Жезқазған өңіріне еңбегі сіңген асыл азаматтар жайлы мағлұмат алу, өнегелі өмірін өмірлік бойтұмар ету

Loading...


Дата29.04.2017
өлшемі5.7 Mb.





Мақсаты:



Міндеттері:

  • Міндеттері:

  • Тарихи тұлғалар жөнінде мағлұматтар жинау, зерттеу, олардың еңбегінің құндылықтарын жаңғыртуға, толықтыруға ат салысу.

  • Арқа ұландарының еңбектерімен жете таныса отырып, келер ұрпаққа рухани бай мұра екендігіне көз жеткізу.

  • Арқаның асыл азаматтарының өмірін зерттеп білу арқылы, сөздік қорымызды молайту, ауызекі сөйлеу тілін дамыту.









3. Сызба негізінде “Шешендік сөздер” деген тақырыпқа әңгіме дайындаңдар.

  • 3. Сызба негізінде “Шешендік сөздер” деген тақырыпқа әңгіме дайындаңдар.































1. Ой шақыру.

  • 1. Ой шақыру.

  • Мына әңгіме не туралы деп ойлайсыз?

  • Неге?

  • 2. Әңгімені оқыңыз. Түсініңіз.

  • Кең даланы жаудан қорғап, ұрпағына мұра етіп қалдырған батырлардың бірі –Сандыбай. Сарыарқа төсінде болашақ үшін аттан түспей найза көтеріп, көлденең қалқан ұстап өткен Сандыбай 1740 жылы Ұлытау өңірінде туған. Он жеті жасынан алпыс екі жасына дейін Шақшақ Жәнібектің белгілі сарбазы және сардары болған.

  • Сандыбай батыр сом денелі, қаба сақалды, кең жауырынды, шын батырға лайықты денесі мен пошымы болыпты. Әр шайқастағы жеңістері үшін Шақшақ тек Сандыбайды «жолды қарт» атап кеткен, себебі әр уақытта Сандыбай оның үмітін ақтап отырса керек. Жекпе – жек күреске Шақшақ тек Сандыбай ғана салады екен. Халықтың бостандығы мен тәуелсіздігі үшін Сандыбай жан аямаған. Әсіресе , Бұланты бойындағы шайқаста батыр ерекше көзге түсті. Жәнібектің аузынан шыққан Сандыбай туралы шындық осы күнге дейін ел арасында аңыз болып айтылады. Екеуі ақылдаса отырып, соғыс тәсілдерін өзгертеді. Сандыбай жауға, не ұрысқа шыққанда, жау жағы топалаң тиген қойдай жусап қалады екен дейді ел аузында

  • 3. Әңгіме сізге ұнады ма? Несімен ұнады?

  • 4. Осы әңгімеден алған әсеріңіз қандай?

  • 5. Ұлытау өңіріндегі тағы басқа қандай батырларды білесіз?

  • 6. Мақалды жаттап алыңыз.

  • Батыр туса ел ырысы,

  • Жаңбыр жауса жер ырысы.

















Арқа жерінің тарихи тұлғалары

  • Ежелгі қоныс, ескі жұрт Ұлытауда талай – талай елеулі тарихи құбылыстар өтіп, талай – талай тағдырлар тоғысты.

  • Арқа жерін жайлаған елдің бір шетін Сандыбайдың Ердені билесе, екіншісін Қарабала Қадыр би, Ұлытаудың сыртын Бабыр би, Кіші тауда Шегір билер билік жүргізген. Шамамен 1808-1862 жылдары өмір сүрген. Сандыбай батыр он сегіз жасында қалмақтың жас батырымен күресте жекпе-жекке түсіп жеңіп, содан-ақ оның аты Арқаға әйгілі болып тарайды. Ерден батыр ел арасында әрі беделді би, әрі батыр, аға сұлтан, әрі шешен болыпты.



Ерден батыр өз ісімен тарихтың төрінен орын алады, өз заманының заңғар қайраткері, озық перзенті, оқшау тұрған биік тұлғасы болып тарихқа кіреді. Ел арасында Сандыбайды жас жолбарыс, Ерденді «Көкжал» деп атайды.

  • Ерден батыр өз ісімен тарихтың төрінен орын алады, өз заманының заңғар қайраткері, озық перзенті, оқшау тұрған биік тұлғасы болып тарихқа кіреді. Ел арасында Сандыбайды жас жолбарыс, Ерденді «Көкжал» деп атайды.

  • Сонымен бірге ел ішінде жүрегінен жыр төгіп, аты шыққан ақындар: Болман, Тайжан, Иманжан.

  • Ұлытау жерінің қаламгер жазушы замандастар Баубек Бұлқышев пен Мұқан Иманжанұлын және Камал Смаиловты да атап өтуге болады. Бұл жазушылардың туындыларының мазмұны бай, құдіреті күшті. Сарыарқа өңірінде дүниеге келген жазушылардың бірі Камал Смаилов.Оның қаламынан 300 – ден аса публицистикалық мақалалар, 14 кітап басылып шыққан.



Болман ақын

  • Болман ақын

  • 1879 жылы Жезді өзенінің бойында дүниеге келген. Әкесі Қожабай да айтулы ақын, әнші, домбырашы. Баласы Болманды өнерге жастайынан үйретіп, өлең айтқызып, домбыра тартқызып баулиды. Бала кезінен Байқоңыр деген байға жалданып, домбырасын қайда барса да қолынан тастамай “Өлеңім өмір болды бала жастан” деген өлеңін де шығарады.

  • Қанышпен талай дәмдес, сырлас болған, Ұлы Отан соғысы жылдары халқының еңсесін, көңілін көтерген, Жеңісті жырлаған, Жамбылдан бата алған, Тайжанмен үзеңгілес болған ақын болатын.









1 Тапсырма. Тест сұрақтарына жауап бер.

  • 1 Тапсырма. Тест сұрақтарына жауап бер.

  • 1.Болман Ұлытау өнірінде ...

  • А) тудым

  • Ә) тудың

  • Б)туды

  • 2. Болманның туған ... – Ұлытау өнірі.

  • А) жерін

  • Ә) жері

  • Б) жерім

  • 3.Болман кім?

  • А) ақын

  • Ә) жазушы

  • Б)әнші

  • 4. Ұлытау өнірінің ақынын көрсет

  • А) Мұқағали

  • Ә) Болман

  • Б) Шәкәрім

  • 5. Болманның туған жерін ата

  • А) Қарсақпай

  • Ә) Жанарқа

  • Б) Ақтоғай



2 Сұхбатты толықтырыңыз.

  • 2 Сұхбатты толықтырыңыз.

  • Сіздің ... ақыныңыз бар ма?

  • Иә, менің ... ақыным бар.

  • ... туралы не білесің?

  • ... туралы көп нәрсе білемін.

  • Сізге оның қандай ... ұнайды? Айта аласыз ба?

  • Әрине, айта аламын.

  • Қандай тамаша!



Тайжан Қалмағанбетұлы

  • Тайжан Қалмағанбетұлы

  • 1879 жылы Атырау бөктеріндегі Қаратал мекенінде, Қалмағанбет молданың отбасында болашақ Тайжан ақын дүниеге келді. Балалық шағы жоқшылық, таршылықта өтеді. жас шағынан өлеңге, өнерге үйір, болған талапты бала домбыра мен сырнайы да ерте үйренеді. Сол кездің өзінде екі ішекті домбырасымен Ұлытау маңайын түгелдей аралап, еліне өнерімен таныла бастайды.









1 Тапсырма. Тест сұрақтарына жауап бер.

  • 1 Тапсырма. Тест сұрақтарына жауап бер.

  • 1.Тайжан ақынның өленің көрсет:

  • А) «Жер қазғандарға»

  • ә) « Сап-сап көңілім»

  • б) « Мен жастарға сенемін»

  • 2. Тайжанның ақын досы

  • А) Мұқағали

  • ә) Сакен Сейфуллин

  • б) Жамбал Жабаев

  • 3. Тайжан қай жылы « халық жауы» деп ұсталды?

  • А) 1937 ж

  • ә) 1940 ж

  • б) 1938 ж

  • 4. Тайжан Қалмағанбетов қай жылы дүниеге келген?

  • А)1861

  • ә) 1875

  • б) 1879

  • 5. Тайжан қай рудан шыққан?

  • А) найман

  • ә) арғын

  • б) жалайыр



Сөздерді мағынасымен сәйкестендіріңіз



Иманжан Жылқайдарұлы

  • Иманжан Жылқайдарұлы

  • 1886 жылы Ұлытау өңірінде туған. Имекен қарт ақын, Халық ақыны деген атаққа ие болды. Қолжазба еңбектері Қазақстанның Өнер және әдебиет институтының орталық ғылыми кітапханасында. Талай айтыстарға қатысты. Елдің тарихын, мәдениетін, әңгімелерін өте көп білді. Шешендік сөздердің шебері бола тұра,оның жинағын да шығарған. “Жәнібек батыр” поэмасы ел аузынан жинақтаған, “Ақтабан шұбырынды” жырын жазған.

















Камал Смайлов

  • Камал Смайлов

  • 1932 жылы 24 сәуірде Ұлытаудың жанындағы Сарлық ауылында дүниеге келген. Ұлытау орта мектебін 1949 жылы бітірген соң Қазақ университетінің журналистика бөліміне оқуға түседі де оны 1954 жылы үздік бітіреді. Оның қаламынан 300-ден аса публицистикалық мақалалар, 14 кітап басылып шықты.





Құнарлы жерге ғана шөп шығады. Оның әкесі Сейтжан Троицк медресесін бітірген. Шөбере ағасы Баубек Бұлқышев Ұлы Отан соғысы кезінде «Комсомольская правда» газетінде жарияланған мақалаларымен бүкіл Кеңес Одағы халқының аузына іліккен. Арғы төртінші атасы Бөкенбайұлы бабыр берісі Ұлытау – Жезқазған аймағы, әрісі Арқаға белгілі қайраткер болған, Түркістандағы Ахмет Яссауи кесенесіне жерленген 121 қазақтың бірі. Өзіне қарап досын іздесек, ол жерлесіміз академик Төрегелді Шарманов. Қызмет бабындағы ортасы – қазақтың ығай мен сығай игі –жақсылары, зиялылары. Оларды атасақ, аузымызға Олжас Сүлейменов, Әнуар Әлімжанов, Әбіш Кекілбай, Мұқағали Мақатаев, Шәкен Айманов, Сұлтан Қожықов келеді. Белгілі мәдениет қайраткері Андрей Кончаловскиймен, Григорий Чухраймен, Никита Михалковпен, Төлеміс Өкеевпен, тағы басқалармен тығыз шығармашылық қатынаста болған.

  • Құнарлы жерге ғана шөп шығады. Оның әкесі Сейтжан Троицк медресесін бітірген. Шөбере ағасы Баубек Бұлқышев Ұлы Отан соғысы кезінде «Комсомольская правда» газетінде жарияланған мақалаларымен бүкіл Кеңес Одағы халқының аузына іліккен. Арғы төртінші атасы Бөкенбайұлы бабыр берісі Ұлытау – Жезқазған аймағы, әрісі Арқаға белгілі қайраткер болған, Түркістандағы Ахмет Яссауи кесенесіне жерленген 121 қазақтың бірі. Өзіне қарап досын іздесек, ол жерлесіміз академик Төрегелді Шарманов. Қызмет бабындағы ортасы – қазақтың ығай мен сығай игі –жақсылары, зиялылары. Оларды атасақ, аузымызға Олжас Сүлейменов, Әнуар Әлімжанов, Әбіш Кекілбай, Мұқағали Мақатаев, Шәкен Айманов, Сұлтан Қожықов келеді. Белгілі мәдениет қайраткері Андрей Кончаловскиймен, Григорий Чухраймен, Никита Михалковпен, Төлеміс Өкеевпен, тағы басқалармен тығыз шығармашылық қатынаста болған.

  • Шерхан Мұртаза 1932 аштық жылы туған әрбір мың нәрестенің тек біреуі ғана тірі қалғаны туралы деректі жариялады. Сол мыңның бірі – Камал Сейтжанұлы Смайлов. Әбіш Кекілбай жазғандай, ол «қаламгерлікте де, санаткерлікте де, қайраткерлікте де мыңнан біреу ғана жете алатын биіктерге көтеріліп, қиын да қызғылықты өмір жолынан өтті». Оның әлем кеңістігіндегі рухани өмірі де ұзақ болатыны, талай қазақ ұрпақтарына сәулелі бағдаршамға айналатыны хақ.









1. Тапсырма

  • 1. Тапсырма

  • Жоғарыдағы мәтінді оқып, сұраққа жауап беріңіз. Мәтін бойынша деңгейлік тапсырмалар оқыңдар.

  • І деңгей.

  • Мәтін бойынша 10 сұрақ қойыңдар.

  • Мәтінің мазмұнын орысша айтып беріңдер.

  • Берілген сөз тіркестерімен сөйлемдер құрастыр:

  • Дүниеге келген, аса көрнекті, көптеген жылдар, еңбек еттті, ғұмыр бойы.

  • ІІ деңгей.

  • Мәтінге тірек сызба дайындаңдар. Сызба бойынша К.Смайылов жөнінде әңгіме құрастырыңдар.

  • Мәтін бойынша күрделі жоспар құрып жазыңдар.

  • К.Смайыловтың өмірі мен шығармашылығы туралы әңгімелеп беріңдер.



2. Тапсырма

  • 1. Камал Смайлов кім?

  • 2. Ол қай жылы және қай жерде дүниеге келді?

  • 3. Жастайынан ол немен шұғылданған?

  • 4. Камал Смайлов қандай кітаптардың авторы?

  • 5. Камал Смайлов сан қырлы қасиеттерін топтап көрсет?



3. Топтастыр

  • Камал Смайлов кім?



4. Сызбаға қарап, мәтін құрастырыңдар.



Қорытынды “Арқа жерінің тарихи тұлғалары” атты жоба бойынша мына кестені толтырыңыз



Күтілетін нәтиже:

  • Күтілетін нәтиже:

  • Ұзақ жылдар бойы арқа өңіріне еңбек сіңірген ақын – жазушылардың, қоғам қайраткерлерінің, саясаткерлердің аттарын жаңғырту.



Каталог: uploads -> doc
doc -> Сабақтың тақырыбы Сырммен Малайсарының шешендік сөздері
doc -> 11 сынып. Тест жұмысы 1-тоқсан. 1 – нұсқа Іздеу жүйесін құрайтын бөліктерді көрсетіңдер
doc -> Тест 9 сынып, қазақ әдебиеті
doc -> Книга-Book Кітап-книга-Book Бет- страница Ұяшық- ячейка Диаграмма-диаграмма Кесте-таблица Формула-формула
doc -> 1. Microsoft Excel – электрондық кестесін қалай ашамыз?
doc -> Тақырыбы: 10-сыныпта өткенді қайталау
doc -> Деңгейлік тапсырмалар беру
doc -> Оқушылардың зерттеу қызметінің түрлерін, әдістері мен тәсілдерін анықтау; -сәттілік кезеңдері мен рефлексия қалыптастыру
doc -> Өтетін орны: Мектептің спорт залы. Өтетін уақыты: 01. 12. 15. Жабдықталуы
doc -> Педагогикалық технологияны жобалау-дың әдіснамасы. Ақпараттық, инновация-лық, оқыту, педагогикалық технология-лар


Достарыңызбен бөлісу:
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
Барлы конкурс
білім беретін
ызмет регламенті
республикасы білім
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
бойынша жиынты
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
рсетілетін ызметтер
мемлекеттік ызмет
Конкурс ткізу
стандарттарын бекіту
дебиеті маманды
мемлекеттік мекемесі
дістемелік материалдар
дістемелік сыныстар
Мектепке дейінгі
ауданы кіміні
конкурс туралы
рметті студент
жалпы білім
облысы бойынша
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
мектепке дейінгі
Конкурс жариялайды
дарламасыны титулды
білім беруді
ызметтер стандарттарын
разрядты спортшы
дістемелік кешен
мелетке толма
директоры бдиев
аласы кіміні

Loading...