Экономикалық теорияның пәні және әдістері



бет1/3
Дата12.04.2022
өлшемі24.3 Kb.
#220535
  1   2   3
Байланысты:
Экономикалық теорияның пәні және әдістері
Әлемді саяси ойдың даму тарихы, Мәдениет, «Тәуелсіз мемлекеттер достастығы (ТМД) елдерінің саяси жүйесі». Салыстырмалы талдау, денсаулық психологиясы

Экономикалық теорияның пәні және әдістері

(толықтыру)

Жоспар:

1. Қазіргі таңдағы 4 маңызды экономикалық бағыт.

2. Неоклассикалық;

3. Кейнсиандық;

4. Марксистік;

5. Институционализм;

6. Экономикалық теорияның методтары;

7. Формальды логика;

8. Диалектика

Қазіргі таңда 4 маңызды экономикалық бағыттарды атап өтсе болады:

1. Неоклассикалық;

2. Кейнсиандық;

3. Марксистік;

4. Институционализм.

Неоклассикалық бағыт құн мен тепе-теңдіктің теориясын ұсынады. Экономикалық шаруашылықты, осы бағыттың өкілдері, минималды шығынмен максималды пайда тапқысы келетін микроэкономикалық агенттер жиынтығы ретінде қарастырады. Неоклассикалық бағыт екі саладан тұрады: монетаризм, неолиберализм.

Монетаризм – экономикалық тұрақтандыру теориясы, онда ақша факторы басты рөл атқарады. Монетаризм тұрғысынан алғанда, мемлекеттің экономикаға араласуы ақша айналымын бақылаумен шектелуі керек. Мемлекеттің экономикалық процестерге кез келген басқа қатысуы теңгерімсіздікке және бұрмалауға әкеледі. Монетаристердің идеялары бойынша мемлекет нақты экономикалық өсуге қызмет ете отырып, ақша көлемін біртіндеп ұлғайтуы тиіс. Ақшаға сұраныс үнемі өсуде, өйткені адамдар үнемдеуге бейім, және тауар массасының көлемі артады. Демек, мезгіл -мезгіл экономикаға жаңа ақшаны енгізу, олардың ұсынысын ұлғайту қажет. Алайда, егер бұл өсім тым тез жүрсе, онда ақша тауарлар массасынан әлдеқайда көп болады, нәтижесінде инфляция болады. Бұл ұзақ мерзімді перспективада тұтынушылық сұранысты азайтып, экономикаға өте теріс әсер етеді. Сондықтан инфляцияны кез келген тәсілмен басу керек.

Екінші саласы – Неолиберализм теориясына сәйкес мемлекеттің экономикаға араласуын шектеу қажет, себебі жеке кәсіпкерлік экономиканы дағдарыстан шығарып, оның өсуі мен халықтың әл-ауқатын қамтамасыз ете алады. Демек, кәсіпкерлерге барынша мүмкін бостандық беру маңызды. Неолиберализмнің экономикалық саясаты, ең алдымен, экономиканың тиімсіздігінің басты себебі ретінде қарастырылатын протекционизмнен толық бас тартуда. Нарықтардың толық ашылуын және олардың экспортқа бағытталуын қамтамасыз ету қажет деп есептеледі, дамушы елдер үшін бұл талап категориялық болып табылады.

Кейнсиандық теория жиынтық сұраныс әрқашан жиынтық ұсынысқа сәйкес келмейтінін айтады. Оның негізін салушы – Джон Мейнард Кейнс. Оның тұжырымдамасы – ақша массасын өзгерту арқылы сұранысты жоғарылату немесе азайту көмегімен дамыған нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеудің ең маңызды теориялық негізі болып табылады. Осындай реттеудің көмегімен инфляцияға, жұмыспен қамту мәселесіне, тауарлардың біркелкі емес сұранысы мен ұсынысын жоюға, экономикалық дағдарыстарды басуға болады. Д.М.Кейнс нарықтар жетілмеген және әрқашан өздігінен түзелмейді деп есептеді. Кейнс нарықтағы табиғи тиімсіздіктің нәтижесінде тауарлар сұранысқа ие болмайтынын айтты. Бұл ысырапталған капитал нарықтық шығынға, жұмыссыздыққа және нарықтық тиімсіздікке әкелуі мүмкін деп тұжырымдады.

Марксизм өкілдері капитализм әділетсіз деп есептеді, онда бұл жүйені бұзатын қайшылықтар бар. Марксистер күрестің революциялық әдістерін жақтады. Негізгі қозғаушы күш саяси партияларда ұйымдасқан пролетариат болуы керек. Бұл ілімнің негізгі идеологы - неміс экономисі Карл Маркс.

Институционализм латын тілінен аударғанда мекеме, құрылғы деген мағынаны білдіреді. Экономикалық теорияның бұл бағытында капитализмнің кемшіліктері атап өтіледі: монополиялардың толып кетуі, еркін нарықтың кемшіліктері, экономиканың милитаризациясының күшеюі, «тұтынушылар қоғамының» кейбір жаман тұстары. Олар экономиканы әлеуметтік жүйенің бір бөлігі ретінде қарастырады және мемлекеттің нарықтық экономикаға араласуын қолдайды.

Метод – зерттеудің мақсатына жету жолдары анықталатын әдістердің, тәсілдердің, принциптердің жиынтығы. Ең бірінші қолданылған метод – формальді логика. Оның негізін салушы Аристотель болып табылады.

Формальды логика - бұл құбылысты оның құрылымы тұрғысынан зерттеу. Формальді логиканың бірнеше әдістері болады: анализ, синтез, индукция, дедукция, салыстыру, аналогия. Анализ – тұтас дүниені бөліктерге бөлуден тұратын таным әдісі. Синтез – бөліктерді біріктіруден тұратын таным әдісі. Салыстыру – құбылыстардың ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайтын әдіс. Аналогия – белгілі құбылыстың қасиеттерін белгісіз деп қарастыру әдісі.

19 ғасырда диалектикалық метод пайда болды.

Диалектика – табиғаттың, қоғам мен адам санасының дамуының жалпы заңдылықтары туралы ғылым. Диалектика экономикалық жүйені категориялар мен заңдардың дамушы байланысы ретінде зерттейді.

Қорытындылай келе, экономикалық теория сан ғасырлар бойы жүйелі түрлі зерттеліп келеді. Неше түрлы мектептер құрылып, көптеген зерттеу әдістерін ойлап тапты.



Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
Сабақ жоспары
бағдарламасына сәйкес
бағалауға арналған
Реферат тақырыбы
жиынтық бағалауға
Қазақстан республикасы
рсетілетін қызмет
арналған тапсырмалар
сәйкес оқыту
Жалпы ережелер
білім беретін
бағалау тапсырмалары
бекіту туралы
республикасы білім
оқыту мақсаттары
жиынтық бағалаудың
қызмет стандарты
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
арналған жиынтық
болып табылады
бағалаудың тапсырмалары
арналған әдістемелік
жалпы білім
Әдістемелік кешені
нтізбелік тақырыптық
Қазақ әдебиеті
пәнінен тоқсанға
Мектепке дейінгі
Зертханалық жұмыс
республикасының білім
оқыту әдістемесі
Инклюзивті білім
туралы хабарландыру
білім берудің
Жұмыс бағдарламасы
туралы жалпы
қазақ тілінде
Қысқа мерзімді
тақырыптық жоспар
пайда болуы
пәнінен тоқсан