Әлемнің екінші



бет1/3
Дата19.11.2021
өлшемі11.25 Kb.
  1   2   3

2020 жылылемнің екінші ұстазы" атанған Әбу Насыр Әл-Фарабиге 1150 жыл толды

Шығыстың ғұлама ойшылы, математик, астролог, музыка теоретигі, Аристотельден кейінгі екінші ұстаз атанған Әбу Насыр Әл-Фараби

Әбу Насыр Әл-Фараби 870 жылы Арыс өзенінің Сырға барып құятын сағасындағы Фарабазіргі Түркістан облысы Отырар ауданы маңайындағы ортағасырлық қала  Sputnik) қаласында дүниеге келді. Ғұлама ойшылдың толық аты-жөні Әбу-Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед Тархан ибн Ұзлағ Әл-Фараби.





"Ол әулетті отбасыда өмірге келді. Оның әкесі әскери қолбасшы болған. Орта ғасырда Фараб қаласы ғылым мен мәдениеттің ордасы еді. Мұнда Александриядан кейінгі әлемдегі ең үлкен кітапхана орналасты. Осының арқасында Әл-Фараби ондағы құнды қолжазбалар және кітаптармен танысуға мүмкіндік алды. Ғалымның жастық шағы осы шаһарда өтті", - дейді "Әл-Фараби" ғылыми-зерттеу орталығының директоры, профессор Жақыпбек Алтайұлы "Әл-Фараби музейі" атты деректі фильмінде.

Ғұлама ғалым түркі тайпасынан шыққан. Бұған дәлел оның толық аты-жөнінде "Тархан" деген атаудың болуы. Оның түркі тайпасынан шығуын филология ғылымдарының докторы, шығыстанушы Әбсаттар қажы Дербісәлі растайды.

"Мен араб ғалымдарының кітаптарын оқыдым. Осы күнгі араб Фарх Саад есімді ғалымның бір дерегі бар. Онда Әбу-Насыр Мұхаммед ибн Мұхаммед Тархан ибн Ұзлағ Әл-Фараби ат-Турки дейді. Яғни ол оның түркі текті екенін жазған. Ғалым ибн-Халиканда ат-Турки дегенді қосады. Ол Әл-Фарабидің түркі екенін жазады", - дейді ол сұхбаттарының бірінде. 

Ғалым қалай Әбу Насыр Әл-Фараби атанды

Ғалымның туған жері қазақтың ежелгі қаласы Отырарды арабтар "Барба-Фараб" деп атап кеткен. Сондықтан "әлемнің екінші ұстазы" атанған ойшыл Әбу Насыр Әл-Фараби, яғни Фарабтан шыққан Әбу Насыр атанған. Тарихи деректерде Отырар қаласы IX ғасырда тарихи қатынастар мен сауда жолдарының торабындағы аса ірі мәдениет орталығы болған.

Әбу Насыр бала күнінен ғылымға үйір болып өсті. Ғалым алғашында Бұхарада, Самарқанда, одан кейін Хамадан, Бағдат, Шам, Каир, Дамаск, Александрия, Мәдина, Мекке қалаларында болып, білімін үнемі жетілдірумен болды.

"Ол Хамада қаласында араб тілін үйренді. Одан кейін 20 жылдай Бағдат қаласында тұрып, антикалық философиямен әлемдік мәдениетпен танысты. Жалпы Әл-Фараби бір жерде тұрақтамаған. Ол үнемі бір қаладан екінші қалаға саяхат жасап, білімін шыңдаған. Ғұлама ойшыл бар өмірін ғылым мен білімге арнады. Біздегі мәліметтерге сәйкес, ол 70-ке жуық тілді меңгерген", - дейді профессор Жақыпбек Алтайұлы.

Сондай-ақ ғұлама ойшыл медицина ғылымындарын меңгеруге де бар күшін салады. Ол біраз жыл Бағдат шаһарында ғылыми ізденістермен айналысып тұрақтап қалады. Содан кейін Шам аймағына қоныс аударып, 950 жылы өмірден өткенше сол өлкеде қалады.  

"HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"БұHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"лHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" не HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"дегенHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"масқараHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"!": HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"БейімбетHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"МайлинHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"туралыHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"қызықтыHYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html" HYPERLINK "https://sputniknews.kz/spravka/20191107/11945527/Beymbet-Maylin.html"деректер

"Ол Дамаскіде "Қайырымды қала тұрғындары" атты атақты шығармасын жазып бітірді. Шаһар халқы ғалымды қатты құрметтеген. Әл-Фараби қайтыс болғанда халық оны үлкен құрметпен ақтық сапарға шығарып салды. 950 жылы 80 жастағы ғұлама ойшыл Дамаскідегі патшалар мазарында жерленді", - дейді "Әл-Фараби" ғылыми-зерттеу орталығының директоры.



Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік