Факультеті: «Қазақ тілдері және әлем тілдері» Мамандығы: «Қазақ тілі мен әдебиеті» Пән



бет1/2
Дата18.05.2022
өлшемі237.77 Kb.
#241414
  1   2
Байланысты:
19 13 апта
Әлеуметтану.Манипулятор.Уалхан Г, 4759, 2212, Мулдашева.Полит1, Қазіргі кезеңдегі мәдениет. Мәдениет және ХХ ғасырдағы мәдени оқ-melimde.com, срс лексикология 14 апта, дш. 2 апта, практикалық сабақ , 19 12 апта, 1550728943, тарих аралык 29.04.22, Cүлеймен Бақырғани Дариға, Практическое занятие № 2, өзін - өзі тану АБ2

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министірлігі
Қазақ Ұлттық Қыздар Педагогикалық Университеті
Факультеті: «Қазақ тілдері және әлем тілдері»
Мамандығы: «Қазақ тілі мен әдебиеті»
Пән: ХIX ғасыр әдебиеті
Тақырыбы: Ғылыми очерктері мен күнделіктеріндегі жазушылық-публицистік, суреткерлік шеберлік белгілері. Діни наным-сенімдер және салт-дәстүрлер туралы еңбектері, Ш.Уәлиханұлының Қытай жеріндегі зерттеулері. «Жоңғария очерктері», «Даладағы мұсылмандық», «Қазақтағы шаман дінінің қалдықтары».
Орындаған: Алашыбай А.Қ., Ергалиева Э.Б.,
Ғалымжан М.К.
Қабылдаған:Панзабекова Б.Т.
Алматы-2022
Шоқан 1837 жылы Ақмола облысы, Көкшетау уезінде Сырымбет деген жерде туған.
Шоқанның кітапша шын аты Махмұд Қанапия екен
Уәлиханның немересі, Шыңғыс төренің үлкен ұлы.
Шоқанның ата тегі : Шоқан орта жүздің атақты ханы Абылайдың шөбересі
19 ғасырдың 30 жылдарында үкімет Уәлихановтарға Сырымбетте ағаштан мешіт үй салып берген.
Шоқан Омск кадет корпусына 1847 жылы күзде 10 жасында түскен.
    • Шоқан Уәлиханов өзінің «Жоңғария очерктерін» 1860 жылы Петербургте жазған. Шоқанның бұл еңбегі жеке оқулықтарда, зерттеулерде «ғылыми мақала» делініп жүр. Ал, шынында бұл – жолсапар очеркі.
    • Қашқария мен Жоңғарияға бару сапары, содан көрігендері мен түйгендері – Шоқан шығармасына қазық. Очерктің басты кейіпкері – автордың өзі. Саяхатшы, ғалым өз атынан сөйлеп, көбінесе «мен», «біз» деп отырады. Мұндай әдіс жолсапар очеркіне, саяхатшыларға тән нәрсе.
    • Шоқан Уәлиханов очерктерінде көзге түскеннің бәрі тізіле бермейді. Автор халықтардың тіршілігін, тұрмыс-салтын, әдет-ғұрпын терең зерттей келе типтік фактілерді жинақтап алады.

«Жоғария очерктерінің» 1-ші бөлімінде түгелдей дерлік жалпы ғылыми мағұлмат беруден, зерттеу пікірінен тұрады.
2-ші бөлімінде бірнеше шағын сюжет бар. Талантты ғалым қырғыз халқының этнографиясы, тарихы, мәдениеті жөнінде көптеген мұра қалдырды. 
    • Мұндай этнографиялық деректер «Жоңғария очерктерінде» баршылық. Шоқан осы еңбегінде «Манас» жыры туралы сөз қозғайды, оның қысқаша мазмұнын түсіндіреді. «Манас» пен оның жалғасы «семетейді» бүкіл қырғыз мәдениетінің аңыз-ертегілерінің энциклопедиялық жиынтығы деп бағалайды. Шоқан манасты – даланың-Иллиадасы, ал Семетейді – қырғыздың одиссеясы тәрізді дейді.

Арбау жөнінде Ш.Уалиханов ‘ арбау арқылы қырғыздар өздерін әртүрлі пәлекеттерден , аурулардан қорғайды ,мұны да арбын дейді... Қазақтарда арбау- дұғалау ,дуалау сиқырлау ал арбаушы дұға оқу арқылы жадыланған ,ауру адамдарды айықтырушы емші.Адамды жылан шаққан кезде уын қайтару үшін сол жыланды арбаған
Ш.Уалиханов “Шаман сиқырлық қасиеттерімен қоса білікті таланнты басқалардан мәртебесі жоғары : ол ақын да, күйші де, сәуегей де емші, сегіз қырлы , бір сырлы адам болған. Қазақтар шаманды бақсы дейді.’’
Сәуегейлік жасап болашақты болжау да бір қызметіне жатады. 
Мысалы, оба тұрғызғандағы дұға, ырымдары, отқа табынып дұға оқу, қойдың жауырынына қарап бал ашу, тағы сол сияқты — бәрі жаңа діни ағымға байланысты өзгергенін көрсетеді
Бұған қарағанда бақсы жай адам емес,әрі өнерлі ,әрі емші,яғни адам баласына қас, зиянкес күштерге қарсы күресуші . Оның міндетінің бірі- ауру адамдарды емдеу.
Варджрадарка Мэгрэн өз сөзінде. «Ондай кітаптарды құрастырудың өзі барып тұрған ұятсыздық, ең кемеңгер деген адамның өзіне жағымсыз, бірақ оба тұрғызушыларға қарсы тұру мүмкін емес». 


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
сәйкес оқыту
арналған тапсырмалар
Қазақстан республикасы
білім беретін
оқыту мақсаттары
бағалау тапсырмалары
Жалпы ережелер
республикасы білім
рсетілетін қызмет
жиынтық бағалаудың
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан тарихы
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
арналған жиынтық
қызмет стандарты
болып табылады
жалпы білім
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
оқыту әдістемесі
бағалаудың тапсырмалары
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Инклюзивті білім
нтізбелік тақырыптық
Зертханалық жұмыс
Әдістемелік кешені
білім берудің
республикасының білім
туралы жалпы
Қазақстанның қазіргі
Қысқа мерзімді
Жұмыс бағдарламасы
қазақ тілінде
қазіргі заман
атындағы жалпы
туралы хабарландыру