Глоссарий. Қылмыс бұл құқық бұзылушылықтың бір түрі. Қылмы



бет7/7
Дата09.09.2017
өлшемі191.99 Kb.
#19823
1   2   3   4   5   6   7

3 Қылмыстылықтың алдын алу. «Кылмыстылықтің алдын алу» дегеніміз, бұл — мемлекетгің, қоғамның, жеке және занды тұлғалардың кылмыстылықке жаңа адамдардыңтартылуына, жана кылмыстык ісәрекетгердің жаса-луына, қоғамдық катынастардын. ары қарай криминалдануына жол бермеу мақсатында кылмыстылықтің детерминация және себеп-тілік процесіне мақсатгы ықпал етуі. Қылмыстылық - бұл салыстырмалы жаппай, тарихи өзгермелі әлеуметтік, қылмыстық-құқықтық сипатқа ие, белгілі бір мемлекетте белгілі бір уақыт аралығында жасалған қылмыстардың жиынтығынан тұратын таптық қоғамның құбылысы. Осындай анықтаманы алпысыншы жылдары Н.Ф.Кузнецова берген болатын. Одан бері де осы анықтаманың мұрты қисайған жоқ. Оның өзіндік себептері де бар. Жоғарыда айтып өткеніміздей қылмыстар жинақтала келгенде жаңа бір сапаға ие болады, ол - қылмыстылық. Осыған байланысты теңіз бен тамшыны, клетка мен организмді мысал қып келтіре кеттік. Қылмыстылық - әлеуметтік құбылыс, өзінше бір организм, қоғамның өзіне бағытталған сырқаты. Сырқат демекші, қылмыстылықтың сыртқа көрінетін көрсеткіштері оның симптомы сияқты екендігін айта кету керек, себебі кейбір сырқат түрлерінің симптомы бірдей болғанымен диагнозы және емдеу жолдары әр түрлі болатыны аян. Мысалға, тұмау мен сібір жарасының сыртқы симптомдары бірдей болғандықтан АҚШ-та 2001 жылы сырқаттанғандарды тұмаудың дәрісімен емдегендіктен бернеше адам қайтыс болды. Сол сияқты ұрлық пен кісі өлтірудің немесе, тіпті, ұрлық пен алаяқтықтың алдын алу жолдары да әр қилы болу керек екендігі хақ. Жоғарыдағы анықтамадан қылмыстылықтың мынандай белгілерін анақтауға болады: - оның салыстырмалы-жаппайлығы. Жалпы жаппай емес салыстырмалы жаппай болатын себебі - қоғамның бәрі қылмыстылық атты сырқатпен ауырмайды, тек белгілі бір бөлшегі ғана қылмыстылық құбылысына үлес қосады, ал тұмау эпидемиясы жаппай құбылыс, өйткені ол кездерде жұрттың бәрі тұмауратып шығады. Ал салыстырмалы жаппай болмаса да ол қылмыстылық емес, бар болғаны бірді-екілі немесе жүз-екі жүз қылмыстардың жиынтығы ғана болып қалады. - тарихи өзгермелі болатындығы қоғамның қылмысқа деген көзқарасы үнемі өзгеріп отыратындығында. Бір уақыттарда қылмыс боп есептелген әрекеттер басқа бір кезде қылмыс емес немесе керісінше. Мысалға, Кеңес дәуірінде алып-сатарлық әрекеті қылмыс боп, қылмыстылықты құрап тұрса, қазір ол қылмыс болмақ түгілі экономиканы дамытушы факторлардың бірі (бизнес). Не болмаса сол уақытта компьютерлік қылмыстардың атын да білмеген болса, қазір ол дүниежүзінде кең тараған қылмыс түрі. Яки құл иеленушілік құрылыс кезіндегі құлды өлтіру мен осы күнгі адам (кез келген) өлтіруді, ортағасырдағы еуропа елдеріндегі ‘’алғашқы түн’’ құқығын атауға да болады. - жоғарыдағы белгімен сабақтас қылмыстылықтың қылмыстық-құқықтық сипатқа ие құбылыс екендігі. Әлбетте, қылмыстылық өзі сырттай қарағанда жасалған

қылмыстардың жиынтығынан тұрады, ал әрекетті қылмыс деп тек қана қылмыстық құқыққа сүйене отырып тани аламыз. - оның белгілі бір мемлекетте белгілі бір уақыт аралығында жасалған қылмыстардың жиынтығынан тұратындығын кез келген құбылыстың кеңістік пен уақыт параметрлеріне бағыныштылығымен түсіндіруге болады. - оның әлеуметтік құбылыс екендігі қылмыс тек қана адамдар қоғамында орын алатындығымен ерекшеленеді. - оның таптық қоғамның құбылысы екендігі бір қарағанда дау туғызуы да мүмкін, өйткені бұл белгіден социалистік көлеңке іздеушілер де табылады. Бірақ олармен келісе қою да қиын. Барлық қылмыстылықтың бәріне ортақ бір ғана себебі бар ма?- деген сұраққа жауап табылуы екіталай. Десек те бір факторды ортақ деп айтуға әбден болады. Ол - қайшылық, мүдделердің, мұқтаждықтардың, көзқарастардың қайшылығы. Ал осы ойды індетсек, қайшылық қай жерде болады? Тек тап бар жерде, әлеуметтік тап жоқ жерде қайшылық та (антогонистік қайшылықтарды қоса алғанда) болмайды. Демек, қылмыстылықтың табы бар қоғамға тән құбылыс екендігі мың мәрте шындық. «Қылмыстылықтің алдын алу» термині даусыз деп саналмай-ды, себебі орын алған бар нәрсенің алдын алу мүмкін емес. Ал қылмыстылық, ол — бар нәрсе. Бұл тұрғыдан алғанда оған дау ай-туға болады, бірақ ол ғылыми айналымға кіріп кеткендіктен қалыптаскан ұғымды өзгертіп жатканның кажеті болмас. Мұндағы бас-ты мақсат — қылмыстылықтің себептілігі мен детерминациясына баса көңіл аудару, адамдарды қылмысқа жібермеу. Бұл терминмен қатар «сактандыру» термині де колданыладь&і Кейбір авторлар бұл екі ұғымды синонимдер дейді, кейбіреулерг олардың арасында айырмашылық бар дейді. «Сактандыру» тура-лы, көбіне, накты қылмыстардың жолын кесуге катысты айтады, бұл ретте қылмыстың ойластырылуы, оны жасауға дайындалу фактісін дер кезінде ашу және ол фактіге шара колдану жайында сөз болады. Бұл тұрғыдан алғанда «сактандыру» жоғарыда көрсетілген «классикалык» мәндегі қылмыстылықтің алдын алу мен кұкык қорғау кызметінін ортасындағы көпір іспетті, тіптен соңғысына жакын тұрған сиякты. Адам көп жыл бұрын босануға тиіс еді немесе жана қылмыс бұрынғымен байланысты емес /бұрынғысы — лауазымдық, ал екіншісі — зорлык-пайдақорлык кылмыс/, бұл жай адамның жеке 1 басының бағыттылығын көрсетпейді, ал бас бостандығынан айы- ,1 ру түріндегі жазаны өтеу фактісінің езі оған қатаң режим тағай-1 ындауға негіз болады. Кдтаң режимдегі колонияны тағайындау 1 туралы мәселені шешуге ыкпал ететін маңызды фактор — бұрын- | ғы жазадан босанғаннан бергі өткен уакыт мерзімі. Егер одан бері неше жылдар өтіп, сол кезенде адам дұрыс өмір салтын құрса, онда жаңа кылмыс кездейсоқ мөн-жайлардың сал-дары деп есептелінеді, ол бұрынғы қылмыспен байланыстырыл-майды. Қылмыстылықтің адцын алу жүйесінде үш түр бөлініп алына-ды: жалпы, арнаулы және жеке дара алдын алу. Бұлай бөлуге ал-дын алу кызметінің аукымы негіз болған. Қылмыстылықтің жалпы алдын алу дегеніміз — қылмыскерліісгін барлық халыққа немесе оның топтарына ықпал ететін, жалпы эко-номикалық, әлеуметгік және өзге критерийлер бойынша бөлініп алынатын жөне бұл ретте ондай әлеуметгік топтардың іс жүзінде барлык. өкілдеріне кылмыстық іс-кимыл мүмкіндігін жасайтын детерминация және себептілік процестерін жою женіндегі шара-лар жүйесі. Жалпы алдын алуға катысты алатын болсак, әңгіме бұл жерде — халыктың басым көпшілігінін кайыршылыққа ұшырау, ал ат төбеліндей адамдардың тікелей қылмыстық іс-әрекет-тер жасап байып кету процесін тыйып тастау жайында; адал кәсіпкерлікті жан-жақты қолдау жөне қылмыстық жолмен түскен табысты зандастыру (жуып-шаю) әрекетіне карсы катаң шара колдану жайыңда болып отыр. Бұл аса мұкгаждыктан немесе колы жүріп тұрғандар қатарына қосылсам ба деп криминалдық әрекет-ке ниеттенушілергетоскауыл болады. Мысалға мынандай жалпы алдын-алу шаралары жүзеге асу керек:

1. Ұтымды экономика, меншік нысанының көптүрлілігі, адамдардың іскерлік

белсенділігі мен ынтасын көтерудің негізінде нарыктық қатынастарды қалыптастыру.

2. Жас адамдардың әлеуметтік, экономикалық және баскадай жағдайларын жаксартуға, олардың өз бетімен еңбекке және қоғамдық-саяси өмірге араласуы үшін мемлекеттік жастар саясатын каржымен, заңмен камтамасыз етуге шаралар қарастырып, оны жүзеге асыру.

3. Оқу орындарында «Мемлекет және құкык, негіздері» және «Кұкықтану» пәндерін окытудың сапасын жаксарту. Оқылатын сағат санын 60 %-ға дейін кебейтіп, курс аяғында емтихан алуды карастыру.

4. Пайдақорлық-зорлық қылмыстарының алдын алуды жалпы коғамдықдеңгейде қарастырғанда Қазакстан үшін өзекті проблема -адамдарды жұмыска орналастыру мәселесін шешу қажет.



Такырып 14 Ұйымдасқан қылмыстарға қарсы күрес және

оның болашақ түрлері

1.Жедел іздестіру қызметінің және криминалистикалық тура күресі

2.Компьютерлік қылмыстарға күрес бойынша және ЖСҚ сол қылмыстардағы ролі.
Ұйымдасқан қылмыстарға туралы күресінде оның болашақ түрлерімен күресу проблемаларымен СССР кезінде Қазақстанда ғылыми тәжірибелік жұмыстарға 80 жылдар 20 ғасырда талқылады.

Ұйымдасқан қылмыстарға жежел- іздестіру қызметінің негізгі шаралары:

- азамтарға, лауазымды адамдарға сауал сұрақ қою олардан хабарламалар алу;

- азаматтар жеке және жасырын қылмыстар орнату, оларды жедел іздестіру мақсатында пайдплану.

- қызметкерлерді қылмыстық ортаға енгізу

- қылмысты іс әрекетке еліктеу мінез құлық үлгісін қолдану

- астыртын кәсіп орындармен ұйымдар құру

- арнайы механикалық құралдарды қолдану

- зерттеу үшін сынамалармен ү.лгілер іріктеп алу

- бақылау үшін сатып алу

- белгілері бойынша жеке адамды іздеу және ұқсастыру

- ақпаратты заңсыз ашып қондырғыларды іздеу

- құқыққа қарсы әрекеттерді табу, жасырын анықтау және алу оларды алдын – ала зерттеу

- қылмыс жасаушы немесе жасаған адамнаң ізіне түсу және оны ұстау

- ұсталған адамды жеке ткесеруді, қылмысты іс- әрекетке қатысы болуы мүмкін заттар мен құжаттарды қаруды және алуды сондай- ақ жұмыс орындармен өзгеде орындрды тексеруді жүзеге асыру

-қарулы қылмыскерлерді қолға түсіру жөнінде операциялар жүргізу

- жедел қылмыстар есептері және қылмыстық тіркеу жүйелері бойынша тексеру болып табылады.



Арнаулы жедел іздестіру шаралары мыналар:

    • сотталғандардан хат хабарлау цензуралау

    • почта жөнелткештерін бақылау

    • бейне аудио техниканың өзге де арнаулы техникалық құралдарды пайдалану, және жазып ашу, телефондар және басқада сөйлесу құралдары арқылы жүргізілген сөйлесулерді тыңдау және жазып алу.

    • Байланыстың техникалық арналарын комьютер жүйеларінен және өзгеде техникалық құралдардан хабарлама алып тастау

    • Соның ішінде арнаулы техникалық құралдардан ( дыбыс бейне жазбаларды, кино сурет түсірімдерін және басқа техникалық құралдарды) жеке адамның өміріне, денсаулығына және айналадағы ортаға зиянын тигізбейтін заттарды және материалдарды пайдана отырып бақылау

    • Тұрғын үй және басқа жағдайларға, үйлерге, ғимараттарға, жер учаскелкрін, көлік және өзгеде техникалық құралдарды тексеру

Жедел іздестіру қызметін жүзеге асыратын органдар:

Қазақстан Республикасының жедел іздестіру қызметі.



    • ішкі істер органдары

    • ұлттық қауіпсіздік органдары

    • қорғаныс министірінің әскери барлау оргендары

    • қаржы полициясының органдары

    • Қ.Р- ның Президентінің к.үзет қызмет органы

    • Әділіет министірлік қылмыстық атқару жүйесі органдары

    • Кеден органдары

Адамдардың азаматтығы жынысы ұлты, тұрғылықты жері, әлеуметтік лауазымдығы және мүліктік жағдайы, қандай қоғамдық бірлкестіктерге жататындығы, дінге қатынасы мен саяси сенімі, егер жедел іздестіру қызметің жүзеге асыру кедергі болмайды

Жедел іздестіру қызметінің міндеттері:



    • азаматтардың өмірі, денсаулығы құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін және меншікті (нысандарына қарамастан) заңға қарсы қол сұғулардан қорғау

    • қоғамның мемлекеттік қауіпсіздігін қамтамассыз етуге және оның эканомикалық - әлеуметтік және қорғаныс қабілетін нығайтуға жәрдемдесу

    • қылмыстарды анықтау, алдын алу болдырмау және ашу

    • шетел мемлекеттердің арнаулы қызметтерінің барлау , бүлдіру әрекетін анықтау

    • мемлекеттік шекараны күзетуді қамтамассыз ету

    • адамдарды іздестіру жөнінде шаралар

    • бас бостандығыннан айыру органдар қылмыстық атқару заңдарымен белгіленген іс қадағалау.



Қолданылған әдебиеттер тізімі:


    1. такырып ТМД және Қазақстан Республикассының басты

себеп криминогендік жағдай.


  1. Заңды органдарының бірігуі, әрекеті және қылмыстық қарсы әрекеті мақсаты нәтижесінде атқару билігі.

  2. Трансұлттық ұйымдасқан қылмыстарға қарсы Б.Ұ.Ұ. конвенциясының ролі.

1.Қазақстан Республикасының Трансқлттық ұйымдасқан қылмыстарға қарсы Б.Ұ.Ұ. конвециясына 2000 жылдың 15 қарашасында қол қойылды.

Б.Ұ.Ұ. Асамблеясының шекарасының 55/ 25 резольяциясы қабылданды. Ұйымдасқан қылмыстың қауіптілік деңгейі талқыланды.

Бұл конвенцияда трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топтарға түсінігін берген,бұл топта адам саны : 3 адам. Көп қылмыскерлерден тұратынын бір уақыт аралығында өмір сүріп келе жатқан ол жылдар немесе айларбойы ұйымдасып жатқан топтар. Олардың мақсатында анықтады. Ол бір немесебір неше қылмыс жасауға арналған трансұлттық ұйымдасқан топтар құралады деп бұл конвенция толық түрде түсінігін құрылымын , құрамын, қызметін тапты және осындай мақсаттарға сай тікелей немесе жанма материалдық қаржы пайда табу мақсатына сай құрылған ұйымдасқан топтар. Бірақ бұл конвенцияда үш адамды ұйымдасқан қылмысқа бекітті. Оған қарамастан біз ұйымдасқан қылмысты тең үш адам екі адам қылмыс жасайтынын көреміз,осылардан басқа конвенцияда трансұлттық ұйымдасқан топтар аяқ астынан пайда болмаған ол әдейі ұйымдастырылған. Оның әр қызметі бекітілген.

Осыған қарсы трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топ. Бұл заңсыз әлеуметтік құбылыс. Ұйымдасқан қылмыстардың әр түрлерімен сипатталады немесе мінездемеленіледі. Үлкен масштабта оз қызметін жүзеге асыратын қоғамының өміріне қол сұғатын қылмыстық заңмен қорғалатын обьектілерге қол сұғатын топ болып табылады.

Осы конвенцияларының атқарылатын жүзеге асыру үшін: трансұлттық ұйымдасқан қылмыстарға мынадай шаралар жасау қажет.



    • ұйымдасқан қылмысқа қарсы арнайы қызметті ашу қажет. Оның қызметі трансұлттық, халықаралық деңгейде функция жүргізу керек.

    • Осы конвенцияға сай қосымша протаколдарды бекіту қажет және халықаралық шарттарға қол қою керек немесе ратификациялау керек.

    • Трансұлттық ұйымдасқан қылмыстарға қарсы күрес регламентке сай халықаралық фон құру қажет.

    • Ұлттық антикорупция жүйесін заңдылығын халықаралық шартта стандарттау керек болып табылады.

    • Халықаралық көмекші корупциясын қүруға талқылау мақсаты басқа да құқықтық тәртіпті орнататын көмекші корпус құру керек.

    • Халықаралық стандартқа деңгейгек сай жоғарғы оқу орындарын институттарын құру керек осы ұйымдасқан қылмыскрлерге арнайы қызмет кәсіптілігін адамдарды ос кәсіпке сай оқыту керек, дайындау қажет. Қылмыстарға арнайы отдел ашу қажетр.

    • Халықаралық мәлімет беретін орталықты бекіту және ашу қажет. Трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа сай проблемаға сай мәлімет беретін жүйесін қолдау керек.

    • Осы карупция трансұлттық ұйымдасқан қылмыстарға байланысты кітаптарын басып шығару керек.

    • Осымен қоса трансұлттық ұйымдасқан қылмыстық топтарға қарсы іс жүргізуін құқықтық нормасын реттетін, мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарды траснұлттық ұйымдасқан қылмыстардан табу және айыра білу қажет. Осы түсінікке сай үш критери шығаруға болады,

Ескерту : табу және қилысу бұл негізгі мақсаты, осы мақсаттарға тағы екі түрді іске қарсы табуға болады: біріншісі ұйымдасқан құқықтық. Екіншісі : қылмыстық құқықтық.

Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Каталог: ebook -> umkd
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> «Кәсіптік қазақ тілі» ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> «Кәсіптік қазақ тілі» ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Саясаттанумамандығына арналған «КӘсіби қазақ тілі» пәнінің
umkd -> ПӘннің ОҚу бағдарламасы (силлабус)
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы мемлекеттік
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі семей қаласының ШӘКӘрім атындағы мемлекеттік
umkd -> Доцент Ж. Ш.Әбіш Іскерлік әлемі. Экономикалық терминология негіздері. Сөздің дәлдігі. Тақырыптың тірек сөздері
umkd -> Анкета көмегімен жаппай мәлімет жинау әдісі
umkd -> «ветеринариялық санитариядағЫ Ғылыми зерттеу негіздері»


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді