Электротехниканың теориялық негіздері Глоссарий



Pdf көрінісі
бет43/49
Дата20.09.2021
өлшемі1.7 Mb.
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   49
 

 

 

 

Е --- 

(Ферми  деңгейінің тепе  теңдігі  әртүрлі  қиын жүйелерде  сәйкес  келеді).  Оң  және  сол  жартылай 

өткізгішінде  электрлік  өріс  пайда  болады,  қосудан  алуға  бағытталған,  суретте  көрсетілгендей. 

Бұл электрлік өріс дрейф тоғын шақырады, элеактрондар оңнан солға бағытталады, ал тесіктер 




керісінше. Электр өріс көп болса тоқта көп болады. Соңында ол диффузиялық тоғын теңестіреді, 

себебі  ол  бағытымен  қарама  қарсы.  Тепе  теңдік  орналады  (бір  мезетте  екі  диффузиялық  тоқ 

пайда болады, электрондар мен тесіктер және екі дрейфті тоқ олар өзара тең). 

 

Енді  заряд  тасушы  санды  санды  қарастырайық  (электрондар  мен  тесіктер).  Сол  және 



оңдағы    зоналық  диаграмма  горизонтальды  себебі  ферми  деңгейі  сәйкес  келетін  зона 

шекарасына  жақын.  Шекара  майысқанда  Ферми  деңгейі  бір  шекаркдан  екінші  шекаркға 

жақындайды.  Суретте  көрсетілгендей  п-типті  аймақта  электрондар  сол  жақ  аймаққа  қарағанда 

азаяды. Ал р-типті аймақта тесіктер оң жақтағыдан азырақ. 

 

Бірақ  сол  жақ  бөлік  нейтральді,  өйіткені  онда  ион  заряды  және  атом  доноры  бар.  Бұл 



атомдар  тығыз  заряды  және  атом  доноры  бар.  Бұл  атомдар  тығыз  кристалдық  тор  түрінде 

біріккен және қозғала алмайды, тоқты өткізбейді. Бірақ олардың саны қатал электрондар санына 

тең,  сондықтан  бұл  аймақта  заряд  жоқ  (диаграмманың  өзі  айтып  тұрғандай:  егер  электрлік 

деңгей  сызықтары  горизанталь  болса,  онда  электрлік  өріс  болмайды,  онда  заряд  жоқ  немесе 

оның  шамасы  нөлге  тең).  Дәл  осыны  оң  жақтағыны  жартылай  өріс  жайлы  айтуға  болады: 

акцептор мен тесіктердің саны бірдей, үлкен болсада толық заряд нөлге тең. 

 

Мүлдем басқаша орташа жартылай өткізгіш аймағы туралы айтуға болады, мұндағы зона 



майысқан. Ал электрондар мен тесіктердің зона шекарасы мен Ферми деңгейінің арасындағы ара 

қашықтығының артуына бйланысты көп есе кемиді. Сондықтан бұл аймақта зарядтар бар, және 

тәжірибеде қозғалмайтын донор және акцепторлы зарядқа тең:  

Практикада бұл тікбұрыштар, электрондар мен  тесіктер бұл аймақта аз болғандықтан. Суретте 

тікбұрыштар  әртүрлі,  сол  жақтан  донардың  тығыздығы  аз  болғандықтан,  оң  жақтағы 

акцепторларға қарағанда (фери деңгейіне мән беріңіздер). Бірақ тікбұрыштың көлемі қатал түрде 

тең болады, оң және сол жақтың зарядтары тең болғандықтан. Сондықтан мұнда l

> l



p

            Кқлемдік заряд аймағына түсінік кіргіземіз. Бұл аймақтың заряды немесе энергетикалық 



зонасы өзгереді. Бұл аймақтың ені  

 



о

    -   әлемдік константа тең  1/(9*10

9

фм , 



 

 



п

     -    жартылай өткізгіштің жартылай тұрақтысы

            



о         



-      потенциалдық  контактының  әртүрлілігі  немесе  басқа  сөзбен  потенциалдық 

барьердің биіктігі, бір электронның В зарядта бөлінген.  

 

N

А



     -   біріккен концентрация  формуламен анықталады 

 

 



N

А 

= N



д

 N

а



 /(N

д

 +N



а 

      N



д

 – п-типті өткізгіштегі бөлшектің донор концентрациясы  

      N

а

 – р-типті өткізгішті бөлшектің акцепторлы концентрациясы 



 

Бұл  формуладан  көрінетіні    N

А   

аз  концентрацияға  жақын,  егер    N



д

  аз  болса,  N

а 

  мен 


салыстырғанда оны бөлшек пен сақтауға болады. Одан кейін N

а ны  


қысқартуға болады, сонда  N

д  


ғана қалады.  

 

Айтқандай,  сондықтан  барлық  көлемдік  заряд  аймағының  қалыңдығы  сол  бөлшекпен 



ыанықталады, оның заряды кем себебі ол қалың. 

 

Электрлік өрісті координаттың зарядтан интегралды алуға болады. Қисық пайда болады. 



Түсінікті  электрлік өріс өседі, түзу өседі, заряд тығыздығы тұрақты болғандықтан Е

макс  

артады, 


сосын нөлге дейін түседі, себебі заряд басқа таңбаға ие болады. 

Электрикалық потенция онда орналасқан электрондық өріс, сонымен қатар потенциалды былай 

көрсететді: горизонтальді заряд жоқ жерде (нейтралдық бар) ; жәнепараболалық , электрондық 

өрістің әрдайым заряд және түзу өрістің болатыны. Дәл сол сияқты энергетикалық дәрежеде өзін                   

р-п өткізгішке кернеу түсіргенде не болады?  



           Бұл плюс және минус бағыттардың қай жаққа бағытталғанына байланысты. Егер де плюс 

р  ауданына  бағытталған  болса,  ал  минус  п  ауданына  бағытталса,    онда  бұл  р-п  аудандарының 

толық араласуы болып табылады. Ал керісінше бұл қайтарымды  р-п аудандарының араласуы. 

     р-п  ның  тура  араласуы  кезінде  (плюс  р  ауданын)  электронның  энергиясы  р  ауданында 

үлкейеді,  бұл  араласуыдың  бөлігі  энергиялық  бөлігінде  көтеріледі,  ал  п  ауданында  керісінше 

төмендейді. Сондықтан да потенциалдық барьер кішірейеді. Келесі формулаға сәйкес зарядтың 

көлемі кішірейеді:  

         Сондай  ақ  р-п  араласуында  диэлектрлік  ауданы  болады,  бұл  аудан  тура  араласу  кезінде 

кішірейеді. 

         Қайдадан араласу кезінде(плюс п ауданына) п ауданында электронды энергия азаяды, бұл 

аумақ  бөлігінде  төменге  ауысады,  ал  р  бөлігі  жоғарылайды.  Кедергінің  ұзындығы  көбейеді, 

сонымен қатар жоғарыдағы формулаға сәйкес , заряд кеңістігінің ауданының көлемі ұлғаяды:             

      Бұл жағдайда формулаға теріс U қойылады. Яғни, осы жағдайда диэлектрлік қабат аралық р-

п  араласуының  ішінде  өсіп  және  қысым  көрсету  құрылымы  ұзындық  молінің  қысымымен 

ұлғаяды.  

       Жоғарыға қарағандай, келесі теориялық көзқарас келесі формуланы тудырады: 

       – бұл р-п араласуынан өтетін ток  

       I





Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   39   40   41   42   43   44   45   46   ...   49




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
Сабақ тақырыбы
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
тоқсан бойынша
қызмет стандарты
бекіту туралы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
туралы хабарландыру
жиынтық бағалауға
арналған жиынтық
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
білім беретін
республикасы білім
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
арналған әдістемелік
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
Қазақ әдебиеті
туралы анықтама
Мектепке дейінгі
мамандығына арналған
нтізбелік тақырыптық
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
мемлекеттік әкімшілік
болып табылады
оқыту әдістемесі
жалпы конкурс
Реферат тақырыбы
қатысушыларға қойылатын
Қазақстан облысы
әдістемелік ұсыныстар
әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар