Жоспар: Адам ағзасы үшін ұйқының маңызы. Ұйқының кезеңдері: баяу және тез ұйқы. Жұмысқа қабілеттілік. Күн тәртібі. Ұйқы — организмің мезгіл-мезгіл қайталанып отыратын тіршіліктік мәні зор функционалдық күйі



Дата14.09.2022
өлшемі1.79 Mb.
#290193
Байланысты:
Қалдыбай Айкүміс физиология Ұйқы
ОтчетПрактика2Производственный, 7.2 сабақ, лекция 9 (1), Бисембина Айдана. Балаларды қатыгездіктен қорғау, Хусаинов М.С Математиканың бастауш курсының негіздері, гамильтон-функциялары, Тлегенов Р Моөж 1Биология1, 14 Дәріс, Кәсіпкерлік 22, Физиология .3 ТОП

Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті
Педагогика және психология институты
Оқушының даму физиологиясы
Мамандығы:6В01302 Бастауыш білім беру бизнес инновациямен 1 курс.
Орындаған: Қалдыбай Айкүміс Нұрлыбекқызы
Баяу және жылдам ұйқы, оның маңызы

Ұйқы — организмің мезгіл-мезгіл қайталанып отыратын тіршіліктік мәні зор функционалдық күйі.


Жоспар:
Адам ағзасы үшін ұйқының маңызы. Ұйқының кезеңдері: баяу және тез ұйқы. Жұмысқа қабілеттілік. Күн тәртібі.
Ұйқы — организмің мезгіл-мезгіл қайталанып отыратын тіршіліктік мәні зор функционалдық күйі.

Ұйқы мен сергектіктің алмасуы – тарихи қалыптасқан ырғақ. Мұнда адамның ұйқысы түнгі кезеңмен және қараңғылықпен, ал сергектік – күндізгі кезеңмен және жарықпен сәйкес келіп отырады.

Адам өз өмірінің үштен бір бөлігін ұйқымен өткізеді. Ұйқы арқылы ағза тынығады, өзін ширақ сезінеді, еңбекке құштарлығы артады.

Ұйқы қанбаса бас ауырып, мең –зең болады, шаршайды. Есте сақтау қабілеті төмендейді.

Ұйқы екі фазадан тұрады: 1) баяу ұйқы 2) тез ұйқы Әуелі баяу ұйқы, 1-1,5 сағаттан соң тез ұйқы басталады.

Ұйқының фазалары:

Ұйқының маңызы

  • Ұйқы жастықты сақтап қалудың тиімді әдісі. Адам ұйықтап жатқан кезде жасушалары жаңаланып, терінің қалыпқа келуі қарқынды түрде жүреді. Ұйықтаған кезде өсу гормоны белоктың жаңа клеткалар құруына және күні бойы пайда болған бұзылыстардың түзетілуіне түрткі болады. Ұйқы сондай-ақ сұлулықтың қалпына келуіне де мүмкіндік туғызады. Ұйқы алдындағы соңғы тамақ жеңіл қорытылатын өнімдер болуы тиіс, олар бізге триптофанды жеткізеді.
  • Триптофан – бұл амин қышқылы, ол серотонин мен мелатониннің, тыныш ұйқы үшін маңызды гормондардың деңгейін ұлғайтады.
  • Ұйқы – тәуліктік шаршауды басу жолы. Гигиеналық тұрғыда толыққанды ұйқы деп жасқа байланысты ұзақтығы жеткілікті, белгілі бір уақытта ұйықтау және оянуды айтады. Жаңа туған сәби тәулігіне 20–22 сағат ұйықтайды. Жас өскен сайын адам ұйқысының ұзақтығы төмендейді. Балалар ұйқысының 2–4 және одан көп сағатқа қысқаруы ми қызметіне күрт теріс әсер етеді. Жұмысқа қабілеттілігі, ағзаның әртүрлі инфекцияға қарсы тұруы төмендейді, тез шаршайды. Балалардың ұйқыны қажетсінуі денсаулығына және физиологиялық дамуына байланысты. Сондықтан ұйқының белгілі бір ұзақтығын белгілеген кезде, жеке ерекшеліктерді де ескеру керек. Белгілі бір уақытта ұйықтап, оянуды әдетке айналдыру қажет. Адамда ұйқы жағдайына шартты рефлекстері оңай қалыптасады.

Жылдам ұйқы әдісі

  • Жылдам ұйқы әдісі Жылдам ұйықтау фазасын тез түзетіп, 4-5 сағатта дене күшін қалпына келтіру үшін бірнеше ережелерді сақтау қажет. Сіз төсекке дейін жеуге болмайсыз, өйткені азық-түлік энергияны қажет етеді және ішектің белсенді жұмысын талап етеді, сондықтан сіздің бұлшықеттеріңіз толық дем ала алмайды. Ұйықтап көріңіз, қиындықтар туралы ойлап көрмеңіз, бірақ жақсы суреттерді көрсетіңіз - сіз қателесеңіз немесе армандай аласыз. Ыңғайлылықты сақтауды ұмытпаңыз - ыңғайлы, жұмсақ және жылы болуы керек, тамаша шешім - жылулықты сақтайтын су матрацасы, денесі ең табиғи және тыныштық позаларын алады.

Ұйқы қалыпты болуы үшін қанша ұйықтау керек? Организмнің толық дамуына қажетті бір тәуліктегі ұйқының мөлшері


Баланың жасы.

Ұйқының уақыты, сағат.

Баланың жасы.

Ұйықтау уақыты, сағат.

Жаңа туған сәби. 1-3 ай. 6 ай-1 жас. 2-3 жас. 4-5 жас.

21-22 18-20 14-16 13-14 11-12

5-6 8-10 13-14 16-17 Ересек адам.

10-11 9-10 8-9 7-8 6-8

Баяу және жылдам ұйқы, оның маңызы

  • Ұйқы мен сергіту кезеңінің гигиенасы Адам күндiз белсенділік көрсетіп, сергек жүреді. Түнде ұйықтап, тынығады. Адам өз өмірінің үштен бір бөлігін ұйқымен өткізеді. Ұйқы кезiнде зат алмасу бөсендейді, жүректің соғу жиілігі баяу лайды және т. б. Дегенмен де, ұйқы - белсенді түрде жүретін психикалык және физиологиялық үдеріс. Ұйқы - мидың үйлесімді кызметінің бір көрінісі. Ұйқы кезінде ми күндізгі алған ақпараттарды асыкпай талдап, ертеңгі қызметіне кажетті бағасын белгілейді. Ұйқы аркылы ағза өзінің жұмыс істеу кабiлетiн калпына келтіреді. Жасушалар қоректік заттарды белсенді түрде пайдаланып, энергия жинакталады. Үйқының белгілі бір уакытында мидың белсенді қызметі күндізгіден де артатыны анықталды. Ағза ұйқы арқылы тынығады, өзін ширақ сезінеді, еңбек етуге деген құштарлығы артады. Дене температурасының бәсеңдеуі ұйқыға кірісудің ішкі белгiсi (сигналы) болып саналады. Ұйқысыздық адам ағзасы үшін зиянды. Ұйкы канбаса, бас ауырып, мең-зең болады, шаршайды.
  • Ұйқысыздық
  • Ұйқы бұзылуының көп таралған түрі – ұйқысыздық. Ол жүйкенің жұқаруы, ауыр ақыл –ой еңбегі, мазасыздық, шуылы көп ойын, ішімдік ішу, темекі, ұйықтар алдында кітап оқудан пайда болады.
  • Тыныш ұйықтау үшін:
  • 1. Белгілі бір уақытта ұйықтауға дағдылану. 2. Соңғы тамақты ұйқының алдында 2-3 сағат бұрын ішу. 3. Ұйықтар алдында тойып тамақ, сусын ішпеу. 4. Ауыр ой еңбегімен шұғылданбау.Ұйықтардан 1,5-2 сағат бұрын ой еңбегін тоқтату. 5. Таза ауада серуендеу, бөлмені желдету. 6. Айналаңда тыныштық орнату (жарықты, теледидарды өшіру, кітап оқуды доғару).


Достарыңызбен бөлісу:




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
Сабақ жоспары
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
білім беретін
оқыту мақсаттары
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
республикасы білім
Жалпы ережелер
жиынтық бағалаудың
рсетілетін қызмет
бекіту туралы
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
арналған жиынтық
болып табылады
қызмет стандарты
жалпы білім
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
арналған әдістемелік
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсанға
білім берудің
Әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді
республикасының білім
туралы жалпы
атындағы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Жұмыс бағдарламасы
пайда болуы
қазақ тілінде