Жапбаров Амангелді Оқушылардың тыныс белгілерді дұрыс қою икемділігі мен дағдыларын

Loading...


Pdf көрінісі
бет77/136
Дата04.05.2021
өлшемі0.8 Mb.
1   ...   73   74   75   76   77   78   79   80   ...   136
Ажалды қарға бүркітпен ойнайды. Мақал 
1. Сөйлемде бір ғана тыныс белгі бар. Ол - нүкте. 
2. Айтылу сазы мен мазмұнына қарай хабарлы сөйлем. 
3. Құрылысына қарай - жай сөйлем. 
4. Жай сөйлемнің түрлеріне қарай: 
а) Жайылма 
ә) Толымды 
б) Жақты 
5.   а)   Не   істейді?   -   ойнайды   -   дара,   етістікті,   (-ды)   жіктік   тұлғалы   -
бастауыш. 
ә) Ойнайтын не? - қарға - дара, зат есімді, атау тұлғалы бастауыш. 
б) Қарға немен ойнайды? - бүркітпен - дара, зат есімді, (пен) көмектес
септік тұлғалы - жанама толықтауыш. 
в)  Қандай   қарға   -   ажалды   -   дара,   қатыстық   сын  есімді  қатыстық
анықтауыш. 
6.   Байланысу   түрлері   мен   тәсілдері:   а)   қарға   ойнайды   –   қиысу;  ә)
бүркітпен ойнайды – меңгеру; б) ажалды қарға - қабысу 
7. Сөйлемде: 
а) ажалды қарға                              сөз тіркестері 
ә) бүркітпен ойнайды 
Құрылысына қарай еркін; тұлғасына қарай: а) ажалды қарға - есімді
тіркес; ә) бүркітпен ойнайды етістікті тіркес. 
Ажалды.
1. Бұл сөз екі құрамнан тұр: ажал +ды. 
2. Тұлғасына қарай: 
а) ажал - негізгі түбір; 
ә) ажалды - туынды түбір 
3. Құрылысына қарай - дара. 
4. Сөзде бір лексикалық, бір грамматикалық мағына бар. 
5. Лексикалық мағынасы - сапалық қасиетке берілген тау. 
111


6.  Грамматикалық   мағынасы   лексикалық   мағынаның  жалпылануынан
жасалған жалпы грамматикалық мағына - сын есім. 
7. Ажалды - қандай? деген сұраққа жауап береді. Ендеше, бұл - сын
есім. 
8. Мағынасына қарай - қатыстық сын есім. 
Тұжырымдай келгенде, тілдің фонетикалық, лексикалық, сөзжасамдық
және   морфологиялық   жүйелерінің   бәрі   тек   синтаксис   арқылы   қатынас
құралы бола алады. Синтаксис тіл білімінің басқа салаларына сүйене, оларды
жинақтай әрі олармен дидактикалық тұтастыққа ене отырып, адамның ойын
қалыптастыруды,   оны   жарыққа   шығарып,   қарым-қатынас   жасауды
қамтамасыз   етеді.  Оқушылар  синтаксистік   бірліктерді   сатылай   кешенді
талдай   меңгере   отырып,   сөйлем   мен   сөз   тіркесінің   айырмашылығын,
сөздердің   тіркесімділік   мүмкіндіктерін,   күрделі   сөз   тіркестерінің   түрлі
модельдерін, синтаксистік байланысқа түскен сөздердің apacындaғы қарым-
қатынастарды саналы меңгеруіне қол жеткізеді. 
Синтаксис тіл білімінің басқа салаларымен тікелей байланысты екенін,
оны фонетика, лексика, морфологиямен салыстыра түсіндіру, оқушылардың
синтаксистік   бірліктерді   жете   меңгеруіне   және   тілдің   басқа   салаларынан
өзіндік айырмашылығын ажыpата білуге машықтанады. Синтаксиcтік талдау
бойынша   берілген  сызбаларды   басшылыққа   ала   oтыpып,   сөйлемді,   сөз
тіркесін, сөздердің байланысу түрлерін, тәсілдерін сауатты, жүйелі сатылай
кешенді талдау жасауға үйренеді. 
Әрбір синтаксистік тұлғаның өзіндік белгілерін бір-бірімен салыстыpа,
саралай,   сатылай   талдау   оқушыларды   жүйелілікке,   жинақылыққа,
сенімділікке   баулиды.   Сатылай   кешенді   талдауда   сөйлемді   жан-жақты
талдаумен қатар сөйлемде айтылған ойды пайымдау жүзеге асады. 
Тіл білімінің салаларын жеке-жеке талдап, машықтанған оқyшылар бір
сөйлемге синтакситік талдау, пунктуациялық талдау, оның құрамындағы жеке
сөздерге сөзжасамдың, морфологиялық, лексикалық, фонетикалық талдауды
ешбір  қиындықсыз  сатылап, жүйелеп, кешенді талдай алады. Осы арқылы
олар сөздердің сөйлем ішіндегі, жеке тұрғандағы мағыналарын, тұлғаларын,
атқаратын қызметін саналы әрі сауатты меңгеруге дағдыланады. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   73   74   75   76   77   78   79   80   ...   136
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
рсетілетін қызмет
ғылым министрлігі
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
тоқсан бойынша
бекіту туралы
бағалауға арналған
Әдістемелік кешені
Сабақ жоспары
туралы хабарландыру
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
арналған жиынтық
жиынтық бағалауға
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
білім беретін
республикасы білім
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
Қазақстан тарихы
арналған әдістемелік
әкімінің аппараты
туралы анықтама
мамандығына арналған
қойылатын жалпы
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
мемлекеттік әкімшілік
Қазақ әдебиеті
мерзімді жоспар
Мектепке дейінгі
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
оқыту әдістемесі
әдістемелік кешені
Қазақстан облысы
ортақ біліктілік
мамандығы бойынша
қызмет регламенті
болып табылады
пәнінен тоқсан

Loading...