Жапбаров Амангелді Оқушылардың тыныс белгілерді дұрыс қою икемділігі мен дағдыларын

Loading...


Pdf көрінісі
бет112/136
Дата04.05.2021
өлшемі0.8 Mb.
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   136
Сабақтың әдісі: Баяндау, сұрақ-жауап. 
Сабақтың түрі:Семинар сабағы (хабарлама және баяндама). 
143


Тыныс белгісі тақырыбына байланысты материалдың оқушыға таныс
екендігі белгілі. Ендеше оқушының сол білімін танытатын жері – осы. Бір
сабақта  сызықша қойылатын орындардың бәрін қамтуға болмайды, ол өте
асығыс, үстірт болады. Сондықтан оқушылардың баяндама, хабарламалары
үшін бастауыштан кейін бірыңғай мүшеге және оңашаланған айқындауышқа
байланысты қойылатын сызықша туралы айту жеткілікті. 
Сабақтың мақсатын айқындау:
а) сызықша – тыныс белгісі;
ә)сызықшаның   бірнеше   себептерге   байланысты   қойылатындығы;
мақсат – соны еске түсіріп, нақтылап бекітіп алу;
б)   сызықшаны   үтірден   ажырата   білуге   жаттығу;   ол   үшін   екеуінің
қойылу себебін білу – басты мәселе екенін түсіну. 
Кейде оқушылар мұғалім дауысының интонациясына қарап немесе бір
тыныс   белгісі   қажет   болып   тұрғанын   өздерінше   байқағанымен,   ажырата
алмағандықтан,  жазу барысында үтір қоятындығы  кездеседі.  Осыған орай,
сызықшаның өзіне тән дауыс ырғағы, қойылу себебі бар екенін айқындап алу
сабақтың басты мақсаты болмақ. 
Сабақ   мүғалімнің   қысқа   кіріспесінен   басталады.   Ол   үшін   тақтада
жазулы тұрған мына сөйлемдерді көшіріп, тыныс белгісін қойып алған жөн. 
Қасына Тәкежан, Ғабитхан, Дархан,
Жұмағұл ерді
Абай - өз заманының жаршысы. 
Абай   тақап   келгенде,   үй   иесі
шыққан еді. (М. Әуезов. )
Ішінде   отырған   Мәкіш,   Салтанат,
Ербол   –   үшеуі   Абайға   қуана
ұмтылысты. (М. Әуезов. )
1-   сөйлем   –   бірыңғай   мүшелі
жай
 
сөйлем,
 
санамалау
интонациясымен   айтылып,   ой
иелерін   даралап   көрсетіп   тұр,
сондықтан үтір қойылады. 
2-сөйлем  -  құрмалас,   себебі  мұнда
екі түрлі  шындық  беріліп тұр,  сол
себепті үтір қажет. 
Бұл   жерде   сызықша   мен   үтірдің
салыстырып   олар   оқылудағы
интонациялық
 
ерекшеліктерін
анықтайды. 
1-сөйлемде
 
бастауыш
 
та,
баяндауыш та зат есім.  III  жақта түр,
сондықтан
 
дауыс
 
ырғағы
ерекшеленуші даралаушы, түсіндіруші
мәнде. 
2-сөйлемде   жалпылауыш   сөзге
байланысты   қойылып   тұр.   Бұл
жинақтау мәнін білдіреді. 
Осылай сызықшаға назар аударып алған соң, сабақтың мақсатын айқындап,
хабарлама   жасайтын   оқушыларға   сөз   беріледі.   Хабарлама   тақырыптары:
          1. Сызықша – тыныс белгісі. 
2. Бастауыштан кейін қойылатын сызықша. 
3.   Жалпылауыш   сөзге   байланысты   қойылатын   сызықша.  
             4. Оңашаланған айқындауышқа қай кезде сызықша  қойылады?
144


Хабарлама   жасау   уақыты   –   8-10   минут,   қойылатын   сұрақтар   және
оларға   жауап   беру   –   3-4   минут,   хабарламаны   талқылау   –   10-15,
қорытындылау – 3-5 минут. 
Әр   хабарламашыға   оппонент   белгіленеді   және   пікір   айтушылар
олардың пікіріне де баға береді. Бұл жағы  сабаққа тапсырма беру кезінде
ескертіледі.   Мұндай   жағдайлар   оқушыларды   байқампаздыққа,   тыңдап
түсінуге, оны саралай білуге үйретеді. 
Мұғалім   хабарлама   жасайтын   оқушыларға   талданып   отырған   мәселе
бойынша мысалдарды өздері  іздеп табуын да ескерткені  және оны қандай
әдебиеттерден алуға болатынына бағыт бергені де жөн болады. Мысалы:
1-оқушы.   Оқулықтағы   "Сызықша"   туралы   берілген   анықтама
көлемінде хабарлама жасап, оның сөйлем құрамында белгілі сөзді, сөйлем
мүшесін,   сөйлем   мен   сөйлемнің   арасын   даралап   бөліп   көрсету   жөне
жинақтап,   тұжырымдап   айту   мақсатын   көздейтінін   айтып,   әрқайсысына
мысал келтіріп түсіндіреді. Оны кесте түрінде берсе, тіпті жақсы. Бұдан соң
оқулықта берілген жаттығуды оқып талдағанын, оның қай жеріне, не себепті
сызықша коюға болатынын айтады. Оқушылар хабарламашының түсіндіруі
бойынша бірнеше сөлемді жазып алады. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   108   109   110   111   112   113   114   115   ...   136
Loading...




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
рсетілетін қызмет
ғылым министрлігі
Жалпы ережелер
қызмет стандарты
тоқсан бойынша
бекіту туралы
Әдістемелік кешені
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
туралы хабарландыру
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
арналған жиынтық
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
бағалаудың тапсырмалары
Қазақстан республикасының
республикасы білім
білім беретін
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
біліктілік талаптары
Қазақстан тарихы
арналған әдістемелік
әкімінің аппараты
туралы анықтама
мамандығына арналған
қойылатын жалпы
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
мемлекеттік әкімшілік
Қазақ әдебиеті
мерзімді жоспар
Мектепке дейінгі
жалпы конкурс
қатысушыларға қойылатын
әдістемелік кешені
оқыту әдістемесі
Қазақстан облысы
ортақ біліктілік
қызмет регламенті
пәнінен тоқсан
мамандығы бойынша
болып табылады

Loading...