Экологиялық биотехнология


Ксенобиотиктердің биодеградациясы



бет7/7
Дата02.01.2022
өлшемі70.5 Kb.
#147386
1   2   3   4   5   6   7
Байланысты:
EHkologijalyk biotekhnologija

Ксенобиотиктердің биодеградациясы.

Ксенобиотиктер – бұл азот, күкірт, фосфор, көміртегі элемент циклдарына мүлдем қосылмайтын, организмге бөтен қосылыстар (песпицидттер, ПАВ, бояғыштар, дәрілік заттар және т.б.). Ксенобиотиктер қоршаған ортада уақытша немесе мүлдемге жиналып жануарларға кері әсерін тигізеді. Пестицидтерді кеңінен қолдану, әртүрлі қалдықтардың жинақталуы қоршаған ортаның – су, ауа, недрдің ластануына әкеледі. Ксенобиотиктердің жинақталуы тағамында, ірі балықтарды және жоғарғы сатыдағы жануарларды қолданатын адамдар үшін қауіпті.

Қоршаған ортаға түскен химиялық қосылыстардың тағдыры физикалық, химиялық және биологиялық факторлардың кешенімен анықталады. Ксенобиотиктердің деградациясы физиклық және химиялық процестердің нәтидесінде топырақтың типі, структурасы, ылғалдылығы, температурасы т.б. байланыста жүреді. Қоршаған ортаға түскен қосылыстардың биологиялық трансформациясы әртүрлі бағытта минералдануға, жинақталуға немесе полиминералдануға әкеле алуы мүмкін.

Мысалы ДДТ-ның (дихлордифенилтрихлорэтан) концентрациясының өсу коэффициентінің көрсеткіші мынадай:



Сулы орта 100




Фитопланктон




Зоопланктон




Ұсақ балықтар 106




Ірі балықтар




Жыртқыш құстар 108



Толық деградацияға жататын ксенобиотиктер яғни көміртегінің, судың, аммиактың, сульфаттың, фосфаттардың диоксидіне дейін минералданып, негізі өсу субстраты ретінде микроағзалармен қолданылып, толық метоболиттік циклден өтеді. Қосылыстың біртіндеп трансформациялануы катоболизм процесінде жүреді. Ал кейбір ароматты көміртектер мен синтетикалық полимерлер мүлдем биологиялық трансформацияланбайды:




Ксенобиотик




Биологиялық трансформация



Минералдану




Жинақталу




П олимерлену

Топырақтан белгілі бір ксенобиотиктерді деградациялайтын микробтардың түрін бөліп алып, деградация жылдамдығын үлкейтуге олардың ішінен селекция жасауға болады. Бұны әртүрлі жолмен іске асырады: канстутивті мутанттар алу, генді дупликацияға алу және гендерді тасымалдау механизмі негізіне.



Қоршаған ортаға әртүрлі табиғи генетикалық құрылым пайда болуы мүмкін, нәтижксінде жаңа катоболиттік функциялары бар әртүрлі микроб формалары пайда болады.

Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Жалпы ережелер
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
арналған тапсырмалар
Реферат тақырыбы
білім беретін
арналған жиынтық
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
сәйкес оқыту
пәнінен тоқсанға
арналған әдістемелік
республикасының білім
Қазақ әдебиеті
оқыту мақсаттары
Мектепке дейінгі
нтізбелік тақырыптық
қазақ тілінде
Жұмыс бағдарламасы
жалпы білім
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
Қысқа мерзімді