Фольклор бұл біздің генетикамыз



Дата11.06.2022
өлшемі19.07 Kb.
#268124
түріРеферат
Байланысты:
Документ
Ежелгі Грек философиясы Философия, Ежелгі Грек философиясы Философия, Ежелгі Грек философиясы Философия, Документ11

Реферат

Фольклор - бұл біздің генетикамыз


«Фольклор» термині (ағылшын фольклорынан «халық даналығы») Еуропада XVIII-XIX ғасырлар тоғысында пайда болды. Ресейде ол ХІХ ғасырдың 30-жылдарынан бастап белсенді қолданыла бастады.
Ол алыс тарихи тарихта бірнеше ондаған (немесе жүздеген) жылдар бойы халықтан шыққан белгісіз авторлар тобы құрған әдеби-музыкалық шығармалар (әндер, билер) туралы ойларды жинақтады.
ХХ ғасырға дейін сәндік-қолданбалы өнер және сәулеттік шығармашылық туындылары фольклор деп те аталды.
Қарапайым тілмен айтқанда, ауыз әдебиеті халық шығармашылығы... Қазіргі уақытта тұжырымдама музыкалық және әдеби мағынада белсенді қолданылады.
Бізді соңғысы қызықтырады және айта кету керек, ол көркем әдебиеттің пайда болуының алғашқы қайнар көзі болып табылады. Оның екінші қайнар көзі - ғибадатханалар сияқты мәдени орталықтарда құрылған рухани әдебиет - қалыптасқан адамгершілік ұстанымымен адамдардың дүниетанымына әсер етті.
Фольклор күнделікті ауызекі сөйлеудің, сөздік бейнелеу мен ертегі қиялының қайнар көздерін ашты.
Ауызша халық шығармашылығының шығармаларын екіге бөлу дәстүрге айналған үш сорт:
Лирика;
Дастан;
Драмалық.
Көркем шығармалардағы, эпостардағыдай және әр түрге дәстүрлі жанрлармен ұсынылған. Лирикалық әндер халық өмірінің ішкі тақырыптарын ашады.Келесі түрлері бар: тарихи;
махаббат;
үйлену той;
жерлеу;
еңбек;
жол (арбашы);
тонау;
күлкілі.
Эпикалық жанрлар -, ертегі, ертегі, шынайы оқиға, ертегі, быличка, өткен.
Шағын жанрлар фольклор - мақал, мәтел, тіл бұралаңы, жұмбақ, әзіл - бұл да эпостың элементтері.

Фольклорлық драмалық туындыларды ұсыну үшін «Раек» ұлттық жәрмеңке театрын көру керек. Оған арналған мәтіндер арнайы өлең – раешникте жазылған. Рождество құпиялары, фарс комедиялары, карикатуралар, күнделікті эскиздер – мұның бәрі халықтық драма.Фольклорлық шығармалардың ерекшеліктері.Анықтаманы мұқият оқып шыққаннан кейін фольклордың бірнеше маңызды ерекшеліктерін ажыратуға болады: бұл біздің генетика... Егер адамдар Жер бетінен жоғалып кетсе, оның мәдениетін ертегілер, аңыздар, мақал-мәтелдер, әндер арқылы «біріктіруге» болады. Фольклорлық шығармалардың мәні неде?


Халық шығармашылығы әрқашан функционалды, ол жоқ жерден пайда болмайды және әрқашан айқын мақсат қояды. Ғалымдар ұсынады фольклор шығармаларымен бөлісу келесі түрлер үшін:
Әдет-ғұрып;
Дәнді емес.
Бірінші типте көптеген ұрпақтар үшін маңызды ритуалды іс-әрекеттердің, өмірлік оқиғалардың қайталануы сипатталады. Салттық фольклор отбасылық және күнтізбелік болып бөлінеді. Біріншісі отбасылық өмірдің маңызды кезеңдеріне қатысты: жұптасу және некеге тұру, балалардың тууы, туыстарының қайтыс болуы. Оны үйлену тойына және жерлеу әндеріне, жоқтауларға, қастандықтарға кеңінен ұсынады.
Жалғыз тұрыңыз балалар фольклоры бесік жыры, питомник, пестушки.

Фольклор - бұл ішкі әлемнің үйлесімділігі


Сонымен, белгілі бір мифология және шығармалардағы фольклорға жатқызу - бұл шаруалардың ерекшелігі, этникалық дәмі мен тірі, шынайы хабарлары сияқты жаратылған әлемнің табиғи және ажырамас бөлігі. Бұқаралық әдебиет оқырманның белгілі бір ұлттың санасының «негізгі модельдеріне» негізделген (олар «бастапқы ниеттерге» негізделген). Шығармаларда бұл «алғашқы ниет» дәл фольклорлық элементтер болып табылады. Халықтық мотивтердің көмегімен табиғатқа жақындау, ішкі әлемнің үйлесімділігі пайда болады, ал фольклордың қалған функциялары артқа шегініп кетеді, қасиеттілік жеңілдейді.Ғұрыптық фольклор. Бұл топ ежелгі заманғы діни нанымдар мен ырымға, салт-ғұрыпқа негізделген жанрлардан тұрады. Олар – арбау, алғыс, қарғыс, бәдік, бақсы сарыны, т.б. Бұл жанрлар ерте заманда таза магиялық функция атқарған да, ғұрыптық іс-әрекеттермен тығыз байланыста болған. Сондықтан олар тек утилитарлық, яғни қолданбалы мақсатта орындалған. Келе-келе олар көркемдік қасиеттерге де ие болған. Сөйтіп, кейбіреулері өнерлік те сипат қабылдаған. Айталық бақсы ойыны мен сарынында біршама көркемдік белгілер бар. Көне дәуірлерде туып, адамның алуан түрлі тірлігінде қолданылған бұл жанрлар әр мезгілдерге сай өзгеріп отырған. Мысалы, ислам діні енгеннен кейін байырғы алғыс енді бата, ал ескілікті жалыну, жалбарыну енді мінәжат түріне айналады.
Ғұрыптық фольклордың құрамында үйлену салты мен жерлеу рәсіміне қатысты жанрлар бар. Үйлену салтымен байланысты той бастар, жар-жар, сыңсу (қоштасу), беташар сияқты жанрлар да екі бірдей қызмет атқарады: ғұрыптық әрі көркемдік. Олар ежелгі діни наным-сенімдік мәнінен біртебірте айрылып, біздің уақытымызға, негізінен, сейілдік әрі эстетикалық мақсатта орындалатын руханият түрінде жетіп отыр. Осы секілді жерлеу рәсіміне қатысты орындалатын іс-әрекеттер мен фольклор да өте көнелік мағынасын өзгерткенмен әлі күнге дейін қолданыста бар. Рас, олар қазіргі кезеңде көркемдіктен гөрі ғұрыптық қызмет атқарады. Мәселен, естірту, көңіл айту, жұбату түрлері осы мәнде болып келеді де, ал жоқтау көп орындала бермейді. Солай бола тұрса да, ХХ ғасырдың екінші жартысына дейін ел арасында естірту мен жоқтау көркемдік мәнісін жоғалтқан жоқ еді. Ал, өткен ғасырлардан жеткен үлгілері – көркем фольклордың әдемі нұсқалары, оларда ежелгі мифтік ұғымдар мен мифологиялық түсініктер, діни нанымдар алуан түрлі көркемдік-бейнелеу құралдарына айналып, неше түрлі символикаға бай поэзия туғызған.

Достарыңызбен бөлісу:




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
Жалпы ережелер
республикасы білім
рсетілетін қызмет
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
атындағы жалпы
туралы хабарландыру