монг. 
дүн 
«итог, сумма» (кырг. дүң); монг. 
зан(г) 
«прав, 
характер, поведение» (кырг. заң «обычай»); монг. 
ан(г) 
«зверь, дичь» (кырг. ан); 
монг. 
хуян 
«ломота в суставах» (кырг. куян); монг. 
булчин(г) 
«мускул, мышца» (кырг. 
булчун); монг. 
булан(г) 
«залив, бухта» (кырг. булун) ж. б. 
Монгол тилиндеги «н» артчыл үнсүздөрдүн алдында келсе, «н» тыбышына 
туура келет: монг. 
хонгор I 
«буланый, белокурый» (кырг. конур «темно-бурый»); 
монг. 
мангуу 
«тупой, глупый, слабоумный» (кырг. маңоо, маңыроо); монг. 
хонгил 
«дупло, пещера» (кырг. конул); монг. 
тэнгэс 
«море» (кырг. деңиз); монг. 
тэнгэр 
«небо, 
небеса» (кырг. теңир). 
Эки тыбыштын бирикпей, ээрчишип айтылган учуру да байкалат. Мисалы: монг. 
цангаа 
«жажда» (кырг. чаңка «жаждать», чаңкоо «жажда»); монг. 
хөрөнгө 
«закваска, 
дрожжи» (кырг. көрөңгө «закваска для кымыса»); монг. 
мөнгө 
«серебро, деньги» 
(кырг. мөңгүн женс. «серебро»); монг. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   82   83   84   85   86   87   88   89   ...   112




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
атындағы жалпы
қазақ тілінде
қазіргі заман
туралы хабарландыру