Грамматика және оның салалары. Негізгі грамматикалық ұғымдар



бет36/78
Дата02.01.2022
өлшемі156.19 Kb.
#147409
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   78
Байланысты:
МОРФОЛОГИЯ (1)

2. Қозғалу етістіктері. 1) Бағыт-бағдарды білдірместен жалпы қозғалыстарды білдіретін етістіктер. Мысалы : жүру, шабу, секіру, сүңгу. Бұл топтағы етістіктер де өз жолымен кіші семантикалық топтарға бөлінеді:

а) Жерде болатын қозғалысты білдіретін етістіктер: жүру, шабу, еңбектеу, сырғу, жорту, желу.

ә) Суда болатын қозғалысты білдіретін етістіктер: жүзу, сүңгу, малту,қалқу.

б) Ауада болатын қозғалысты білдіретін етістіктер: ұшу, самғау, қалықтау, құлау, құлдилау.

2) Қимылдың объектіге жақындығын білдіретін қозғалу етістіктері: кел, жақында, жанас, маңайла .

3) Қимылдың объектіден алыстауын білдіретін қозғалу етістіктері: кет, жөнел, зыт, қаш, табаныңды жалтырат, ұзақтау, алыстау, жоғалу, жөнелу.

4) Қимылдың жоғарыдан төмен қарай бағытталғандығын білдіретін етістіктер: түсу, құлдилау, төмендеу, төгілу, құлау.

5) Қимылдың төменнен жоғары қарай бағытталғандығын білдіретін етістіктер: шығу, өрмелеу, өрлеу.

6) Белгілі бір межемен кедергімен байланысты қолданылатын қозғалу етістіктері: кіру, шығу, өту, асу, аттау, секіру.

7) Қимылдың тездігімен байланысты қолданылатын қозғалу етістіктері: шабу, желу, жүгіру, зырлау, табаны жерге тимеу.

8) Қимылдың орындалу тәсілдерімен байланысты қолданылатын қозғалу етістіктері: жорғалау, аяғының ұшымен басу, ентелеу, балпаңдау, талтаңдау, аяғын майда басу.

9) Сұйық заттардың қозғалуымен байланысты қолданылатын етістіктер: ағу, тамшылау, сорғалау, атқылау, құйылу , жосылу, төгілу, саулау.





Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   32   33   34   35   36   37   38   39   ...   78




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді