Іі негізгі бөлім


Биыл Ел тәуелсіздігіне 30 жыл



бет9/12
Дата11.04.2022
өлшемі112.36 Kb.
#220148
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12
Байланысты:
Мангилик елгылыми жоба 3333333333333333333333
4-osh bzhb biologiya 8-syn az, 4-osh bzhb biologiya 8-syn az, Қазақстан тарихы таңдау
3.2. Биыл Ел тәуелсіздігіне 30 жыл

Еліміздің бүгіні мен болашағы үшін аса маңызды осы күн туралы кезінде Ұлт көшбасшысы Н. Назарбаев: «…Уақыт – зымыран. Күні кеше өткен оқиғалар бүгінде тарих беттеріне айналып үлгерді. Бұл – жаңа мемлекет пен жаңа қоғамның дүниеге келуінің азапқа толы, сонымен бір мезгілде ғаламат сәті. Сол сәт аяқталған жоқ, бірақ ең қиын белестерден аса білдік. Ең қиын жылдар дәл қазір артымызда қалды, сондықтан да мен еліміздің еңсесі биіктей беретініне сенемін»,- деген болатын. Тәуелсіздік – ұлы мұрат, қастерлі ұғым. Себебі, қаншама халық бұл айтулы күнге жете алмастан тарихи сахнадан біржола жоғалды. Ал, бүгінгі тәуелсіз мемлекеттердің әрқайсысы өз мемлекеттілігін құруда сан қырлы белестерден өтті. Қазақ елі де тәуелсіздікке даңғыл жолмен жеткен жоқ.

Өз кезеңінде алыс-жақын елдерге дербес саяси субъект ретінде белгілі болған Қазақ хандығы көрші алпауыт мемлекеттердің түрлі саяси айла-шарғысының арқасында үш ғасырдан астам уақытқа өз тәуелсіздігін жоғалтып, бодандықтың қамытын кигені тарихтан белгілі. Егеменді ел, Тәуелсіз мемлекет болуды аңсаған халқымыз 200-ден астам көтерілістер мен ұлт-азаттық қозғалыстарды басынан өткерді. Сондықтан, әрбір бүгінгі ұрпақ үшін қандай да болмасын мерекенің, мейрам мен тойдың басы – Тәуелсіздік күні екендігі даусыз, әрі солай болуы да тиіс.
Жер бетіндегі әрбір ұлт үшін тәуелсіз ел болу – ұлы арман. Дүниежүзінде 6 мыңға жуық ұлттар мен ұлыстар бар болса, солардың ішінде 200-дейі ғана тәуелсіз мемлекет болып табылады.

Қазақстанда 2021 жыл айтулы үлкен дата – Тәуелсіздік алғанына 30 жыл толады. КСРО-ның ыдырау процесі 1980 жылдардың аяғында басталды. Кеңес Одағының ыдырауының ресми күні 1991 жылғы 26 желтоқсан болып саналады. Одақтас республикалар оның ыдырауы кезінде КСРО құрамынан шықты. Қазақстан 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауы барысында тәуелсіздігін жариялаған соңғы ел болды.

1990 жылғы сәуірде республиканың Жоғарғы Кеңесі Қазақ КСР Президенті лауазымын белгілеу туралы Заң қабылдады. Бұл қызметке Нұрсұлтан Назарбаев сайланды. 1990 жылғы 25 қазанда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Қазақ КСР-інің Мемлекеттік Егемендігі туралы Декларацияны қабылдады. 1991 жылғы бірінші желтоқсанда алғашқы бүкілхалықтық, бірақ баламасыз Қазақстан Президентін сайлау болып өтті, онда сайлау учаскелеріне келген қазақстандық сайлаушылардың 98,76 пайызы Нұрсұлтан Назарбаевқа дауыс берді. 1991 жылғы 10 желтоқсанда Назарбаев республика сарайында салтанатты түрде ант беріп, халық сайлаған Қазақстан Президенті ретінде жұмысқа кірісті. Сол күні Республиканың Жоғарғы Кеңесі Қазақ КСР-ін Қазақстан Республикасы деп қайта атау туралы шешім қабылдады.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1991 жылғы 16 желтоқсандағы қаулысымен «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң қабылданды. Жыл сайын бұл күні еліміз тәуелсіздік күнін атап өтеді.

«Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі Қазақстан халқының еркін білдіре отырып, Адам құқықтарының жалпыға ортақ Декларациясында, халықаралық құқықтың өзге де жалпыға бірдей танылған нормаларында бекітілген жеке адамның құқықтары мен бостандықтарының басымдығын мойындай отырып, қазақ ұлтының өзін-өзі айқындау құқығын растай отырып, азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекет құруға бел байлай отырып, бейбітсүйгіш сыртқы саясатты жүзеге асыра отырып, өзінің ядролық қаруды таратпау қағидатын және қарусыздану процесін жақтайтынын мәлімдеді. 1997 жылы Қазақстан Үкіметі Астананы 1927 жылдан 1997 жылға дейін астана болған Қазақстанның ең ірі қаласы — Алматыдан Ақмолаға (1998 жылы Астана деп, ал 2019 жылдың соңғы 23 наурызында – Нұр-сұлтан деп қайта аталды) көшірді.

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 2019 жылғы 19 наурызда өкілеттігін доғарып, Мемлекет басшысы лауазымында 30 жылға жуық уақыт болды. Оның ізбасары сол кезде Парламент Сенатының спикері қызметін атқарған Қасым-Жомарт Тоқаев болды – бұл мемлекеттің президенттен кейінгі екінші тұлғасы.

Бүгінде Қазақстан – тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет.

Қаржы министрлігінің Статистика комитетінің 2020 жылғы 1 қазандағы деректері бойынша республика халқы 18,8 миллион адамнан асады. Қазақстан аумағы бойынша әлемде тоғызыншы орында.

Елді президент басқарады, үкіметті премьер-министр басқарады. Қазақстан парламентінде екі палата бар: жоғарғы палата – сенат, төменгі палата – мәжіліс.

Сот билігін Жоғарғы Сот, облыстық, әскери, қалалық, аудандық және мамандандырылған соттар жүзеге асырады.

Қазақстанның құрамына 14 облыс, 87 қала кіреді, оның ішінде Республикалық маңызы бар үш қала: Нұр-сұлтан, Алматы, Шымкент. Сондай-ақ, мұнда облыстық маңызы бар 38 қала және аудандық маңызы бар 47 қала бар. Әр өңір мен қаланы Президент тағайындайтын әкім басқарады.

Ұлттық валютасы-теңге.

Қазақстанда 30-дан астам түрлі ұлт өкілдері тұрады. 2020 жылдың басындағы деректерге сәйкес халықтың бір бөлігін қазақтар — 68,51%; орыстар — 18,85%, өзбектер — 3,25%, ұйғырлар — 1,47%, украиндар — 1,42%, татарлар — 1,08% және басқалар құрады.

Қазақстан ресми түрде екі тілді ел болып табылады, бірақ қазір Үкімет үш тілді меңгерген. Қазақ тілі – мемлекеттік тіл, Орыс тілі – ресми тіл мәртебесіне ие. Тәуелсіздік алған сәттен бастап Қазақстан ТМД, ЭЫҰ және ШЫҰ мүшесі болды. Сонымен қатар, бұрынғы Кеңес Одағының құрамына кірген бірқатар басқа елдермен республика Еуразиялық экономикалық одақтың құрамына кіреді.

Қазақстан сондай-ақ БҰҰ, Еуропадағы қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы, Еуро-Атлантикалық әріптестік Кеңесі, Түркі кеңесі және Ислам Ынтымақтастығы Ұйымының мүшесі болып табылады. Ол НАТО-ның «Бейбітшілік жолындағы серіктестік» бағдарламасының белсенді қатысушысы. Кейбір деректер бойынша, Қазақстанның Орталық Азиядағы ең үлкен экономикасы бар, ол өңірдің ЖІӨ-нің 60% - ын құрайды. 2000-2007 жылдар аралығында шикі мұнайдың әлемдік жоғары бағаларымен қолдау тапқан ЖІӨ өсу көрсеткіштері 8,9% - дан 13,5% - ға дейін құрады. 2008-2009 жылдары олар 1-3% - ға дейін төмендеді, содан кейін 2010 жылдан бастап қайтадан өсті. Қазақстанның басқа да негізгі экспорттық тауарларына бидай, тоқыма және үй малы жатады. Қазақстан уранның жетекші экспорттаушысы болып табылады. 2014 жылғы Девальвация теңгені 19% - ға құнсыздандырды. Тағы бір 26% девальвация 2015 жылдың тамызында болды. 2019 жылы ЖІӨ өсімі 4,5% құрады. 2020 жылдың қаңтарында Қазақстанның ЖІӨ өсімі 3,6% құрады.

2015 жылы Ұлттық банк пен Қазақстан Үкіметі теңгенің тіркелген бағамынан бас тарту туралы шешім қабылдады. Тоқаев 2021 жылды Тәуелсіздіктің 30 жылдығы деп жариялады. Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің 2020 жылғы қазандағы төртінші отырысында 2021 жылды Тәуелсіздіктің 30 жылдығы жылы деп жариялау туралы шешім қабылдады.

Оның айтуынша, «мерейтой экономикалық және саяси реформалар, цифрландыру, балалар мен мүгедектердің құқықтарын қорғау, экология мәселелерін шешу белгісімен өтеді». «Біз оқырмандық сауаттылық деңгейін арттыруға баса назар аударуға тиіспіз. Бұл істе жаңғырту мен цифрландыруды қажет ететін кітапханалар маңызды рөл атқара алады», - деді президент.

Бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев Тәуелсіздіктің 30 жылдығын атап өту туралы айта келіп, «қазір осы маңызды тарихи күнге орай көптеген салтанаттарды өткізетін уақыт емес» деп, тәуелсіздіктің 30 жылдығын екпінді, нәтижелі еңбекпен атап өткен жөн, деді. Мемлекет басшысы әңгіме, ең алдымен, азаматтардың әл-ауқатын қамтамасыз етуге бағытталған тиімді реформалар туралы болып отырғанын атап өтті.

Ол реформалар жөніндегі Жоғары кеңестің алдында маңызды мемлекеттік маңызы бар міндеттер тұрғанын, ал тербеліске уақыт жоқ екенін атап өтті.

Тәуелсіздік күні – ұлттық мереке. Оны атап өте отырып, қазақстандықтар әдетте екі күн демалады -16-17 желтоқсан.





Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Қазақстан республикасы
оқыту мақсаттары
білім беретін
бағалау тапсырмалары
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
республикасы білім
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
Қазақстан тарихы
мерзімді жоспар
қызмет стандарты
арналған жиынтық
болып табылады
арналған әдістемелік
бағалаудың тапсырмалары
жалпы білім
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
пәнінен тоқсанға
нтізбелік тақырыптық
Әдістемелік кешені
Инклюзивті білім
республикасының білім
туралы жалпы
білім берудің
Қазақстанның қазіргі
туралы хабарландыру
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
пайда болуы