БӨж тақырыбы: Депозиттік операцияларды ұйымдастыру Орындаған: Эргешов д қабылдаған: Мунасипова м тобы: ЭҚЖ 911 f түркістан Депозиттік операцияларды ұйымдастыру



бет1/3
Дата06.05.2021
өлшемі23.99 Kb.
  1   2   3

Қожа Ахмет Ясауи атындағы халықаралық қазақ түрік университеті

БӨЖ

Тақырыбы: Депозиттік операцияларды ұйымдастыру


Орындаған: Эргешов Д
Қабылдаған: Мунасипова М
Тобы: ЭҚЖ 911 F

Түркістан



Депозиттік операцияларды ұйымдастыру

Банктер өзінің активті операцияларын жүргізу үшін пассивті операцияларды өткізу нәтижесінде пайда болатын тартылған қаржыларды қолданады. Коммерциялық банктің пассивті операциялары келесі нысанда жұзеге асырылуы мүмкін:


- банк қорын қалыптастыру және ұлғайту үшін банктердің пайдасы есебінен аударулар;
- баска заиды тұлғалардан алынған несиелер (зайымдар);
- салымдық (депозиттік) операциялар.
Салымдық операциялар - бұл занды және жеке тұлғалардың тартылған қаржылары бойынша белгілі бір мерзімге немесе талап ету салымы бойынша банктердін операциялары.
Салымдық операцияларды жүргізу кезінде кез келген банк өздері дайындаган депозитгік саясатты ұстанады және олар өз кезегінде келесі ережелерге негізделеді:
- салымдың операциялар банктің пайда табуына немесе болашакта пайда табуға мүмкіндік жасауға негізделіп ұсынылады;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру үдерісінде салымдьщ операциялар субъектісінің әр түрлілігіне және салымдардың әр түрлі нысандарының үйлесімділігіне ұмтылыс болады;
- салымдық операцияларды жүзеге асыру барысында осы жөне салымдық мен несиелік салымдардың мерзімдері мен сомалары бойынша несие ұсыну операциялары арасындагы өзара байланыс пен озара келісімділіктің болуын қамтамасыз ету қажет;
- салымдық операцияларды ұйымдастыру үдерісінде банк балансының отімділігін жоғары деңгейде қамтамасыз ететін мерзімдік салымдарға ерекше назар аударған жөн;
- салымдық операцияларды ұйымдастыра отырып, банк салымдық шоттардагы бос қаржы резервтерінің (активті оиерацияга тартылмаган) ең аз болуына талпынуы керек;
- салымдарды тартуга әсер ететін банктік қызметтерді дамыту және қызмет корсету сапасы мен мәдениетін жоғарылату шараларын қарастырған жөн.
Халыкаралық банктік тәжірибеде барльщ депозиттер төрт топқа бөлінеді: талап етілгенге дейінгі салымдар; жинақ салымдары; мерзімді салымдар; багалы кағаздар.
Бірінші топ - талап етілгенге дейінгі салымдар, олар сондай-ақ чектік салымдар деп те аталады. Талап ету салымдары түрінде қаржы тарту кезінде банк пен салымшы арасында келісімшарт жасалады. Талап етілгенге дейіпгі салымдардыц бір түрі чектік депозит.
Чектік депозит - бұл міндетті түрде өтелуге тиісті, салымшыға чек жазуға құкық беретін шот. Чектік депозиттердің ыңгайлылығы олардың қауіпсіздігімен және чек жазу арқылы төлем жүргізу қарапайымдылығымен түсіндіріледі. Сонымен қатар олар бірінші талап бойынша нақты ақша алуға мүмкіндік береді.
Талап ету депозиттік шотының ерекшеліктеріне мыналарды жатқызуға болады: ақшаны салуға немесе алуға шектеудіц болмауы; ақша шоттан қолма-қол турде, сондай-ак чектер көмегімен алыігуы мүмкін; шот иесі банкке тұрақты айлық молшерде немесе әрбір жазылған чек үшін коммисия төлеуі; Ұлттық банкке ен аз резервтің мерзімдік депозиттермен салыстырганда үлкен үлесінің сақталуы.
Талап ету депозитінің бір түрі банктің клиентпен барлық операциялары есептелетін контокоррент - бірыңгай шот болып табылады. Контокоррентте банк қарыздары, сондай-ақ шоттан клиент тапсырысы бойынша барлық толемдер және дв шотқа салым, аударым және т.б.
Талап ету депозитіне сондай-ақ ағымды овердрафт шотын жатқызуға болады, овердрафт - банк пен клиент арасындағы келісімге сәйкес, банк анықтаган мөлшерде шотта бар қаржы көлемінен артық соманы алуга мүмкіндік беретін шот, бүл да несие алмасуды білдіреді. Овердрафттың контокорренттен айырмашылыгы кездейсоқ сипатты болуында. Атап өтетін жайт, овердрафт шоты косымша депозиттік шоттар ашу мүмкіндігін шектемейді. Овердрафт ағымды шогы жеке және заңды тұлғалардын уақытша шығындарын жабу үшін ашылады.
Талап ету депозитінің баска бір түрі - нау-шоттар - пайыздық мәлшерінің жоғары шегі жоқ шоттар, яғни ол қалқымады болуы мүмкін.
Супернау-шоттар - бұл қолма-қол ақшаны қолдану шоттары, оларды ашу қызметтер кешенін ұсынады.
Депозиттік шоттардың келесі түрі - автоматтық аудару шоттары (АТЗ-шоттар). Жинақ шоттарынан акша қаржыларын автоматты түрде аударуга мүмкіндік беретін, чектерді жабу үшін чектік депозиттерге пайыз әкелетін депозиттін түрі.
Куәландырылған чектер - банк қызметкерлері беретін телемі кепілденген чектер. Банктер чекті куәландыру кезінде, куәландырылган чекте керсетілген соманы салымшы шотынан алады және оны жеке шотта ұстайды. Сонымен қатар, чекті банк қызметкерлерінің бірі немесе банктің меншікті шығындарын телеу үшін кассир жазган жағдайда, соңғысы ол бойынша төлемдердің жүргізілуін күте отырып, қызметкерлер жазган чек сомасына теңестіріп депозит құрайды.
Талап ету депозиттері бойынша эксплициттік пайыздық кірістер төленбеуіне байланысты банктіц котеген клиенттері осы типтес депозиттердегі қаржыларының мөлшерін томендетуге тырысады.
Депозитің келесі тобы - жинак салымдары. Жинақ депозит туралы келісім негізінде ашылады. Қазіргі кезде жинақ депозиттерінің басты типі жинақ кітапшаларындағы шоттар, жинақ салымының жағдайы туралы жазбасы бар шоттар, сондай-ақ ақша нарығының депозиттік шоттары болып табылады.
Жинақ кітапшаларындагы шоттар - бұл жедел алуға болатын, пайыз әкелетін чектік емес депозиттер.
Олардың ерекшеліктеріне мыналар жатады: кітапшалы жинақ салымында тұракты мерзімінің болмауы; банктер салымшылардан ақша қаржысын алу тралы алдын ала хабарлауды талап етуге құқылы болса да, бұл шоттардан ақша қаржыларын алуда банктер ол таланты аз қояды; шоттың жоғары шегін белгілеу мүмкіндігі; салым иесінің шоттан ақша алу немесе салу үшін жүргізілген операциялардьщ барысы жазылатын жинак кітапшасын ұсыну міндеттемесі; шоттагы міндетті ең аз баланстық қалдық мазмұны тралы талаптардын болмауы
Жинак салымының жағдайы туралы жазбасы бар шоттар жинақ кітаншаларьшдагы шоттарга үксас, алайда олар ушіи шот жағдайы туралы кезендік жазбалар жазбаның жүргізілу тұрғысынан жинақ кітапшаны ауыстырады. Олар бойынша осындай пайыз төленеді және олар осындай функцияны орындайды.
Ақша нарыгының депозиттік шоттары алғаш рет 1982 жылы енгізілген жинақ салымдарының бір түрін ұсынады. Қазіргі кезде оларда жинақ кітапшасындағы шоттармен салыстырғанда, ол бойынша пайыз мелшері нарыктық пайыздық мөлшерлерінің өзгеруімен реттелетіндігін және бұл шоттарды қолдану кезінде операцияларды тіркеу үшін жинакқ кітапшасының косылмайтындығын есеатемегенде, көптеген ұқсас сипаттары бар.
Жинақ салымдарының ерекшелігі мынадай:
- бұл шоттардын анықталған мерзімдері жоқ;
- салымда ақша нарығының депозиттік шотынан қаржыларды бірдей ала алады;
- бастапқыда бұл шоттар бойынша ең аз баланстық калдық талап етілген, қазір банктер оны сақтауды талап етпеуге құқылы
- осы шоттар бойынша салымшы чектердің тек санаулы шектелген санын жазуга құқылы;
- бұл шоттар қызмет жасау мақсатында емес, жинақ мақсатында қолданылады;
- банк шығындарын өтеу мақсатында шот иесінен белгіленген төлем алынады;
егер салымшылар - корпорация болса, банктер осы шоттар бойынша белгіленген резервті сақтауға міндетті.
Кең тараган топтардың бірі - мерзімдік салымдар, оған мерзімдік салымдар және салымды алу туралы алдын ала хабарлауы бар салымдар кіреді.
Бұл салымдар негұрлым ұзақ мерзімге, яғни бір айдан кем емес мерзімге салынады. Салымшылар басқа депозиттерге қараганда негұрлым үлкен пайыз алады және салым салымшыға алдын ала келісімде көрсетілген мерзімде қайтарылады. Банктер салымды ез карауы бойынша келісген мерзім ағымында толык пайдалана алады. Депозиттіц бұл типін ашу үшін мерзімдік депозит туралы келісім жасалынады..Бұл салымдар қабылданатын мерзім 4 топқа бөлінеді: 30 күннен 89 күнге дейін; 90 күннен 179 күнге дейін; 180 күннен 359 күнге дейін; 360 кұннен жоғары.
Мерзімді салымнан каржы алу үшін банкке күні бұрын хабарланған салымшының арнайы отінішінің түсуі талап етіледі, оның мерзімі келісімде көрсетіледі. Бұл мерзімге сәйкес пайыздық мөлшер белгіленеді. Егер юшент банкті қаржы алу туралы хабардар етсе, банк болагын езгерістерді ескере отырып, өзінің активті операцияларын баска коз есебінен қайта қаржыландырады, каржыларды алу кейбір шығындармен байланысты, сол себепті банк клиент кірісін азайтуға құқылы.
Депозиттердің бірінші тобы - бағалы қағаздар, депозиттер түрі ретінде былайша бөлінеді: Аталган банкке тиесілі кәсіпорындар мен ұйымдардың, кооперативтің, акционерлік крғамдар мен компаниялардың акциялары және облигациялары; сақтаудағы және қарызды қамтуга қабылданган акциялар мен облигациялар; шетел операциялары бойынша құндылықтар мен құжаттар (шетел валютасындағы аккредитивтер); депозиттік сертификаттар.
Депозиттік сертификаттар қаржылық құралдардың ең бір кең тараған түрі.


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3




©melimde.com 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
Сабақтың мақсаты
бойынша жиынтық
Сабақ тақырыбы
жиынтық бағалау
ғылым министрлігі
рсетілетін қызмет
Жалпы ережелер
тоқсан бойынша
қызмет стандарты
бекіту туралы
бағалауға арналған
Сабақ жоспары
Әдістемелік кешені
Қазақстан республикасы
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың
туралы хабарландыру
жиынтық бағалауға
арналған жиынтық
бағалау тапсырмалары
арналған тапсырмалар
білім беретін
республикасы білім
Қазақстан республикасының
бағалаудың тапсырмалары
мерзімді жоспар
Қазақстан тарихы
пәнінен тоқсанға
Жұмыс бағдарламасы
арналған әдістемелік
біліктілік талаптары
әкімінің аппараты
Қазақ әдебиеті
туралы анықтама
Мектепке дейінгі
мамандығына арналған
нтізбелік тақырыптық
қойылатын жалпы
жалпы біліктілік
Конкурс туралы
мемлекеттік әкімшілік
болып табылады
оқыту әдістемесі
жалпы конкурс
Реферат тақырыбы
қатысушыларға қойылатын
Қазақстан облысы
әдістемелік ұсыныстар
әдістемелік кешені
тақырыптық жоспар