Карбон қышқылдары Орындаған: Қамза Анель тперП 21-12



бет2/3
Дата02.01.2022
өлшемі20.34 Kb.
#147533
1   2   3
Байланысты:
химия
Презентация, 1410319942356, Тесты для занятий А2, жаратылыстану, Бала мен ата ана Тұрарбек Дильназ, Бала мен ата ана Тұрарбек Дильназ, Бала мен ата ана Тұрарбек Дильназ, Бала мен ата ана Тұрарбек Дильназ, Бала мен ата ана Тұрарбек Дильназ, химия, химия, химия, химия
Физикалық қасиеттері. Қаныққан карбон қышқылының алғашқы үш мүшесі: құмырсқа, сірке және пропион қышқылдары өткір иісті, сұйық заттар, суда ерімейді. Май қышқылының жағымсыз иісі бар, суда нашар ериді, жоғарғы карбон қышқылдары С10-нан бастап қатты заттар. Гомологтық қатарда молекулалық массаларының өсуіне қарай суда ерігіштігі кемиді, қайнау температуралары өседі. Құрамында бірдей көміртек атомдары бар спирттер мен карбон кышқылдарының қайнау температураларын салыстырайық. Спирттерге қарағанда сәйкес карбон қышқылдарының қайнау температуралары едәуір жоғары. Олардың қайнау температураларының жоғары болу себебі, екі карбон қышқылы арасында молекулааралық сутектік байланыс түзіліп, димерленеді. Карбон қышқылы молекулалары арасында біреуінің оттек атомы мен екіншісінің гидроксил тобындағы сутек атомының арасында екі сутектік байланыс түзіледі.

Алынуы:


1.СН3ОН→Н-СООН+Н2

Сірке қышқылы өткір иісті,суда жақсы еритін ,түссіз сұйықтық.+16,6 С

температурада мұз сияқты болып қатып қалады.3-9% сірке қышқылын

тағамдарға,70-80 % сірке эссенциясы деп аталады.

Химиялық қасиеттері:

1.2СН3СООН+Мg→(СН3СОО)2Мg+Н2

2.СН3СООН+МgО→(СН3СОО)Mg+Н2О

3.СН3СООН+NaOH→CH3COONa+H2O 

Жоғары молекулалы май қышқылдары.

С17Н35СООН- стеарин                С15Н31СООН-пальмитин

С17Н33СООН-олеин

Май қышқылдарының Na тұздыры қатты,ал K тұздары  сұйық сабындар.Кермек суда кір ашылмайды.

Карбон қышқылдарының номенклатурасымен жұмыс істелінеді.

Мысалы: СН3-СН2-СН-СООН 2-метил бутан қышқылы                                       

 метил этил сірке қышқылы

Карбон қышқылдарының ең басты ерекшеліктері минералды қышқыл

және спирттермен әрекеттесіп этирификация деп аталынатын реакция

түзеді.


Карбон қышқылдары бір негізді және екі негізді болып бөлінеді.

Бейорганикалық (минералдық) қышқылдар түсетін реакциялардың  бәріне түседі:



  1. Тұздар түзуі:

 

  1. Этерификация реакциясы:

  1. Галогентуындылар түзілуі:

                                                   монохлорсірке қышқылы

                                                  дихлорсірке қышқылы

                                                      трихлорсірке қышқылы


  1. Ангидридтертүзілуі

2-ші әдіс әмбебап

5) Тотықсыздану. Қиын тұзданады, LiAlH4 немесе диборан (В2Н6) әсерімен қышқылдар біріншілік спиртке дейін тотықсызданады.

б) HI – пен алканға дейін тотықсызданады:

6) Тотығу. Қаныққан қосылыстардың  тотығуы қиын. Ауытқу НСООН:

III – лік көміртек атомы бар қосылыстар a - оксиқосылыстар түзеді:

                                           a - оксоизомай қышқылы

Н2О2 әсерімен b - оксиқышқылдар түзеді:

                                                    b - оксимай қышқылы     

Құмырсқа қышқылы НСООН, құмырсқаның кейбір түрлерінің бездерінен бөлінеді (қызыл орман құмырсқасы). Тұздары формияттар.

Өткір иісті  және күйдіргіш  дәмді сұйық зат. Қазіргі кезде алынуы:

Техникада тоқыма өнеркәсібінде, органикалық синтезде қолданылады. Мал азығының тамаша консерванты (шырынды және дымқыл мал азық), бал арасының ауруларына қарсы қолданылады.

Сірке қышқылы СН– СООН, шарап ашығанда түзіледі, өте көп мөлшерде адам организмінен бөлінетін қалдықтарда – теріде, зәрде кездеседі, сондай-ақ өсімдіктерде эфирлер күйінде кездеседі.

Тұздары – ацетаттар.

Ет және балық өнімдерін  консервілеу үшін, жемістер мен көкеністерді маринадтау үшін, синтетикалық талшық алуда, былғары, тоқыма өнеркәсібінде және т.с.с. қолданылады. Негізінен өнеркәсіпте Кучеров реациясы арқылы алынады:

 

Пальмитин қышқылы С15Н35СООН, стеарин қыщқылы С17Н35СООН табиғи майлардың құрамында кездеседі.



С17Н33СООН – олеин қышқылы, С17Н31СООН – линоль қышқылы, С17Н29СООН –линолен қышқылы табиғи майлар құрамында кездеседі.

 

Синтетикалық полимерлер (пластмасса, синтетикалық талшықтар) алу үшін қолданылады.



Дикарбон қышқылдары:

НООС-СООН –қымыздық  қышқылы

НООС-СН2-СООН – малон  қышқылы

НООС- СН2-СН2-СООН – янтар  қышқылы

НООС- СН2-СН2-СН2-СООН –  глутар қышқылы

Қанықпаған  дикарбон қышқылдар:

НООС – СН = СН – СООН – этилендикарбон(бутенди-) қышқылы

                 цис-изомер    транс-изомер

                

 

Организмде зат алмасу процесінде пайда болады.



5. Бір немесе бірнеше сутек  атомдарын  карбоксил тобы  орын басқан ароматты көмірсутектердің  туындыларын ароматты қышқылдар  дейміз. Ең қарапайым өкілі –  бензой қышқылы, С6Н5СООН.

Өнеркәсіпте толуолдан алады:

С6Н5СН3 + 3О → С6Н5СООН + Н2О

Бензой қышқылы – ақ түсті  кристалды зат, tбалқу=122 0С. Суда нашар ериді.

Жақсы антисептик, әлсіз концентрациялары консервілеу үшін қолданылады.

Практикалық маңызы бар туындыларының  бірі – салицил қышқылы:

 




  1. Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді