Детерминация және дифференцияланудың молекулалық-генетикалық ерекшеліктері



бет1/6
Дата23.11.2022
өлшемі0.58 Mb.
#362764
  1   2   3   4   5   6
Байланысты:
14 Дәріс

  • 14 дәріс
  • Детерминация және дифференцияланудың молекулалық-генетикалық ерекшеліктері.
  • Изоферменттер. ЛДГ.
  • Арнайы ұлпалық гендердің экспрессиясының гендік ансамблдері мен реттелуі.

ДЕТЕРМИНАЦИЯ ЖӘНЕ ДИФФЕРЕНЦИЯЛАНУДЫҢ МОЛЕКУЛАЛЫҚ-ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

  • Клеткалардың дифференциациялануы - бұл детерминацияланудың барысындағы белгіленген бағдарламаны жүзеге асыру және оның дифференциация ретінде белгіленген бірінші кезеңі детерминацияның соңғы терминальды кезеңімен сәйкес келеді.
  • Осы кезеңде клетка митоздық бөліну қабілетін сақтайды, арнайы синтездер байқалмайды, бірақ белок синтезінің спецификалық емес жүйесі - эндоплазмалық тор, Гольджи аппараты, митохондриялар белсенді жетіле бастайды.
  • Дифференциалануға бағытталған бүтін клетка көп мөлшерде арнайы заттар шығарады, себебі ол үшін арнайы механизмі және энергия көзі қажетті.
  • Протодифференциация деп аталатын келесі кезеңде клетканың бөліну қабілеті шектеуленеді, онда арнайы өнімнің іздері табылады (мысалы, Лангерганс аралдары клеткаларындағы инсулин).
  • Бұл фаза белгілі бір клетканың химиялық жағынан белгілі бір типке жататынын сипаттайтын арнайы синтездердің басталуын белгілейді.
  • Содан кейін, клетка өзіндік дифференциалану сатысына шығады. Бұл кезеңде ол көбею қабілетінен толық айырылады және арнайы өнімнің концентрациясы күрт өседі. Белок синтезі толық жүре бастайды.
  • Бұл процесс терминалдық дифференциациясымен аяқталады. Бүкіл процесс арнайы өнімді синтездеу шыңына жетуімен және осы клетканың фенотипіне тән барлық белгілердің пайда болуымен сипатталады.
  • Детерминация және дифференцияланудың молекулалық-генетикалық ерекшеліктері

ДЕТЕРМИНАЦИЯ ЖӘНЕ ДИФФЕРЕНЦИЯЛАНУДЫҢ МОЛЕКУЛАЛЫҚ-ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

  • Дифференциаланған клеткалар көбею қабілетінен айырылады, сондықтан әр тінде бөліну қабілетін сақтаған клеткалардан тұратын камбиальды қоры бар. Осы қордың арқасында дифференциаланған клеткалардың «қоры» олардың кез-келген бөліктері жойылған жағдайда толтырылады. Осы қорға бағана клеткалары жатады.
  • Олар эмбриондардың (эмбриональды бағана клеткалары - ESC) ерте кезеңінде (бластоцист сатысында) пайда болады. Осы кезеңде ESC тотипотентті, яғни олар кез-келген экто-, энто-, мезодермалды туындыларды шығаруға қабілетті.
  • Ересек тіндерде олар мультипотентті, яғни көптеген әр түрлі клетка типтерін түзуге қабілетті, бірақ барлығы емес (аймақтық бағана клеткалары).
  • Бағана клеткалар күтпеген жерден мида табылды. Онда, басқа тіндердегідей, олар нейрондардың өліміне байланысты ақауларды жоюға қабілетті. Эмбриональды бағаналы жүйке клеткалары тек жүйке ғана емес, сонымен қатар спектрі толық зерттелмеген басқа бағыттарға да дифференциалана алады. Оларды гистологиялық препараттарда оларда синтезделген сатыға тән протеин нестатиніне иммуногистохимиялық реакция көмегімен анықтауға болады. Өзіндік дифференциациясы барысында олар бірқатар кезеңдерден өтеді.
  • Олардың бірінші кезеңі - виментин белоктың синтезімен сипатталатын және нейробласт бағыты бойынша да, глиобласт бағыты бойынша да тек жүйке бағытында дамуға қабілетті ұрпақ клеткасының сатысы. Бағаналы клетканың болашақ (проспективті) потенциалын шектеудің келесі кезеңі - бұл клетка-бастамашы (предшественник). Ол тек бір бағытқа дифференциалануға, не нейронға (нейробласт, арнайы бета-тубулин белогін синтездейтін) не глиальды клеткаларға (глиобласт, арнайы қышқыл глиальды фибриллярлы белокты - GFAP синтездейтін) қабілетті.
  • Детерминация және дифференцияланудың молекулалық-генетикалық ерекшеліктері


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
Реферат тақырыбы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
Қазақстан тарихы
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
мерзімді жоспар
Жалпы ережелер
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
рсетілетін қызмет
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
болып табылады
арналған жиынтық
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
қызмет стандарты
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
білім берудің
тақырыптық жоспар
пәнінен тоқсанға
туралы жалпы
Қысқа мерзімді
атындағы жалпы
пайда болуы
Жұмыс бағдарламасы
әдістемелік ұсыныстар
республикасының білім
қарым қатынас
Әдістемелік кешені