Химия кафедрасы 5В011200 химия

Loading...


бет11/16
Дата30.03.2020
өлшемі1.39 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

СН3 –СН2–СН=СН2 бутен-1


Номенклатура және изомерия. Алкендердін атаулары сәйкес келетін алканның ан жұрнағын ен жұрнағына ауыстырылып жасалады. Тізбекті нөмірлегенде негізгі тізбектің құрамына міндетті түрде қос байланыс кіруі қажет. Тізбекті қос байланыс жақын жағынан нөмірлейді. Тізбектін атауынан кейін дефис арқылы қос байланыстың орналасқан жерінің цифрын қояды.

СН3 – СН = СН – СН3 Н3С—СН=СН2

бутен –2 пропен –1

Алкендерге измерияның үш түрі тән:

1) құрылымдық;

2) қос байланыстың орналасуының;



3) кеңістіктік.



ІІ. Алу және синтездеу әдістері

Алкендер табиғатта кездеспейді, олар мұнайды біріншілік және екіншілік қайта өңдегенде және тас көмірді кокстау сатыларында пайда болады.

1. Спирттерден катализаторлар қатысында (Н+, АІ2О3, ұшқыш емес карбон қышқылдары, мысалы Н2С2О4) дегидратация реакциясы арқылы.

Н3С–СН2–ОН→ Н2С = СН2 + Н2О

Сутегі сутектері көбірек көміртегі атомынан айырылады ( Зайцев ережесі):

СН3 – СН – СН2 – СН3 → СН3 – СН = СН – СН3 + Н2О

|

ОН

Реакция элиминирлеу (жұпты айырылу) механизмі бойынша жүреді.

2. Алкилгалогенидтерге күшті сілтімен (NaOC2H5, NaOH спирттегі ерітіндісі) әсер еткенде НГ бөлініп қос байланыс пайда болады

Н3С–СН2– СН2–СІ + NaOC2H5  Н3С–СН=СН2 + C2H5 + NaСІ

Н3С–СН2– СН2–СІ + NaOH(спирт)  Н3С–СН=СН2 + H2О + NaСІ

Реакция элиминирлеу (жұпты айырылу) механизмі бойынша жүреді.

3. 1,2-дигалоидтуындылардан активті металмен (Zn, Mg) әсер етіп алуға болады

R-CHCI-CHCI-R/ + Zn  R-CH=CH-R/ + ZnCI2

4. Виттиг реакциясы: альдегид карбонилының оттегін метилен тобына фосфинметилендерді (СН2=РR3/) қолданып алмастыру

R-CH=О + СН2=РR3/ R-CH=CH2 + О=РR3/

Реакция аралық циклды қосылыс түзілуі арқылы өтеді

5. Оксоқосылыстарға метиленгалогенидтермен және магниймен бірге әсер еткенде алкендер пайда болады (Каинелли, Бертиани, Грессели, 1967)

СН2Br2 + R-CO-R/ + Mg  MgBr- СН2-RR/CO-MgBr СН2=CRR/ + (MgBr)2O

6. Өте активті емес катализатордың қатысында үшілік байланысты гидрлеу (Pt, Pd жартылай темірмен активсіздендірілген)

7. Алкандардың крекингі



ІІІ. Свойства алкенов

Физические свойства алкенов. Алкены С24 – газы, С5 – С17 - жидкости, начиная с С18 – твёрдые вещества. Алкены мало растворимы в воде, но хорошо в органических растворителях.

Химические свойства алкенов. Химические свойства алкенов определяются наличием двойной углерод-углеродной связи. При действии различных реагентов разрывается наименее прочная и более реакционноспособная пи-связь. Освободившиеся валентные электроны используются на присоединение атомов или групп атомов молекулы реагента. Присоединение по С=С-связи, как правило, носит электрофильный характер, двойная связь при этом проявляет нуклеофильные свойства.

А)Реакции гидрирования. В присутствии платиновых катализаторов алкены при комнатной температуре присоединяют водород с образованием алканов. СН3 – СН = СН – СН3 + Н2→ СН3 – СН2 – СН2 – СН3

Б)Реакции галогенирования.

СН3 – СН = СН – СН3 + Сl2→ СН3 – СНCl – СНCl – СН3



В) Реакции гидрогалогенирования (правило Марковникова).

СН3 – СН = СН2 + HСl→ СН3 – СНCl – СН3



Г) Реакции гидратации.

СН3 – СН = СН2 + Н2О→ СН3 – СНОН – СН3



Д) Реакции полимеризации

nСН2 = СН2 → (– СН2 – СН2–) n



IV. Отдельные представителя алкенов. Алкены широко применяются в химической промышленности как сырьё для производства низко- и высокомолекулярных соединений.

Этилен — бесцветный газ, малорастворимый в воде; применяют для синтеза этилового спирта, стирола, полиэтилена, и т. д.

Пропилен выделяют из газов нефтепереработки, является сырьём для получения изопропилбензола, глицерина, акрилонитрила, синтеетического каучука, полипропилена и т. д.

Бутилен (бутен-1 и бутен-2), изобутилен (2-метилпропен-1) выделяют из газов пиролиза и крекинга нефти. Бутен-1 применяют для получения бутадиена-1,3 и изооктана.

Дәріс 11,12

Ацетилен қатарының қанықпаған көмірсутектері (алкиндер)



  1. Құрылысы, гомологтық қатары, изомерия, номенклатура

  2. Алу және синтездеу әдістері

  3. Алкиндердің қасиеттері

  4. Алкиндердің жеке өкілдері

1. Молекулаларында бір үшілік байланысы бар қанықпаған көмірсутектерді ацетилен көмірсутектері яғни алкиндер деп атайды. Бұл қосылыстар класының жалпы формуласы – СnН2n – 2.

Осы кластың бірінші қарапайым өкілі – ацетилен (этин) CН≡СН болып келеді.Ацетилен молекуласындағы көміртек атомдары sр-гибридтену күйінде болады. Молекуладағы барлық атомдары бір сызықта орналасқан. Үшілік байланыс бір σ- және екі π-байланыстардың қосындысы болып келеді. π-байланыстардың жазықтықтары бір біріне перпендикулярлы орналасады.



Номенклатура. ИЮПАК номенклатурасы бойынша ацетилен көмірсутектерін атағанда сәйкес келетін алканның түбіріне –ин жұрнағы жалғанады. Негізгі тізбекке міндетті түрде үшілік байланыс кіру керек. Тізбекті үшілік байланыс жақын жағынан номірлейді.


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16
Loading...


©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
рсетілетін ызмет
Жалпы ережелер
ызмет стандарты
дістемелік кешені
бекіту туралы
туралы хабарландыру
біліктілік талаптары
кіміні аппараты
Конкурс туралы
жалпы біліктілік
ойылатын жалпы
мемлекеттік кімшілік
жалпы конкурс
Барлы конкурс
білім беретін
республикасы білім
ызмет регламенті
бойынша жиынты
ткізу туралы
конкурс атысушыларына
біліктілік талаптар
атысушыларына арнал
Республикасы кіметіні
идаларын бекіту
облысы кімдігіні
мемлекеттік ызмет
рсетілетін ызметтер
стандарттарын бекіту
Конкурс ткізу
мемлекеттік мекемесі
дебиеті маманды
Мектепке дейінгі
дістемелік сыныстар
дістемелік материалдар
ауданы кіміні
конкурс туралы
жалпы білім
рметті студент
облысы бойынша
білім беруді
мектепке дейінгі
мыссыз азаматтар
Мемлекеттік кірістер
Конкурс жариялайды
дарламасыны титулды
дістемелік кешен
ызметтер стандарттарын
мелетке толма
разрядты спортшы
аласы кіміні
директоры бдиев

Loading...