«Бекітемін» Тарих және құқық факультетінің деканы Абулкасова Д. Б


Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануына кіріспе



бет3/4
Дата10.09.2017
өлшемі0.55 Mb.
#20059
1   2   3   4

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануына кіріспе


Дәріс мазмұны: Девианттық мінез – құлық проблемасы қазіргі заманда дүниежүзілік қауымдастық үшін өте өткір болып табылады. Европа мен Америка елдерінің статистикасы біртіндеп девианттық мінез – құлық, деструктивті жүріс – тұрысты бастап ауыр қылмысқа дейінгі түрлерінің өсіп отырғанын көрсетуде.

Девианттық мінез – құлықтың динамикасы мен тенденциясы бұл проблеманы біздің елімізде де өзектендіре түседі. Оның үстіне статистика қылмыстың жасарып бара жатқанын көрсетуде. Жасөспірімдер арасындағы топтық ұйымдасқан сипаттамасы қылмыстар өсуде. Өкінішке

Дәріс мазмұны орай қазіргі Қазақстан көптеген девианттық факторлар жиынтығын туғызып отыр. Осыған байланысты девиантты мінез – құлықтық тенденциясы мен осы заманғы сипаты ғылыми тұрғыда саналау ерекше маңызды болып отыр.

“Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” жеке – функционалды әлеуметтанулық теория ретінде ауытқушылық жүріс – тұрысты адамзат өмірінің түрлі салаларына тән әлеуметтік феномен ретінде қарастырады. Оның зерттеу тақырыбының ерекшелігі қарастыратын құбылыстарының шеңбері тарихы өзгергіш келеді және нақты қоғамда осы кезеңде қалыптасқан әлеуметтік нормаларға байланысты болуында.

“Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының” объектісі – ол санада бекітілген қажеттіліктер мен мүдделердің, құндылықты ұстанымдардың, қондырғылардың, білімдердің шынайы көрініс беруі ретінде ортаға шығарылатын нақты әрекет.

“Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының” пәні – адамдардың әлеуметтік нормалардан ауытқушылық жүріс – тұрысы және соған байланысты дамитын жағдайлар.

Осылайша, “Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” – қоғамдағы әлеуметтік ауытқушылықтарды, олардың себептерін, оларды тудыратын жағдайларын және алдын – алу шараларын зерттеумен айналысатын сала болып табылады.

Ғылыми әдебиетте ауытқушылық мінез – құлықты тұжырымдамалар жасаған. Оларға К.Маркстің, Ф.Энгельстің, Э.Дюркгеймнің, Р.Мертонның, Ломброзонның теорияларын еңгізуге болады. Ресейлік әлеуметтанушылардың арасынан А.А.Габианидің, С.Г.Климованың, Д.С.Голодтың еңбектерін атап өтуге болады.



Мақсаты: Студенттерге Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы туралы мәлімет беру, оның қалыптасуын, басқа ғылымдармен ара-қатынасын түсіндіру.

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

  1. “Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” пәнінің зерттеу обьектісі

  2. “Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” тұжырымын жасаушылар

Әдебиеттер:

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Азбука социологии /Под ред. Г.В.Дыльнова. Саратов, 1997.Вып. 1.

Аксененко Ю.Н., Аникин Л.С., Дыльноз Г.В. Карманный социологический словарь. Саратов. СГУ, 2002.

Аксененко Ю.Н., Аникин Л.С., Дыльнов Г.В., Климов В.А. Общая социология. Саратов, СГУ, 1999.

Дәріс №2

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні,міндеттері

Дәріс мазмұны: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, объектісі және міндеттері. Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы функционалды және әлеуметтанулық теория ретінде. Ауытқыған мінез – құлықтың теоритикалық және эмпирикалық зерттелу деңгейлері. Қоғам дамуының қазіргі кездегі девиантты мінез – құлық әлеуметтануының міндеттері. Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының түсініктемелік аппараты. “Девиантты мінез – құлық” теориясының мазмұны. “Девиация”, “әлеуметтік ауытқу”, “әлеуметтік паталогия”, “ассоциалды мінез – құлық”, “әлеуметтік дезорганизация”, “делинквенттік мінез – құлық” түсініктерінің байланыстары. Позитивті және негативті девиация. Әлеуметтік ауытқуды зерттейтін аралас ғылымдар ішіндегі девиантты мінез – құлық әлеуметтануының орны.

Мақсаты: Студенттерге Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, міндеттері, әлеуметтік өмірдің маңызды элементі ретіндегі қоғамдағы маңыздылығын түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, объектісі және міндеттері.

2.Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының басқа ғылымдармен байланысы

Әдебиеттер:

Комаров М.С. Введение в социологию. –М., 1995

Анурин В.Ф. Основы социологических знаний. –М., 1997

Кравченко А.И. Социология. М., 2000.

Маркович Данило Ж. Общая социология. М., 1998.

Мостовая И.В. Зачет по социологии в кармане. М., 1999.



Дәріс №3

Тақырыбы: Қазіргі заман әлеуметтануындағы девиантты мінез – құлықтың теориялары.

Дәріс мазмұны: Девиантты мінез – құлықты зерттеудің теориялық – методологиялық түрлері; әлеуметтік – құрылымдық бағыт, мәдени тәсіл, тұлғалық модель. Марксистік әлеуметтік ауытқу теорияларының негізгі ерекшеліктері. Дюркгейм, адамгершілік нормаларының мазмұнына әсер етуші, оның тараулары мен даму бағыттарының факторлары туралы. Э.Дюркгеймнің “Самоубийства” монографиясындағы аномия немесе қоғамның дезорганизациялық жағдайын талдауы, девиантты мінез – құлықты мәдени зерттеу тәсілі. Т.Селлиннің мәдени жанжал теориясы және Р.Мертонның социомәдени аномия теориясында. Девиантты мінез – құлықты зерттеуге тұлғалық жанасу. Ч.Ломброзоның антропологиялық моделі, Э.Сатерленттің әлеуметтік – психологиялық моделі – дифференцияланған байланыстар теориясы, Э.Фромның мәдени моделі әлеуметтік сипаты және оның деструктивтік теориясы.

ТМД елдеріндегі девиантты мінез – құлық советтік және посткеңестік әлеуметтанулық, шығу ерекшеліктері әлеуметтік – құрылымдық жанасуды қабылдау ретінде. Қоғамдағы әлеуметтік ауытқу мен нормаға отандық әлеуметтанушылардың сипаттамасы.



Мақсаты: Студенттерге қазіргі заман әлеуметтануындағы девиантты мінез – құлықтың теориялары атқаратын қызметтерін айқындап көрсету

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Э.Дюркгеймнің аномия теориясының мәні

2. Р.Мертонның девиациялық теориясының шығу себебі

Әдебиеттер:

Радугин А.А., Радугина К.А. Социология – М., 1997

Энциклопедический словарь. М., 1997

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Щепаньский Я. Элементарные понятия социологии. М., 1969

Абрамкин В.Ф., Чижов Ю.В. Как выжить в советской тюрьме: В помощь узнику. Красноярск: Восток, 1992. Актуальные проблемы девиантного поведения: борьба с социальными болезнями. Ежегодник/РАН. Институт социологии. М., 1995.

Дәріс №4

Тақырыбы: Ауытқыған мінез – құлық классификация.

Дәріс мазмұны: Ауытқыған мінез – құлық типологиясы мен классификациясының негізгі түрлері. Мінез – құлықтың объектісі, субъектісі бойынша ауытқыған мінез – құлық классификациясы. Алғашқы және екінші кезектегі девиация. Ауытқыған мінез – құлықтың патологиялық және патологиялық емес формалары. Заңға қарсы асоциалды және деструктивті (құрылымсыз) мінез – құлықтың негізгі формалары. Іс - әрекет, қызмет және өмір бейнесі девиантты мінез – құлық әрекетінің деңгейлері ретінде.

Әлеуметтік патология, оның негізгі формалары; қылмыскерлік, өзін - өзі өлтірушілік, жезөкшелік, алкоголизм, нашақорлық. Әртүрлі ауытқыған мінез – құлық формаларының әлеуметтік нәтижесі.



Мақсаты: Ауытқыған мінез – құлық классификациялау жолдарын анықтау

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Ауытқыған мінез – құлық типологиясы

2.Мінез – құлықтың объектісі, субъектісі

Әдебиеттер:

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Кудрявцев В.Н. Причинность в криминологии. М., 1968.

Иващенко Г.Т. Социальная реабилитация дезорганизованных детей и подростков в социальных учреждениях. М., 1996.

Занесенко А.С. Эта непонятная .молодежь. М., 1990.

Гилинский Я.И. Афанасьев B.C. Социология девиантного (отклоняющегося) поведения: Учебное пособие. СПб.: Спб филиал Ис РАН, 1993.



Дәріс №5

Тақырыбы: Әлеуметтік норма девиантты мінез – құлықты анықтауда бастапқы пункті ретінде.

Дәріс мазмұны: Норма қоғамдық өлшем ретінде, саналық және сандық аспектілері. Әлеуметтік нормалардың құрылымы. Рұқсат ету, жазып қою, тыйым салу, адамдар мінез – құлықты реттеудің негізгі сипаттамалары. Әлеуметтік нормаларды іске асырудағы пайдалылық (қоғамдық қажеттілік), міндеттемелік және факторлық.

Нормалардың қоғамдық санадағы көрінісі. Әлеуметтік нормалар қоғамдық қарым – қатынасты ұйымдастырудың ерекше әдісі және түрі ретінде. Шығармашылық нормасы адамдық іс - әрекеттің ерекше түрі ретінде.

Әлеуметтік нормалардың классификациясы. Нормативті жүйелердің өзара әрекеттесу спецификасы. Құқық және мораль адамдар мінез – құлқының басты реттеушісі ретінде. Қазіргі Қазақстандағы құқықтың және адамгершіліктің нормалары.

Әлеуметтік нормалар деформациясы әлеуметтік ауытқу процесінің бір компоненті ретінде. Нормалар мен ауытқудың диалектикалық байланыстары.



Мақсаты: Студенттерге әлеуметтік норма девиантты мінез – құлықты анықтауда бастапқы пункті ретінде негізгі бағыттарын көрсету

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Нормалардың қоғамдық санадағы көрінісі

2.Әлеуметтік нормалардың классификациясы

Әдебиеттер:

Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.

Тернер В. Символ и ритуал –М., 1983

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998

Кузнецов В.Е. Исторические аспекты исследования самоубийств в России // Актуальные проблемы суицидологии. М.: НИИ психиатрии, 1981.

Социология преступности. М., 1966.

Ядов В.А. Социология в России. М., 1998.

Алиев И.А. Актуальные проблемы суицидологии. Баку: Элм. 1987.



Дәріс №6

Тақырыбы: Әлеуметтік мінез – құлықтың мәні, құрылымы және функциялары.

Дәріс мазмұны: Әлеуметтік бақылау түсінігі. Әлеуметтік бақылау функциялары. Кешірім жасау және жазалау әлеуметтік нормалардың әдістері ретінде. Парсонс бойынша әлеуметтік бақылау әдістері; оқшаулану, реабилитация, әлеуметтік бақылау формалары (сыртқы және ішкі), формалды жүзеге асырудың этаптары.

Әлеуметтік бақылау институттары. Әлеуметтік бақылау элементтері. Әлеуметтік бақылау механизмдері. Әлеуметтік шектеулер. Индивидтің өзіндік санасы және әлеуметтік бақылау.



Мақсаты: Студенттерге әлеуметтік мінез – құлықтың мәні, құрылымы және функциялары туралы түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Әлеуметтік бақылау функциялары

2.Әлеуметтік бақылау институттары.

Әдебиеттер:

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000 Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.

Дюркгейм Э. Избранные произведения.

Иванов Л.О., Ильина Л.В. Пути и судьбы отечественной криминологии. М.: Наука,1991.

Кузнецов В.Е. Исторические аспекты исследования самоубийств в России // Актуальные проблемы суицидологии. М.: НИИ психиатрии, 1981.

Социология преступности. М., 1966.

Ядов В.А. Социология в России. М., 1998.

Алиев И.А. Актуальные проблемы суицидологии. Баку: Элм.


Дәріс №7

Тақырыбы: Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік механизмі

Дәріс мазмұны: Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік (жеке) деңгейі. Әлеуметтік қажеттілік тұлға мінез – құлқындағы әлеуметтік – психологиялық детирменанты ретінде. Қажеттіліктер классификациясы. Әлеуметтік позитивті, әлеуметтік бейтарап және асоциалды қажеттілікте.

Нақты өмірлік мәселе тудырған жағдайы девиация факторы ретінде. Мәселе туғызып отырған жағдайдың объективті мағынасы және оны тұлғаның субъективті тұрғыда қабылдауы. Жанжал өмірдің күрделі жағдайларының мазмұндық қыры ретінде. Макрожанжалды адамдардың күнделікті мінез – құлық деңгейімен байланысы. Тұлғаның биоәлеуметтік ерекшеліктері және девиация.



Мақсаты: Студенттерге ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік механизмі жөнінде баяндау

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік деңгейі

2.Әлеуметтік позитивті, әлеуметтік бейтарап және асоциалды қажеттіліктер.

Әдебиеттер:

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Молодежные движения и субкультуры Санкт-Петербурга: Социологический и антропологический анализ / Под ред. В.В.Костюшева. СПб: Норма, 1999.

Мстиславский С.Д. Свое и чужое. О пьянстве // Заветы. 1914, № 4.

Наркомания как форма девиантного поведения / Институт социологии РАН. Под ред. М.Е.Поздняковой. М., 1997.

Дәріс №8

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық механизмі бұқаралық әлеуметтік құбылыс ретінде.

Дәріс мазмұны: Бұқаралық әлеуметтік құбылыс деңгейіндегі девиантты мінез – құлық, ауытқымалы мінез – құлық әлеуметтануының пәндік саласы ретінде. Ауытқымалы мінез – құлықтың себептік комплексі; шынайы әлеуметтік процестер объективті әлеуметтік қарама – қайшылықтар - әлеуметтік институттар дисфункциясы ауытқымалы мінез – құлық.

Әлеуметтік дезорганизация ұғымы. Әлеуметтік қауымдастық дезорганизациясы және тұлға. Аномия концепциясы, оның батыстық әлеуметтануда дамуы. Қазіргі Қазақстандағы аномия және ауытқымалы мінез – құлық.



Мақсаты:Девиантты мінез – құлық механизмі бұқаралық әлеуметтік құбылыс ретінде ерекшелігі, белгілері, мақсат-міндеттері туралы түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Әлеуметтік дезорганизация ұғымы

2.Қазіргі Қазақстандағы аномия және ауытқымалы мінез – құлық.

Әдебиеттер :Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Обозненко П.Е. Поднадзорная проституция Санкт-Петербурга по данным врачебно-полицейского комитета. Дисс. СПб., 1986.

Отклоняющееся поведен ие молодежи. Краткий словарь-справочник / Владимирский государственный педагогический университет, Владимир, 1994.

Отклоняющееся поведение современного городского подростка (по материалам социологического исследования в г.Нижнем Тагиле) / Екатеринбург: Институт экономики УрО РАН, 1996.



Дәріс №9

Тақырыбы: Қазіргі заманғы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденциялары.

Дәріс мазмұны: Қазіргі замандағы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденцияларының мәселелері. Әлеуметтік бақылау саясатына деген ақпараттық тәсіл. Жаза қолдану арқылы девиантты мінез – құлықпен “күрес”. Қазіргі “жазалау кризмі” түсінігі жөнінде әлеуметтанушылардың түсінігі. Ауытқымалы мінез – құлықтың алдын алудың саясатын жүргізудегі медико-биологиялық тәсіл. Девиацияны ескертудегі әлеуметтік профилактикалық тәсіл. Девиацияның негізгі деңгейлері: жалпы әлеуметтік, арнайы және жеке.

Мақсаты:Студенттерге қазіргі заманғы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденциялары түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Қазіргі замандағы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденцияларының мәселелері. 2.Девиацияның негізгі деңгейлері: жалпы әлеуметтік, арнайы және жеке.



Әдебиеттер:

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Методологические вопросы изучения социальных условий преступности / Отв. ред. В.К.Збруев. М.: Всесоюзный институт по изучению причин и разработке мер предупреждения преступности. 1979.

Отклоняющееся поведение молодежи / Отв. ред. Э.Раска. Таллин: Институт истории АН ЭССР, 1979.

Проституция и преступность / Овт. Ред. И.В.Шмаров. М.: Юридическая литература, 1991.



Дәріс №10

Тақырыбы: Ішімдікке салыну әлеуметтік патология түрі ретінде.

Дәріс мазмұны Алкоголь және оның табиғаты. Ішімдікке берілудің әлеуметтік нәтижесі. Алкогольдік жағдайдың және оның динамикасының әлеуметтанулық көрсеткіштері және критерилері. Спиртті ішімдіктерді тұтынудың нәтижесінде басым көпшіліктің мінез – құлқына өзгерістер. Әйелдер мен жастар арасындағы алкоголизм мәселесі.

Ішімдікке салынудың алдын алудың басты мәселелері және Қазақстан Республикасындағы маскүнемдік. Қазақстан Республикасындағы алкоголизмнің ерекшеліктері. Әлеуметтік өзгеріс кезіндегі алкоголизмнің ерекшеліктері. Әлеуметтік өзгеріс кезіндегі алкоголизмнің себептері мен факторлары. Ішімдікке салыну мен маскүнемдіктің алдын алудың негізгі бағыттары. Әлеуметтанулық зерттеудің мемлекетте антиалкогольдік саясатты қарастырудағы маңызы



Мақсаты: Ішімдікке салыну әлеуметтік патология түрі ретіндегі зияндылығын түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Алкоголь және оның табиғаты.

2.Қазақстан Республикасындағы алкоголизмнің ерекшеліктері.

Әдебиеттер:

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.

Тернер В. Символ и ритуал –М., 1983

Герцензон А.А. Преступность и алкоголизм В РСФСР / Под ред. Г.М. Сегала и Ц.М. Фейнберг. М.: Красный печатник, 1930.

Гилинский Я.И. Некоторые проблемы "отклоняющегося поведения» // Преступность и ее предупреждение / Отв. ред. М.Шаргородский. Л.: ЛГУ, 1971.

Жижиленко А.А. Преступность и ее факторы. Пг., 1922.



Дәріс №11

Тақырыбы: Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде.

Дәріс мазмұны Әлеуметтік бақылаудың әлеуметтанулық зерттеуінің теоретико – психологиялық негіздері. “Нашақорлық”, “Наркомания” – “Наркотизация” түсінікткрінің байланыстары. Нашақорлықты зерттеудің негізгі әлеуметтанулық мәселелері. Мәселенің психологиялық, әлеуметтанулық дәрежелері.Нашақорлықты зерттеудегі жүйелелік тәсіл. Нашақорлық себептеріне мәдени түсініктеме.

Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде. Есірткіге бейімдеудің объективті, субъективті факторлары және мотивтері. Тұлғаның есірткіге үйренудің факторлары. Нашақорлықтың әлеуметтік нәтижелері.



Мақсаты: Студенттерге нашақорлықтың әлеуметтік мәселе ретіндегі қауіптілігі туралы түсіндіру

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Нашақорлықты зерттеудің негізгі әлеуметтанулық мәселелері.

2.Нашақорлықты зерттеудегі жүйелелік тәсіл.

3.Нашақорлық себептеріне мәдени түсініктеме.



Әдебиеттер:

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Эффективность действия правовых норм / Отв. ред. А.Пашков. Л.: ЛГУ, 1977.

Гилинский Я.И. Творчество: норма или отклонение? // Социологические исследования. 1990. № 2.


Дәріс №12

Тақырыбы: Нашақорлық әлемдік промлема ретінде

Дәріс мазмұны Нашақорлықты алдын алудын басты мәселелері. Нашақорлықты жастар жастар мәселесі ретінде. Нашақорлық халықаралық мәселе ретінде. Есірткіні заңдастыру; қарсы және келісу.Батыс елдерінде нашақорлықпен күресудің әдістері.

Қазіргі кездегі Қазақстандағы нашақорлықтың негізгі тенденциялары. Қазақстан Республикасында нашақорлықтың алдын алудын негізгі бағыттары. Әлеуметтік ақтау әлеуметтік бақылау әдісі ретінде. Нашақорлық процесінде қоғамдағы формалды емес ұйымдар мен нашақорларға әлеуметтік көмек көрсететін қызметкерлердің маңызы.



Мақсаты: Студенттерге нашақорлықтың әлемдік промлема ретінде қауіптілігі туралы айту

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Нашақорлықты алдын алудын басты мәселелері

2.Нашақорлық халықаралық мәселе ретінде.

Әдебиеттер:

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.

Тернер В. Символ и ритуал –М., 1983

Яковлев A.M. Взаимодействие личности и общества в системе социального контроля // Социальная психология личности. М., 1979.

Маркович Д. Социальная экология. М., 1991.



Дәріс №13

Тақырыбы: Қылмыс әлеуметтанулық зерттеудің объектісі ретінде.

Дәріс мазмұны Қылмыс әлеуметтануына концептуалды жанасу. Қылмыс әлеуметтанулық талдаудың спецификасы. Қылмыс жасаушы, қылмыстық мінез- құлық, қылмыстық орта. Қылмыстың әлеуметтік табиғаты. Қылмыстық субмәдениет. Қылмыстық істің сандық және сапалық көрсеткіштері. Қылмыстық адамгершіліктің, әлеуметтанулық және заңдық тұрғыдағы мәселелері.Кәмелетке толмаған жастардың қылмыстық мінез – құлықтары және ерекшеліктері.

Қылмыстық мінез – құлықты зерттеудің әлеуметтанулық әдісі, кемшіліктері мен жетістіктері. Нақты әлеуметтанулық зерттеудің қылмыстық әлемдегі саясатты қалыптастырудағы рөлі. Қазіргі Қазақстандағы қылмыстық іс: тенденциясы, жағдайы және даму жағдайлары.



Мақсаты:Студенттерге қылмыстың әлеуметтанулық зерттеудің объектісі ретінде мәнін көрсету

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Қылмыс әлеуметтанулық талдаудың спецификасы.

2.Нақты әлеуметтанулық зерттеудің қылмыстық әлемдегі саясатты қалыптастырудағы рөлі.

Әдебиеттер:

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Болгов В.И. Социологический анализ новых форм социокультурной жизни, Социс. 2003, №2, с.28-38

Бунчак Я. Социкультурная трансформация в Словакии 1990-х годов/некоторые итоги/, Социс. 2004, №7, с. 115-119



Дәріс №14

Тақырыбы: Өзін - өзі қол жұмсау әлеуметтанулық феномен ретінде.

Дәріс мазмұны Өзі - өзіне қол жұмсау философиялық, адамгершіліктік мәселе ретінде. Суицидті мінез – құлықты зерттеудегі әлеуметтанулық тәсіл ерекшелігі. Дюркгейм мен М.Н.Гернеттің еңбектерінде өзіне - өзі қол жұмсауға әлеуметтанулық талдау.

Қазіргі кездегі өзін - өзі өлтірудің жыныстық өсу динамикасы. Өмірден өз еркімен кету мотивтерін әлеуметтанулық зерттеу.

Өз - өзіне қол жұмсауды зерттеудегі негізгі концепциялар мен жанасулар. Әлеуметтік – психологиялық дезадаптация, өмірлік – жанжалілік жағдай, Суицидтік акттің өзара әрекет факторлары нәтижесі ретінде.

Суицидтік мінез – құлықты алдын алудын жалпы әлеуметтік спецификалық шаралары.



Мақсаты: Студенттерге өзіне - өзі қол жұмсау әлеуметтанулық феномен ретінде қауіптілігі туралы түсіндіру.

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1.Дюркгейм мен М.Н.Гернеттің еңбектерінде өзіне - өзі қол жұмсауға әлеуметтанулық талдау. 2.Өз - өзіне қол жұмсауды зерттеудегі негізгі концепциялар



Әдебиеттер:

Радугин А.А., Радугина К.А. Социология – М., 1997

Энциклопедический словарь. М., 1997 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Кравченко С.А. , Романов В.А. Социология и вызовы современной социокультурной динамики, Социс., 2004, №8, с3-11

Сорокин П. Социальная и культурная динамика. Исследования изменений в больших системах искусства, истины, этики, права и общественных отношений, СПБ, 2000

Дәріс №15

Тақырыбы: Сексуалдық девиациялар: әлеуметтанулық талдау.

Дәріс мазмұны “Сексуалды мінез – құлық” феномені: биологиялық, мәдени, әлеуметтік аспектілері. Мәдени шеңбердегі секс. Сексуалды төңірек әлеуметтанулық талдаудың объектісі ретінде. Девианттық мінез – құлық сексуалдық қатынастар саласында. Сексуалды азшылық: норма ма әлде ауытқу ма?

Жезөкшелік әлеуметтік құбылыс ретінде. Жезөкшелік тарихи әлеуметтік аспектіде.Г.Зиммель жезөкшеліктің ақшалай мәні туралы. Жезөкшелікке байланысты қазіргі “әлеуметтік мифтер” туралы.Жезөкшелік жыныстық мораль либерализациясы контексінде. Жезөкшелікті әлеуметтік бақылау модельдері: прогибиционизм, регламентация және аболиционизм.



Мақсаты:Студенттерге сексуалдық девиацияларды әлеуметтанулық талдау арқылы зерттеу мәселелерін көрсету

Өзін - өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1. “Сексуалды мінез – құлық” феномені: биологиялық, мәдени, әлеуметтік аспектілері. 2.Девианттық мінез – құлық сексуалдық қатынастар саласында.



Әдебиеттер:

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998 Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000

Кравченко С.А. , Романов В.А. Социология и вызовы современной социокультурной динамики, Социс., 2004, №8, с3-11

Сорокин П. Социальная и культурная динамика. Исследования изменений в больших системах искусства, истины, этики, права и общественных отношений, СПБ, 2000


6. Тәжірибелік сабақты жүргізу жоспары.




Тақырыбы.

Тәжірибелік сабақ мазмұны.

Апта.

Әдебиет.

1.

Девиантты мінез – құлық әлеуметтануына кіріспе


“Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” – қоғамдағы әлеуметтік ауытқушылықтарды, олардың себептерін, оларды тудыратын жағдайларын және алдын – алу шараларын зерттеумен айналысатын сала болып табылады.

1

Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.



2.

Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, міндеттері.


Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының түсініктемелік аппараты. “Девиантты мінез – құлық” теориясының мазмұны.

2

Радугин А.А., Радугина К.А. Социология – М., 1997 Энциклопедический словарь. М., 1997

3.

Қазіргі заман әлеуметтануындағы девиантты мінез – құлықтың теориялары.


Девиантты мінез – құлықты зерттеуге тұлғалық жанасу. Ч.Ломброзоның антропологиялық моделі, Э.Сатерленттің әлеуметтік – психологиялық моделі – дифференцияланған байланыстар теориясы, Э.Фромның мәдени моделі әлеуметтік сипаты және оның деструктивтік теориясы.

3

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000


4

Ауытқыған мінез – құлық классификациясы.


Заңға қарсы асоциалды және деструктивті (құрылымсыз) мінез – құлықтың негізі. Іс - әрекет, қызмет және өмір бейнесі девиантты мінез – құлық әрекетінің деңгейлері ретінде.

4

Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997


5

Әлеуметтік норма девиантты мінез – құлықты анықтауда бастапқы пункті ретінде.


Әлеуметтік нормалардың классификациясы. Нормативті жүйелердің өзара әрекеттесу спецификасы. Құқық және мораль адамдар мінез – құлқының басты реттеушісі ретінде. Қазіргі Қазақстандағы құқықтың және адамгершіліктің нормалары.

5

Радугин А.А., Радугина К.А. Социология – М., 1997 Энциклопедический словарь. М., 1997

6

Әлеуметтік мінез – құлықтың мәні, құрылымы және функциялары.


Парсонс бойынша әлеуметтік бақылау әдістері; оқшаулану, реабилитация, әлеуметтік бақылау формалары (сыртқы және ішкі), формалды жүзеге асырудың этаптары.

6

Смелзер Н.Социология.-М., 1994

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.



7

Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік механизмі


Нақты өмірлік мәселе тудырған жағдайы девиация факторы ретінде. Мәселе туғызып отырған жағдайдың объективті мағынасы және оны тұлғаның субъективті тұрғыда қабылдауы

7

Радугин А.А., Радугина К.А. Социология – М., 1997 Энциклопедический словарь. М., 1997

8

Девиантты мінез – құлық механизмі бұқаралық әлеуметтік құбылыс ретінде.


Қазіргі Қазақстандағы аномия және ауытқымалы мінез – құлық

8

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.



9

Қазіргі заманғы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденциялары.


Қазіргі “жазалау кризмі” түсінігі жөнінде әлеуметтанушылардың түсінігі. Ауытқымалы мінез – құлықтың алдын алудың саясатын жүргізудегімедико –тәсіл.

9

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998



10

Ішімдікке салыну әлеуметтік патология түрі ретінде.


Ішімдікке салынудың алдын алудың басты мәселелері және Қазақстан Республикасындағы маскүнемдік. Қазақстан Республикасындағы алкоголизмнің ерекшеліктері. Әлеуметтік өзгеріс кезіндегі алкоголизмнің ерекшеліктері.

10

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995




11

Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде


Мәселенің психологиялық, әлеуметтанулық дәрежелері.Нашақорлықты зерттеудегі жүйелелік тәсіл. Нашақорлық себептеріне мәдени түсініктеме.

11

Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997

12

Нашақорлық әлемдік промлема ретінде


Қазіргі кездегі Қазақстандағы нашақорлықтың негізгі тенденциялары. Қазақстан Республикасында нашақорлықтың алдын алудын негізгі бағыттары.

12

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.



13

Қылмыс әлеуметтанулық зерттеудің объектісі ретінде.


Қылмыстық адамгершіліктің, әлеуметтанулық және заңдық тұрғыдағы мәселелері.Кәмелетке толмаған жастардың қылмыстық мінез – құлықтары және ерекшеліктері.

13

Бергер П. Приглашение в социологию- М., 1999

Кравченко А.И. Социология- М., 1998



14

Өзін - өзі қол жұмсау әлеуметтанулық феномен ретінде.



Өз - өзіне қол жұмсауды зерттеудегі негізгі концепциялар мен жанасулар. Әлеуметтік – психологиялық дезадаптация, өмірлік – жанжалілік жағдай

14

Смелзер Н. Социология.-М., 1994

Пригожин А.И. Современная социология организации –М., 1995

Спивак В.А. Организационное поведение и управление персоналом.- СПб, 2000


15

Сексуалдық девиациялар: әлеуметтанулық талдау.


Жезөкшелік әлеуметтік құбылыс ретінде. Жезөкшелік тарихи әлеуметтік аспектіде.Г.Зиммель жезөкшеліктің ақшалай мәні туралы. Жезөкшелікке байланысты қазіргі “әлеуметтік мифтер” туралы.

15

Аженов М.С., Бейсембаев Д. Социальная стратификация в Республике Казахстан, Алматы, 1997

Әженов М.С., Садырова М.С. Қоғамның әлеуметтік құрылымы. Алматы, 2004 ж.





7. Пәнді оқытуға байланысты әдістемелік нұсқаулар.
Теориялық материалды оқытуға байланысты әдістемелік нұсқаулар.

Лабораториялық және тәжірибелік сабақ үшін әдістемелік нұсқаулар.
Тәжірибелік сабақ №1

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануына кіріспе

Тәжірибелік сабақ мазмұны: “Девиантты мінез – құлық әлеуметтануы” – қоғамдағы әлеуметтік ауытқушылықтарды, олардың себептерін, оларды тудыратын жағдайларын және алдын – алу шараларын зерттеумен айналысатын сала болып табылады.

Мақсаты: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының атқаратын ролі туралы мәлімет алу

Сұрақтар:


  1. Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының қалыптасу кезеңдері

  2. Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының басқа ғылымдармен қарым-қатынасы

Әдістемелік нұсқау: Семинар түрі ашық әңгіме – тақырыптың мазмұнын ашу, жекелеген мәселені зерттеу, әртүрлі көзқарас пен концепциялардың бар екеніне назар аудару, семинарда шығармашылық талқылау жағдайын туғызу.

Мұғалім семинар барысында студенттердің жауаптарын олардың осы тақырып бойынша қаншалықты материал игергеніне байланысты бағалайды. Семинар соңында оұытушы сабақты қорытындылап, бағаларды жариялайды.



Әдебиеттер:

Волков ЮГ. Социология. М., 2001.

Волков Ю.Г., Добреньков В.И., Нечипуренко В.Н., Попов А.В. Социология. М., 2000.

Волков Ю.Г., Нечипоренко В.Н.. Попов А.В., Самыгин С.И. Социология. Ростов-на-Дону, 1999.

Добреньков В.И., Кравченко А.И. Социология (Социальные институты и социальные процессы): в 3 т. М., 2000. Т.З.

Тәжірибелік сабақ №2

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, міндеттері.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының түсініктемелік аппараты. “Девиантты мінез – құлық” теориясының мазмұны.

Мақсаты: Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәні, міндеттері туралы түсінік алу

Сұрақтар:

1.Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәнінің зерттеу мәселелері

2. Девиантты мінез – құлық әлеуметтануының пәнінің міндеттері

Әдістемелік нұсқау: Дөнгелек үстел түрінде. Кеңейтілген әңгіме түрінде ұйымдастырып, ол дәріс материалына негізделуі керек. Нақты фактіге сүйеніп, сурет, доклад пайдалану. Өзекті мәселеге кеңінен тоқталу.

Әдебиеттер:

Осипов В.И. Социология. М., 1990.

Смелзер Н. Социология. М., 1928.

Социология: словарь-справочник. М., 1990.1.2.

Тощенко Ж.Т. Социология. М., 1994.

Тәжірибелік сабақ №3

Тақырыбы: Қазіргі заман әлеуметтануындағы девиантты мінез – құлықтың теориялары.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Девиантты мінез – құлықты зерттеуге тұлғалық жанасу. Ч.Ломброзоның антропологиялық моделі, Э.Сатерленттің әлеуметтік – психологиялық моделі – дифференцияланған байланыстар теориясы, Э.Фромның мәдени моделі әлеуметтік сипаты және оның деструктивтік теориясы.

Мақсаты: Қазіргі заман әлеуметтануындағы девиантты мінез – құлықтың теорияларының мәні жөнінде мәлімет алу

Сұрақтар:

1. Ч.Ломброзоның антропологиялық моделі

2.Э.Фромның мәдени моделі әлеуметтік сипаты және оның деструктивтік теориясы.

Әдістемелік нұсқау: Пікір-сайыс түрінде. Пікір сайыс дәріс материална және студенттің өзіндік жеке семинар сұрақтарына байланысты тапқан жауаптарына байланысты өткізіледі. Топ екіге бөлініп, екі түрлі көзқарасты ұстанады. Біреулері жақтайды, екіншілері қарсы шығады. Бұл сабақта студенттер нақты фактіге сүйеніп, өз позицияларын жан-жақты талқылап, дәлейді. Және соны шешу жоодарын көрсете білуі тиіс.

Әдебиеттер:

Лунеев В.В. Преступность в XXI веке ( методология прогноза) // Социологические исследования. 1996, № 7.

Максимов А. Российская преступность: Кто есть кто. М.: ЭКСМО, 1997.

Несовершеннолетние правонарушители: социологический проект (по материалам исследования в г. Нижнем Тагиле). Екатеринбург: Институт экономики УрО РАН, 1996.



Тәжірибелік сабақ №4

Тақырыбы: Ауытқыған мінез – құлық классификациясы.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Заңға қарсы асоциалды және деструктивті (құрылымсыз) мінез – құлықтың негізі. Іс - әрекет, қызмет және өмір бейнесі девиантты мінез – құлық әрекетінің деңгейлері ретінде.

Мақсаты: Ауытқыған мінез – құлық классификациясы жөнінде мәлімет алу

Сұрақтар:

1.Ауытқыған мінез – құлық түрлері

2.Ауытқыған мінез – құлық классификациясы.

Әдістемелік нұсқау: Пікір талас түрінде. 6-7 студенттер аудитория ортасына отырып мәселені талқылайды. Ал қалған студенттер оқытушымен бірге олардың айналасына отырып, олардың жауаптарын бағалайды. Пікір талас 20 минутты қамтуы тиіс. Пікір талас арнайы жоспарға байланысты жүргізіледі. Сабақ соңында студент- бақылаушылар өз ойларын білдіріп, әр қатысушының пікіріне баға береді.

Әдебиеттер:

Гилинский Я.И. Отклоняющееся поведение как социальное явление // Человек и общество. Л. ЛГУ. 1971. Вып.УШ.

Гилинский Я.И. Социология девиантного поведения как специальная социологическая теория // Социс, 1991, №4.

Гилинский Я.И., Раска Э. О системном подходе к отклоняющемуся поведению // Известия АН Эст.ССР. Т.ЗО. Общественные науки. 1981, №2.



Тәжірибелік сабақ №5

Тақырыбы: Әлеуметтік норма девиантты мінез – құлықты анықтауда бастапқы пункті ретінде.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Әлеуметтік нормалардың классификациясы. Нормативті жүйелердің өзара әрекеттесу спецификасы. Құқық және мораль адамдар мінез – құлқының басты реттеушісі ретінде. Қазіргі Қазақстандағы құқықтың және адамгершіліктің нормалары.

Мақсаты: Әлеуметтік норма девиантты мінез – құлықты анықтауда бастапқы пункті ретіндегі қызметін көрсету

Сұрақтар:

1.Нормативті жүйелердің өзара әрекеттесу спецификасы.

2.Құқық және мораль адамдар мінез – құлқының басты реттеушісі ретінде.

Әдістемелік нұсқау: Топтық сабақ. Сабақта басты тақырып етіліп жоғарда сұрақтар алынады. Топ екіге бөлініп, әр топтан бір студент мини-докладпен шығады. Тақырыптың мазмұнын ашу. Әр топқа өзекті мәселені шешуе байланысты сұрақ беріледі. Әр топ сол мәселені шешудің технологиялық әдісін көрсетуі тиіс.

Әдебиеттер : Дюркгейм Э. Избранные произведения.

Иванов Л.О., Ильина Л.В. Пути и судьбы отечественной криминологии. М.: Наука,1991.

Кузнецов В.Е. Исторические аспекты исследования самоубийств в России // Актуальные проблемы суицидологии. М.: НИИ психиатрии, 1981.

Социология преступности. М., 1966.

Ядов В.А. Социология в России. М., 1998.

Алиев И.А. Актуальные проблемы суицидологии. Баку: Элм.



Тәжірибелік сабақ №6

Тақырыбы: Әлеуметтік мінез – құлықтың мәні, құрылымы және функциялары.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Парсонс бойынша әлеуметтік бақылау әдістері; оқшаулану, реабилитация, әлеуметтік бақылау формалары (сыртқы және ішкі), формалды жүзеге асырудың этаптары.

Мақсаты: Әлеуметтік мінез – құлықтың мәні, құрылымы және функциялары туралы мәлімет алу

Сұрақтар:

1.Парсонс бойынша әлеуметтік бақылау әдістері

2.Әлеуметтік мінез – құлықтың құрылымы

Әдіснемелік нұсқау: Топтық сабақ. Сабақта басты тақырып етіліп жоғарда сұрақтар алынады. Топ екіге бөлініп, әр топтан бір студент мини-докладпен шығады. Тақырыптың мазмұнын ашу. Әр топқа өзекті мәселені шешуе байланысты сұрақ беріледі. Әр топ сол мәселені шешудің технологиялық әдісін көрсетуі тиіс.

Әдебиеттер : За здоровый образ жизни (борьба с социальными болезнями ) / Отв. ред. Б.М.Левин. М.: ИС РАН, 1993.

Кузнецов В.Е. Истоки междисциплинарного подхода в отечественной суицидологии // Комплексные исследования в суицидологии. М.: НИИ психиатрии, 1986.

Меликсетян А.С. Проституция в 20-е годы // Социологические исследования. 1989, №3.

Тәжірибелік сабақ №7

Тақырыбы: Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік механизмі

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Нақты өмірлік мәселе тудырған жағдайы девиация факторы ретінде. Мәселе туғызып отырған жағдайдың объективті мағынасы және оны тұлғаның субъективті тұрғыда қабылдауы

Мақсаты: Ауытқымалы мінез – құлықтың бірегейлік механизмі жөнінде түсінік алу

Сұрақтар:

1.Ауытқымалы мінез – құлықтың көрініс беру белгілері

2. Ауытқымалы мінез – құлықты жоюдың жолдары

Әдістемелік нұсқау: Дөнгелек үстел түрінде. Кеңейтілген әңгіме түрінде ұйымдастырып, ол дәріс материалына негізделуі керек. Нақты фактіге сүйеніп, сурет, доклад пайдалану. Өзекті мәселеге кеңінен тоқталу.

Әдебиеттер : Некоторые результаты социально-экономического исследования проблемы пьянства и алкоголизма (по материалам Грузинской ССР). Тбилиси: ТГУ, 1979. /

Обозненко П.Е. Поднадзорная проституция Санкт-Петербурга по данным врачебно-полицейского комитета. Дисс. СПб., 1986.

Отклоняющееся поведение молодежи. Краткий словарь-справочник / Владимирский государственный педагогический университет, Владимир, 1994.

Тәжірибелік сабақ №8

Тақырыбы: Девиантты мінез – құлық механизмі бұқаралық әлеуметтік құбылыс ретінде.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Қазіргі Қазақстандағы аномия және ауытқымалы мінез – құлық

Мақсаты: Девиантты мінез – құлық механизмі бұқаралық әлеуметтік құбылыс ретіндегі қаупін көрсету

Сұрақтар:

1.Қазіргі Қазақстандағы аномия мәселесінің зерттелу деңгейі

2.Қазіргі Қазақстандағы ауытқымалы мінез – құлықтардың түрлері

Әдістемелік нұсқау: Семинар анализ жасау түрінде жүргізіледі. Студенттерге арнайы тақырып бойынша алдын-ала дайындалған материал беріледі.Топ оны талқылып, күшті жақтарын, әлсіз жақтарын, ішкі қарама-қайшылықтарын көрсете білуі тиіс.

Әдебиеттер : Вопросы борьбы с преступностью М.: Юридическая литература, 1975.Вып.23.

Ворошилов С., Гилинский Я. Военная девиантология: Материалы научного военно-социологического исследования проблем девиантного поведения военнослужащих Кишенев. 1991.



Тәжірибелік сабақ №9

Тақырыбы: Қазіргі заманғы әлеуметтік бақылаудың негізгі тенденциялары.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Қазіргі “жазалау кризмі” түсінігі жөнінде әлеуметтанушылардың түсінігі. Ауытқымалы мінез – құлықтың алдын алудың саясатын жүргізудегімедико –тәсіл.

Мақсаты:Отбасы әлеуметтік инстиут ретіндегі қоғам өміріндегі ролі, қызметтері, ерекшеліктері жөнінде баяндау

Сұрақтар:

1.Девиацияны ескертудегі әлеуметтік профилактикалық тәсіл.

2.Девиацияның негізгі деңгейлері: жалпы әлеуметтік, арнайы және жеке.

Әдістемелік нұсқау: Кеңейтілген әңгіме түрінде. Семинар түрі ашық әңгіме – тақырыптың мазмұнын ашу, жекелеген мәселені зерттеу, әртүрлі көзқарас пен концепциялардың бар екеніне назар аудару, семинарда шығармашылық талқылау жағдайын туғызу.

Мұғалім семинар барысында студенттердің жауаптарын олардың осы тақырып бойынша қаншалықты материал игергеніне байланысты бағалайды. Семинар соңында оұытушы сбақты қорытындылап, бағаларды жариялайды.



Әдебиеттер: Социальные условия и преступность: Программа комплексного криминологического исследования. М.: Всесоюзный институт по изучению причин и разработке мер предупреждения преступности,1979.

Теоретические вопросы изучения причинного комплекса преступности / Гл. ред. И.Б.Михайловская. М.: Академия МВД СССР,1981.



Тәжірибелік сабақ №10

Тақырыбы: Ішімдікке салыну әлеуметтік патология түрі ретінде.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Ішімдікке салынудың алдын алудың басты мәселелері және Қазақстан Республикасындағы маскүнемдік. Қазақстан Республикасындағы алкоголизмнің ерекшеліктері. Әлеуметтік өзгеріс кезіндегі алкоголизмнің ерекшеліктері.

Мақсаты: Ішімдікке салыну әлеуметтік патология түрі ретінде мәлімет алу

Сұрақтар:

1.Әлеуметтік өзгеріс кезіндегі алкоголизмнің себептері мен факторлары.

2.Ішімдікке салыну мен маскүнемдіктің алдын алудың негізгі бағыттары.

3.Әлеуметтанулық зерттеудің мемлекетте антиалкогольдік саясатты қарастырудағы маңызы



Әдістемелік нұсқау: Студенттерге нақты міндет беріледі. Әр студент осы сұраққа байланысты кез-келген өз ойын білдіреді. Айтылған ойын қағазға жазып отыру керек. Ал қалған студенттер оған қарсы өз пікірін білдіреді. Бұл әдіс студенттердің новаторлық идеяларының туына ықпал жасайды. Себебі бір адамның ойы екінші адамның ойын тудыруға ықпал жасайды.

Әдебиеттер : Карпец И.И. Проблема преступности. М.: Юридическая литература, 1969.

О.КузнецоваН.Ф. Преступление и преступность. М.: МГУ, 1969.



Тәжірибелік сабақ №11

Тақырыбы: Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Мәселенің психологиялық, әлеуметтанулық дәрежелері.Нашақорлықты зерттеудегі жүйелелік тәсіл. Нашақорлық себептеріне мәдени түсініктеме.

Мақсаты: Нашақорлықты әлеуметтік мәселе ретінде қарастыру

Сұрақтар:

1.Нашақорлық әлеуметтік мәселе ретінде.

2.Есірткіге бейімдеудің объективті, субъективті факторлары және мотивтері.

Әдістемелік нұсқау: Дөнгелек үстел түрінде. Кеңейтілген әңгіме түрінде ұйымдастырып, ол дәріс материалына негізделуі керек. Нақты фактіге сүйеніп, сурет, доклад пайдалану. Өзекті мәселеге кеңінен тоқталу.

Әдебиеттер : Хохряков Г. Ф. Формирование правосознания осужденных. М., 1985.

Климов В., Листвин В. Ф. Научное управление обществом и социальный контроль. Саратов, 1983.



Тәжірибелік сабақ №12

Тақырыбы: Нашақорлық әлемдік промлема ретінде

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Қазіргі кездегі Қазақстандағы нашақорлықтың негізгі тенденциялары. Қазақстан Республикасында нашақорлықтың алдын алудын негізгі бағыттары.

Мақсаты: Нашақорлықты әлемдік промлема ретінде қарастыру

Сұрақтар:

1.Әлеуметтік ақтау әлеуметтік бақылау әдісі ретінде.

2.Нашақорлық процесінде қоғамдағы формалды емес ұйымдар мен нашақорларға әлеуметтік көмек көрсететін қызметкерлердің маңызы.

Әдістемелік нұсқау: Семинар анализ жасау түрінде жүргізіледі. Студенттерге арнайы тақырып бойынша алдын-ала дайындалған материал беріледі.Топ оны талқылып, күшті жақтарын, әлсіз жақтарын, ішкі қарама-қайшылықтарын көрсете білуі тиіс.

Әдебиеттер : Антонова O.У., Дыльнов Г.В. Социальный контроль. Саратов, СГУ, 2002.

Максимов А. Российская преступность: Кто есть кто. М.: ЭКСМО, 1997.

Несовершеннолетние правонарушители: социологический проект (по материалам исследования в г. Нижнем Тагиле). Екатеринбург: Институт экономики УрО РАН, 1996.

Тәжірибелік сабақ №13

Тақырыбы: Қылмыс әлеуметтанулық зерттеудің объектісі ретінде.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Қылмыстық адамгершіліктің, әлеуметтанулық және заңдық тұрғыдағы мәселелері.Кәмелетке толмаған жастардың қылмыстық мінез – құлықтары және ерекшеліктері.

Мақсаты: Қылмысты әлеуметтанулық зерттеудің объектісі ретінде қарастыру

Сұрақтар:

1.Нақты әлеуметтанулық зерттеудің қылмыстық әлемдегі саясатты қалыптастырудағы рөлі.

3.Қазіргі Қазақстандағы қылмыстық іс: тенденциясы, жағдайы және даму жағдайлары.

Әдістемелік нұсқау: Студенттерге нақты міндет беріледі. Әр студент осы сұраққа байланысты кез-келген өз ойын білдіреді. Айтылған ойын қағазға жазып отыру керек. Ал қалған студенттер оған қарсы өз пікірін білдіреді. Бұл әдіс студенттердің новаторлық идеяларының туына ықпал жасайды. Себебі бір адамның ойы екінші адамның ойын тудыруға ықпал жасайды.

Әдебиеттер: Афанасьев В.С.,Гилинский Я.И. Девиантное поведение и социальный контроль в условиях кризиса Российского общества. – СПб.,1995.

Джаманбалаева Ш.Е. Проблемы наркотизации и алкоголизации в республике // Социологические исследования. 1993



Тәжірибелік сабақ №14

Тақырыбы: Өзін - өзі қол жұмсау әлеуметтанулық феномен ретінде.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Өз - өзіне қол жұмсауды зерттеудегі негізгі концепциялар мен жанасулар. Әлеуметтік – психологиялық дезадаптация, өмірлік – жанжалілік жағдай

Мақсаты: Өзін - өзі қол жұмсау әлеуметтанулық феномен ретінде қарастыру

Сұрақтар:

1.Суицидтік акттің өзара әрекет факторлары нәтижесі ретінде.

2.Суицидтік мінез – құлықты алдын алудын жалпы әлеуметтік спецификалық шаралары.

Әдістемелік нұсқау: Пікір талас түрінде. 6-7 студенттер аудитория ортасына отырып мәселені талқылайды. Ал қалған студенттер оқытушымен бірге олардың айналасына отырып, олардың жауаптарын бағалайды. Пікір талас 20 минутты қамтуы тиіс. Пікір талас арнайы жоспарға байланысты жүргізіледі. Сабақ соңында студент- бақылаушылар өз ойларын білдіріп, әр қатысушының пікіріне баға береді.

Әдебиеттер: .Абдиров Н.М.,Интыкбаев И.Р. Подросток в орбите Нашақорлықа, проблемы, предупрждение. – Караганда, Высшая школа КНБ,1997.

Актуальные проблемы социологии девиантного поведения и социального контроля. Сб. Статей. – М.,1992.




Тәжірибелік сабақ №15

Тақырыбы: Сексуалдық девиациялар: әлеуметтанулық талдау.

Тәжірибелік сабақ мазмұны: Жезөкшелік әлеуметтік құбылыс ретінде. Жезөкшелік тарихи әлеуметтік аспектіде.Г.Зиммель жезөкшеліктің ақшалай мәні туралы. Жезөкшелікке байланысты қазіргі “әлеуметтік мифтер” туралы.

Мақсаты: Сексуалдық девиацияларды әлеуметтанулық талдау.

Сұрақтар:

1.Жезөкшелік жыныстық мораль либерализациясы контексінде.

2.Жезөкшелікті әлеуметтік бақылау модельдері: прогибиционизм, регламентация және аболиционизм.

Әдістемелік нұсқау: Топтық сабақ. Сабақта басты тақырып етіліп жоғарда сұрақтар алынады. Топ екіге бөлініп, әр топтан бір студент мини-докладпен шығады. Тақырыптың мазмұнын ашу. Әр топқа өзекті мәселені шешуе байланысты сұрақ беріледі. Әр топ сол мәселені шешудің технологиялық әдісін көрсетуі тиіс.

Әдебиеттер : Голод С.И. Проституция в контексте половой морали // Социологические исследования.1988.

Джаманбалаева Ш.Е. Общество и подросток: социологический аспект девиантного поведения. – Алматы, 2002г – 278с

Иванов В.Н. Девиантное поведение: причины и масштабы // Социально – политический журнал, 1995.2

СОӨЖ жүргізу бойынша әдіснемелік нұсқаулар.

СОӨЖ екі функция атқарады. Консультативті және бақылаушы. СОӨЖ – бұл студенттің оқытушымен бірге ортақ жұмысы, себебі оқу сабағы диологтік режимде өтеді, мысалы: тренинг, дискуссия, іскерлік және дидактикалық ойындар, презентация, кейстар, жеке, топтық жобаларды дайындау.Әрбір СОӨЖге қандай бір мәселеге байланысты анализ жасау үшін материалдар дайындалуы керек.


СОӨЖ №1-2



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4




©melimde.com 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет
Сабақтың тақырыбы
бойынша жиынтық
жиынтық бағалау
Сабақтың мақсаты
Сабақ тақырыбы
ғылым министрлігі
тоқсан бойынша
рсетілетін қызмет
бағалауға арналған
Жалпы ережелер
Сабақ жоспары
Қазақстан республикасы
қызмет стандарты
бекіту туралы
жиынтық бағалауға
жиынтық бағалаудың
республикасы білім
тоқсанға арналған
бағалау тапсырмалары
Қазақстан республикасының
Реферат тақырыбы
арналған тапсырмалар
арналған жиынтық
білім беретін
бағдарламасына сәйкес
Әдістемелік кешені
болып табылады
мерзімді жоспар
бағалаудың тапсырмалары
туралы хабарландыру
Қазақстан тарихы
арналған әдістемелік
пәнінен тоқсанға
республикасының білім
сәйкес оқыту
Қазақ әдебиеті
Мектепке дейінгі
оқыту мақсаттары
қазақ тілінде
нтізбелік тақырыптық
жалпы білім
Жұмыс бағдарламасы
оқыту әдістемесі
білім берудің
Республикасы білім
әдістемелік ұсыныстар
Инклюзивті білім
пәнінен тоқсан
туралы анықтама
тақырыптық жоспар
мамандығына арналған