Жаратылыстану-математика


Тақырыбы: Космостық метрология Бағдарлама бөлімдері



бет44/58
Дата02.01.2022
өлшемі0.54 Mb.
#20118
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   58
Тақырыбы: Космостық метрология
Бағдарлама бөлімдері: Бүкіл әлем құрылысы. Күн жүйесі.

Теориялық бөлім

Жердің алшақ объектілерге дейінгі қашықтығы мен қозғалы жылдамдығын өлшеу түрлі қиындықтар туғызады. Біріншіден, өлшенетін шамалар өте үлкен мәнге ие жердегі мәндермен салыстырған кезде олар толық қамтыл,ан болып шығады. Мүмкін бұл шамаларғамыс жүйесінің мөлшерін қолданатын да шығар, бірақ бұл шамалар онда үлкен мәнге ие болады. Екіншіден, зерттелетін объектілермен тікелей қатынасорнатылмайтыедықтан, күрделі қосымша өлшеу методын жасау керек. Олар теориялық модельдер негізінде құрылған, бірақ оларды тәжірибе жүзінде тексеру қиын немесе тіпті мүмкін емес. Бұл алынған қорытындылардың интерпритациясын күрделендіреді және бүкіл әлем туралы ғылымның дамуын тежейді.

Бірақ та түрлі қиындықтарға қарамастан космостық метрология көптеген жетістіктерге қол жеткізеді. Соның ішінде зерттелетін объектілердің қашықтығы, қозғалу жылдамдығы, көлемі, химиялық құрамы, жасы, температурасы, тығыздығы т.б.

Жұмыс барысы:

1. А.б – космостық ұзындық мөлшерінің ұғымы. 1 а.б – бұл жерден күнге дейінгі орташа арақашықтық.

1 а.б ~ 150 млн км = 1,5*10 11 м

нақты мәні: 1,495985*10 11м

Былайша айтқанда, жердің күнге дейінгі арақашықтығы – 1а.б-ға тең, ал Күннен Нептунға дейін орташа түрде ~ 30 а.б.

2. Парсек космостық ұзындықтың бірлік ұғымы. Бір парсек дегеніміз (пс немесе пк) –ұзындықтың бұрыштық мөлшері. 1а.б-да 1 сек. тең космостық объектіге дейінгі арақашықтық. «Парсек» сөзі күрделі екі сөзден құралған «параллакс» және «секунда». Параллакс – бағытталу дегенді білдіреді.

Астрономияға парсектің енгізілуі космология мақсаттары үшін триангуляция әдісінің қолданылуына негіз болды. База ретінде мұнда 1а.б қолданылады. Парктикада жарты жылдық уақыты бар жұлдыздың 2 еселік бағыттаушы өлшенеді. Бұл уақыт аралығында жер өз орбитасының бір нүктесінен полярлы қарама-қарсы нүктеге ауысады, яғни 2а.б-ға.

1 пс-ң км-ға мәнін анықтап берілген ойларды жұлдыз паралаксының өлшеуі бойынша қағаз бетіне түсіріңіз.

Жауап: 1 пс~ 3,09*10 13 км (нақты түрде: 3,086*10 13 км)

Осылайша жұлдыздық объектілерге дейінгі L қашықтықты бүкіләлемде жоғарғы нақтылықпен есептейтін формула мынадай: L (nc) = ½ мұндағы L – бұрыштық секундта өрнектелген объект параллаксы. Практикада бұдан да ірі бірліктер қолданылады. Мысалы 1 кпс және 1 мпс. Оларды км-мен өрнектеңдер.

3. Жарық жылы – үшінші жалпы космостық бірлігі. Бір жарық жылы дегеніміз – жарықтың космостағы бір жер жылындағы жүріп өтетін қашықтығы. Космостағы жарық жылдамдығының вакуумдағы жарық жылдамдығынан айырмашылығы жоқтың қасы.

1 жарық жылын км-мен өрнектеңдер.

Жауап: ~ 9,44*10 12 км

Галактикааралық қашықтық бірлігі – 1 млн ж.ж. Мысалы біздің галактикадан Андромеда тұмандығына дейінгі қашықтық - 2,2 млн ж.ж.

2.Доплердің оптикалық эффектісіне негізделген космостық объектілердің жылдамдығын өлшеу методын меңгеріңдер.

ТҮЙІН.

Тәжірибелі космостық зерттеулерді жүргізу өмір талабы, оны шешу үшін космостық метрологияның әдістерін жетілдірумен ғана астрономиялық есептерді ойдағыдай шығаруға болады.






Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   58




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді