Кыргыз тилинин тарыхынан


ТИЛДЕРДИН ЛЕКСИКАЛЫК КАРЫМ-КАТЫШЫ



Pdf көрінісі
бет2/112
Дата06.08.2022
өлшемі1.73 Mb.
#278228
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   112
Байланысты:
Кыргыз тилинин тарыхынан

ТИЛДЕРДИН ЛЕКСИКАЛЫК КАРЫМ-КАТЫШЫ 
Тилдик 
катнаштын каналдары көп. Башка тилдерден сөз 
алуу 
– сөздүктү 
байытуунун бир булагы. Дүйнөдө башка тилдер 
менен 
контакт түзбөгөн же 
лексикасы чет тил элементтеринен 
таза турган 
бир да тил учурабайт. Мисалы, 
«Индонезийче-орусча сөздүктө»: мал «имущество», аба «отец», бала «войско, армия», 
аял «медленно», табак «большой поднос», топи «шляпа» деген түрк сөздөрү; зат 
«вещество», заман «эпоха», топан «ураган», танур «печь», талак «развод», сабын 
«мыло», пиала «пияла, чашса», базар «базар», келам «ручка», кадам «стопа», кабар 
«ноюсть», жетим «сирота», дуниа «мир, земля», алам «мир, свет», гдилат 
«справедливость» сыяктуу араб, иран тилдеринен алынган сөздөр учуратылат. 
Ошентип, кыргыз жана индонезий тилдерине параллел колдонулган сөздөрдүн 
саны – 350
3

Лексикалык параллелдер 
мокша 
тилинен да табылат. Мисалы: гуман, батман, 
аркан, арба, айгор (айгыр), зыян (изьян), такия «шабка», такор «гладкий», таз 
«чесотка», тага «ещо», сокар «еле- 
о 
той», сапон «мыло», кором «двор», буран 
«бороон» ж. б. Мындай параллелдер сөздүктө – 380
4

Чет тилдерден алынган сөздөр адаттагыдай тыбыштык турпагы жактан кабыл 
алган тилдин үлгүсүнө салынат. Мисалы: 
Эвенки 
тилинде: көмүс «серебро», ен 
«ширина», долгун «волна», алгыс «благославление» (кыргызча алкыш), чалбак 
«лужа» 
(шалбаа), 
инак «корова» (инек), сага «воротник» (жака), сор «горе» (шор), соло 
1
Автор бул классификациядагы иран жана араб тилинен алынган сөздөр деген бөлүштүрүүнү традиция боюнча айтып жатат, 
Чындыгында, иран-араб тилдеринин сөздөрү кыргыз тилине тажик, өзбек, уйгур, казак, татар тилдери аркылуу жана айрым гана сөздөр 
диний китептер менен тарагандыгы белгилүү (ред.).
2
К. Маркс и Ф. Энгельс. Сочинения, том 20. М„ 1961, 333-бет. 
3
Р. Н. К о р и г о р с к и й, О. И. К о н д р а ш к и н, Б. И. З и н о в ь е в . Индонезийско-русский словарь, М., 1961. 
4
С. Г. П о т а п к и н , А . К . И м я р е к о в . Мокшанско-русский словарь. М., 1949. 
www.bizdin.kg электрондук китепканасы


«свободное время» (чоло); сордоң «щука» (чортон) ж. б. деген сөздөр эвенки тилине 


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   112




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
рсетілетін қызмет
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
болып табылады
арналған жиынтық
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
қызмет стандарты
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
тақырыптық жоспар
Әдістемелік кешені
Қысқа мерзімді
туралы жалпы
республикасының білім
атындағы жалпы
Жұмыс бағдарламасы
Қазақстанның қазіргі
пайда болуы
қазақ тілінде