Дәрістер тезистері



бет16/18
Дата22.11.2022
өлшемі0.73 Mb.
#361108
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18
Байланысты:
Д?рістер тезистері (копия)
Ұзақбаева Сәнімай Фко-201 срсп 5 4, Тесты для раздачи Основы бизнеса 1 часть Без правил ответа КАЗ
Қатты денелер
Аморфты және кристалды денелер
Зат молекулаларының кинетикалық энергиясының олардың өзара әрекеттесуінің потенциал энергиясына қарағанда азаюы белгілі бір жағдайларда қатты күйдің пайда болуына әкеп соғады. Қатты денелер өздерінің физикалық қасиеттері, құрылымы жағынан бірінен-бірінің үлкен айырмашылықтары бар екі топқа, яғни кристалды және аморфты болып екіге бөлінеді.
Аморфты денелер сұйықтар сияқты молекулааралық әрекеттесуле-рі бойынша тек бергі реттілікке ие болады. Аморфты дененің жақсы мысалы ретінде шынына айтуға болады. Мысалы, шыныны қатты суытылған, тұтқырлығы өте жоғары сұйық ретінде қарастыруға болады. Қатты аморфты денелер изотропты болады, яғни олардың қасиеттері барлық бағытта бірдей болады. Аморфты денелердің қасиеттерін сұйықтар сияқты теориялық тұрғыдан сипаттаудың бүгінге дейін қабылданған бірден-бір ілімі болмай отыр.
Қатты денелердің жылулық ұлғаюы
Температураның жоғарлауына байланысты қатты дене бөлшектерінің (молекулаларының) орташа қашықтығы артады, бұл олардың жылулық ұлғаюына әкеп соғады. Бұл денелердің температураға байланысты жылулық ұлғаюы сызықтық және көлемдік ұлғаю коэффициенттерімен сипатталады
Сызықтық ұлғаю коэффициенті былай анықталады:
(7.1)
мұндағы дененің ұзындығы. Белгілі температуралар өзгерісінде нің орташа мәнін есептеп шығаруға болады:
(7.2)
Әдетте, айтарлықтай температура аралығында нің мәні темпера-тураға тәуелдіі сызықтық байланыста болады да, іс жүзінде сызықты ұлғаю коэффициентінің орташа мәнін оның жағдайында алынған бастапқы ұзындығына қатысты анықтайды:
(7.3)
Кристалдың анизотропиялық қасиетіне байланысты қатты денелердің сызықтық ұлғаю коэффициенті түрлі бағытта әр түрлі болуы мүмкін.
Мысалы, кристаллографиялық остері бір-біріне перпендикуляр кристалдардың тік бұрышты параллелепипед пішінінде кесіп алынған бөлшегі үшін (үш бағытқа қатысты)

деп жазуға болады, яғни параллелепипедтің температурадағы көлемі

тең болады. Мұндағы
Бұл өрнектегі мүшелерді көбейтіп, көбейтінділері бар қосылғыштарды және дәрежесі бірден жоғары қосылғыштарды, мәндері өте аз болғандықтан ескермей мынаны аламыз:
(7.4)
мұндағы изобаралық көлемдік ұлғаю коэффициенті. Кубті құрылымды кристалдар, сондай-ақ поликристалды және изотропты денелер үшін
яғни (7.5)
Жалпы қатты денелердің сызықтық ұлғаю коэффициентінің мәндері аз болады Қатты денелердің сызықтық ұлғаю коэффициенті жалпы жағдайда температураға байланысты, бұл әсіресе төменгі температурада жақсы білінеді де абсолютті нөл температураға жақындағанда
Қатты денелерді қыздырған кезде олардың бойында фазалық, химиялқ өзгерістер өтетін болса, немесе болуы да мүмкін.



1

15

15 Дәріс


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақ тақырыбы
Сабақтың мақсаты
ғылым министрлігі
бағдарламасына сәйкес
тоқсан бойынша
Реферат тақырыбы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
сәйкес оқыту
жиынтық бағалауға
арналған тапсырмалар
оқыту мақсаттары
білім беретін
Қазақстан республикасы
бағалау тапсырмалары
Қазақстан тарихы
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
мерзімді жоспар
Жалпы ережелер
бекіту туралы
тоқсанға арналған
Қазақстан республикасының
рсетілетін қызмет
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
болып табылады
арналған жиынтық
Зертханалық жұмыс
оқыту әдістемесі
арналған әдістемелік
Мектепке дейінгі
Қазақ әдебиеті
қызмет стандарты
бағалаудың тапсырмалары
Инклюзивті білім
білім берудің
тақырыптық жоспар
пәнінен тоқсанға
туралы жалпы
Қысқа мерзімді
атындағы жалпы
пайда болуы
Жұмыс бағдарламасы
әдістемелік ұсыныстар
республикасының білім
қарым қатынас
Әдістемелік кешені