Электротехниканың теориялық негіздері Глоссарий



Pdf көрінісі
бет41/49
Дата20.09.2021
өлшемі1.7 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   49
kT

E

E

N

n

F

C

C






 

 

Мұндағы N



с

 -өтімділік зонасындағы күйлердің эффективті тығыздығы.   

          Сол сияқты: 

                                         

Мұндағы  N

v

  валенттік  зонадағы  күйлердің  эффективті  тығыздығы.  Электрондар  мен  тесіктер 



концентрациясы тең екені белгілі, яғни n=p=n

i

 , және  



         Бұл  формулада  барлығы  экспонента  мүшелерінен  тәуелді  болады.  Мысалы,  бөлме 

температурасында былайша болады; 

          

 

E



g

, эв 

n

i

, см

-3 

германий 

0,66 

2*10


13 

кремний 


1,12 

10

10 



арсенид галлия 

1,42 


10

          



        Рұқсатталмаған  зонаның  жалпақтығының  кішкене  өзгерісі  кеінде  заряд  тасушылар 

(электрондар) концентрациясы өзгереді. Германийдің 1 см

 -да 2*10



3

 электрондар мен тесіктер 

болады, ал арсенид галлияда 10

6

 ғана болады, бұл 10 миллион есе аз. Сондықтан диэлектриктер 



мен жартылай өткізгіштер арасында принципиалды айырмашылық жоқ, бірақ мөлшері жағынан 

айырмашалығы ған болады. Диэлектриктерде рұқсатталмаған зонаның жалпақтыңы 1,6 эв  –тан 

кішкене артығырақ болады. 

        Осыған  дейін  біз  ешбір  қоспасыз,  абсолятті  таза  кристаллдарды  қарастырдық. 

Шындығында, қоспалар бар болады, және өте үлкен роль атқарады. Таза жартылай өткізгіштер 

меншікті,  ал қоспалары  барлар  қоспалы  деп аталады.  Кремний  мен  германий  атомдарынан  бір 

ғана  валенттікке  (кремний  мен  германий  валенттігі  4  –ке  тең)  өзгеше  біршама  қарапайым 

қоспаларды қарастырайық. 

         Егер  қосп  сыртқы  орбитада  5  электронды  болса,  онда  кремний  мен  германиймен 

арақатынасқа 4 электрон қатысады, ал 5-ші артық, ол қоспа атомынан оңай жұлынып, кристалл 

бойымен  қозғала  алады.  Осылайша,  жартылай  өткізгіште  артық  электрондар  пайда  болады, 

сойтіп  рекомбинация  нәтижесінде  тесіктер  саны  азаяды.  Ферми  деңгейнің  жоғарыға  ығысуы 

байқалады,  электрондар  мен  тесіктердің  тепе-тең  күйі  ауысады,  ал  олардың  туындысы 

өзгермейді, суретті қара. Бір электронды беретін қоспа - донор деп аталады. 

        Жартылай  өткізгішке  басқа  3  валенттік  қоспаны  енгізгенде  басқа  жағдай  болады:  төрттік 

байланыс  үшін  жартылай  өткізгіш  атомдарына  бір  электрон  жетіспейді.  Сондықтан  жартылай 

өткізгіщ  бір  электронын  береді,  сонда  электрондар  саны  азаяды,  сойтіп,  рекомбинация 

нәтижесінде тесіктер саны өседі. Бұл төменгі суретте көрсетілген. Бұндай қоспалар акцепторлар 

деп аталады.  

         Донорлық қоспасы бар жартылай өткізгіш электронды, немесе n - типті жартылай өткізгіш 

деп, ал акцепторлық қоспасы бар жартылай өткізгіш тесікті, немесе р – типті жартылай өткізгіш 

деп аталады. Жартылай өткізгіштік аспаптардың көбінде n және р типті жартылай өткізгіштердің 

байланысы пайдаланылады, сондықтан таза жартылай  өткізгіштерді қолданбауға тырысады, ал 

керісінше, қоспалы жартылай өткізгіштерді жасайды.  

 

)

exp(



kT

E

E

N



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   49




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
Сабақтың мақсаты
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
бағалауға арналған
қызмет стандарты
бекіту туралы
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
жиынтық бағалаудың
жиынтық бағалауға
тоқсанға арналған
Әдістемелік кешені
республикасы білім
бағалау тапсырмалары
арналған жиынтық
арналған тапсырмалар
білім беретін
туралы хабарландыру
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
мерзімді жоспар
пәнінен тоқсанға
Қазақстан тарихы
Реферат тақырыбы
Қазақ әдебиеті
Жұмыс бағдарламасы
бағдарламасына сәйкес
болып табылады
нтізбелік тақырыптық
Мектепке дейінгі
біліктілік талаптары
оқыту әдістемесі
республикасының білім
әдістемелік ұсыныстар
мамандығына арналған
әкімінің аппараты
туралы анықтама
жалпы білім
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
қазақ тілінде
білім берудің
мемлекеттік әкімшілік